Tổng Thống Donald Trump đã lên tiếng gọi việc Ukraine nối lại các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga là một “sự ô nhục”, đây là động thái mới nhất trong chiến dịch gây áp lực của ông đối với đồng minh Hoa Kỳ về giá xăng tăng cao có thể ảnh hưởng đến kết quả bầu cử giữa kỳ sắp tới của đảng Cộng hòa.
Kyiv tuyên bố hôm thứ Năm rằng họ sẽ không còn tuân thủ “thỏa thuận ngừng bắn vì năng lượng” của Tổng Thống Trump, viện dẫn việc Nga từ chối ngừng các cuộc tấn công của mình vào lưới điện của Ukraine. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy đã cáo buộc Hoa Kỳ làm tổn hại đến sinh mạng dân thường bằng cách thỏa thuận với Moscow và rút lại sự hỗ trợ quan trọng cho công cuộc phòng thủ của Kyiv trước cuộc xâm lược của Điện Kremlin.
Các quan chức Ukraine đã bày tỏ lo ngại sau khi các hạn chế đối với dịch vụ vệ tinh Starlink làm gián đoạn các hoạt động quân sự, và các lỗ hổng trong việc chia sẻ thông tin tình báo khiến Kyiv dễ bị tấn công bởi Nga.
Với việc Ukraine bất chấp yêu cầu ngừng tấn công, Tổng Thống Trump đã phản ứng vào cuối ngày thứ Năm. “Nếu quý vị nói với tôi rằng ông Zelenskyy lại đang bắn vào các nhà máy lọc dầu, tất cả những gì ông ấy đang làm là khiến giá dầu thế giới tăng cao hơn,” Tổng Thống Trump nói với Rob Finnerty của Newsmax. “Tôi nghĩ đó là một sự ô nhục. Còn rất nhiều mục tiêu khác; họ không cần phải bắn vào đó,” Tổng Thống Trump nói.
“Ông Zelenskyy không phải là người dễ dàng để chúng ta đối phó” trong cuộc chiến, ông nói, và thêm rằng “Tôi nghĩ cả hai bên đều muốn nó kết thúc, nhưng tôi thấy ông Zelenskyy khó đối phó hơn cả ông (Tổng thống Nga Vladimir) Putin.”
Điện Kremlin đã đồng tình với Tổng Thống Trump vào thứ Sáu, với người phát ngôn Dmitry Peskov nói rằng rõ ràng là “ông Zelenskyy không muốn chịu trách nhiệm và hướng tới một giải pháp hòa bình.”
Trong khi xung đột leo thang với Tổng Thống Trump, ông Zelenskyy đã có mặt tại Brussels vào thứ Sáu để củng cố sự ủng hộ từ các đồng minh châu Âu, những người mà ông gọi là “những nhà lãnh đạo thực sự” khi họ tập trung cho một hội nghị thượng đỉnh quan trọng.
Ukraine đã tấn công một nhà máy lọc dầu của Nga vào thứ Năm sau khi ông Zelenskyy tuyên bố ông đã “chán” thỏa thuận ngừng bắn, mà Tổng Thống Trump đã công bố gây ngạc nhiên cho cả hai bên trong cuộc chiến. Cả Moscow và Kyiv đều không báo cáo bất kỳ cuộc tấn công mới nào vào các nhà máy lọc dầu của Nga vào thứ Sáu.
Tổng Thống Trump đã tìm cách đổ lỗi cho các cuộc tấn công của Ukraine đã gây bất ổn giá dầu diesel trên toàn cầu, bất chấp tác động từ cuộc chiến tranh của chính ông ở Iran. Tuy nhiên, chiến dịch tấn công sâu vào lãnh thổ địch này đã mang lại cho Ukraine đòn bẩy quan trọng, gây ra một cuộc khủng hoảng nhiên liệu lớn bên trong nước Nga.
Kyiv hy vọng điều này sẽ mang lại cho họ một thế mạnh hơn tại bàn đàm phán, nhưng khi Washington thúc đẩy chấm dứt xung đột, họ đã thực hiện một loạt các bước gây bất ngờ và báo động cho Ukraine cũng như những người ủng hộ ở châu Âu.
Tuần trước, Tổng Thống Trump đã công bố một thỏa thuận mua dầu diesel từ Nga, dường như là một nỗ lực nhằm giảm áp lực về giá nhiên liệu cho người tiêu dùng Mỹ trước cuộc bầu cử giữa kỳ, nhưng điều này đi ngược lại chính sách nhiều năm của Hoa Kỳ. Sau đó, Tổng Thống Trump kêu gọi Kyiv ngừng tất cả các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga và nói rằng ông Zelenskyy phải bị thay thế khỏi vai trò lãnh đạo Ukraine.
Điều này xảy ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều câu hỏi về việc liệu Hoa Kỳ có còn chia sẻ thông tin tình báo quân sự quan trọng với Ukraine hay không sau hai cuộc tấn công lớn hồi đầu tuần mà Kyiv cho biết đã xảy ra mà không có cảnh báo trước thông thường từ các đối tác của họ.
Ukraine cũng báo cáo sự chậm lại của các thiết bị đầu cuối vệ tinh Starlink, vốn rất quan trọng đối với truyền thông, nhiệm vụ máy bay không người lái và phòng không của quân đội nước này. Kyiv cho biết dịch vụ Starshield, phiên bản quân sự của công nghệ được quân đội Ukraine sử dụng, đã bị hạn chế mà không có bất kỳ cảnh báo nào.
Giám đốc điều hành SpaceX, Elon Musk, đồng minh của Tổng Thống Trump, cho biết các quyết định như vậy là tùy thuộc vào quân đội Hoa Kỳ và cuối cùng là Tổng Thống Trump. Sau nhiều yêu cầu bình luận về tuyên bố của Musk, một quan chức cấp cao của Hoa Kỳ nói với NBC News rằng “không có yêu cầu nào như vậy từng được tổng thống đưa ra.” Tổng Thống Trump cũng phủ nhận việc hạn chế thông tin tình báo quân sự cho Ukraine.
Kyiv cho biết hôm thứ Năm dịch vụ Starshield đang được khôi phục, nhưng sự cố này chỉ làm tăng thêm sự nghi ngờ ngày càng tăng ở Ukraine rằng Hoa Kỳ sẵn sàng cắt đứt sự hỗ trợ chiến trường để gây áp lực cho một thỏa thuận hòa bình.
Theo NBC News, các quan chức châu Âu và Ukraine cho rằng các động thái này, chỉ vài ngày sau khi Tổng Thống Trump nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu diesel của Nga và chỉ trích ông Zelenskyy, có khả năng nhằm gây áp lực buộc Kyiv phải nhượng bộ tại bàn đàm phán trong bối cảnh đàm phán hòa bình bế tắc.
