Tỉnh Alberta, miền tây Canada, sẽ tổ chức một cuộc bỏ phiếu vào Thứ Hai (ngày 22 tháng 5 năm 2026) để người dân quyết định liệu họ muốn ở lại Canada hay bắt đầu quá trình tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý ràng buộc về việc ly khai.
Cuộc bỏ phiếu này được xem là một phép thử lớn đối với sự đoàn kết của Canada, lần đầu tiên diễn ra sau nhiều thập kỷ. Thủ hiến Alberta, bà Danielle Smith, đã công bố vào tháng 5 rằng câu hỏi về độc lập sẽ được đưa ra cho cử tri, mặc dù cá nhân bà ủng hộ một Canada thống nhất.
Tâm lý ly khai đã gia tăng tại tỉnh giàu dầu mỏ này trong những năm gần đây, và cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi hơn 300.000 người ký tên vào một kiến nghị yêu cầu tổ chức trưng cầu dân ý về vấn đề này. Tuy nhiên, kiến nghị này đã bị một tòa án Alberta bác bỏ vào đầu năm nay.
Câu hỏi bỏ phiếu không đơn giản là “ở lại” hay “rời đi”. Thay vào đó, cử tri Alberta sẽ được hỏi: “Alberta có nên tiếp tục là một tỉnh của Canada hay Chính phủ Alberta nên bắt đầu quy trình pháp lý theo Hiến pháp Canada để tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý ràng buộc về việc liệu Alberta có nên tách khỏi Canada hay không?”
Ngoài câu hỏi về ly khai, còn có chín câu hỏi khác liên quan đến nhập cư và các vấn đề hiến pháp, phần lớn đều xoay quanh việc liệu tỉnh có nên có quyền kiểm soát nhập cư nhiều hơn hay quyền bầu thẩm phán tỉnh và thượng nghị sĩ.
Phong trào ly khai được dẫn dắt bởi Mitch Sylvestre, chủ một cửa hàng súng, và Jeffrey Rath, một luật sư. Họ cho rằng sự tăng trưởng kinh tế của Alberta bị cản trở bởi chính sách của chính phủ liên bang, đặc biệt là các chính sách môi trường ảnh hưởng đến ngành dầu mỏ. Nhiều người trong phong trào cảm thấy Alberta đóng góp nhiều hơn cho đất nước so với những gì họ nhận lại, và cho rằng Ottawa có tiếng nói quá lớn trong các vấn đề nội bộ của tỉnh.
Theo tin từ BBC, các cuộc thăm dò ý kiến cho thấy đa số người dân Alberta muốn ở lại Canada. Tuy nhiên, vẫn có những lo ngại về một kết quả bất ngờ tương tự như Brexit.
Bà Smith cho biết nếu cử tri bỏ phiếu ủng hộ việc tiếp tục quy trình ly khai, điều đó sẽ khởi đầu một “quy trình pháp lý” với nhiều bước, và cuộc trưng cầu dân ý ràng buộc thực sự có thể diễn ra vào năm 2027.
