Người đứng đầu cơ quan hạt nhân của Liên Hợp Quốc đã báo hiệu vào thứ Tư rằng các thanh sát viên hạt nhân của ông sẽ đến thăm các địa điểm làm giàu hạt nhân của Iran, một thành phần quan trọng trong thỏa thuận tạm thời giữa Hoa Kỳ và Iran để chấm dứt chiến tranh. Bình luận của Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Mariano Grossi là khẳng định nhất cho đến nay từ cơ quan của Liên Hợp Quốc, cơ quan này được xem là chìa khóa trong việc xác định tình trạng kho dự trữ hạt nhân của Iran.
Kể từ khi Israel phát động cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Iran vào năm 2025, IAEA đã bị Tehran chặn không cho đến thăm các địa điểm làm giàu, nơi mà Cộng hòa Hồi giáo được cho là lưu trữ đủ uranium được làm giàu ở mức độ cao để có thể chế tạo tới 10 vũ khí hạt nhân, nếu nước này chọn tăng tốc chế tạo bom.
Iran từ lâu đã khẳng định chương trình của mình là vì mục đích hòa bình, mặc dù đây là quốc gia duy nhất trên thế giới có uranium được làm giàu đến độ tinh khiết 60% mà không có chương trình vũ khí.
Hoa Kỳ và Iran đã đưa ra những nhận xét trái ngược vào thứ Ba về việc liệu các địa điểm đó có được thanh tra hay không.
Bình luận của ông Grossi được đưa ra khi Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đến Vùng Vịnh cho chuyến công du ba quốc gia, bắt đầu bằng một cuộc họp kín và bữa trưa làm việc riêng tại Abu Dhabi với Tổng thống UAE Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Bộ Ngoại giao cho biết hôm thứ Tư.
Ông Rubio dự kiến sẽ tiếp tục đến Kuwait và sau đó là Bahrain để gặp gỡ các nhà lãnh đạo của họ vào cuối ngày thứ Tư và thứ Năm.
Ông Grossi nói với các nhà báo tại một cuộc họp báo rằng thỏa thuận ghi rõ các hoạt động hạt nhân sẽ được IAEA giám sát. Ông nói: “Rõ ràng, để làm được điều đó, chúng tôi sẽ phải kiểm tra. Việc này xảy ra vào ngày mai hay một tuần hay 10 ngày nữa, điều đó quan trọng, nhưng không phải là yếu tố quyết định. Việc này sẽ xảy ra.”
Những cuộc thanh tra đó là chìa khóa cho thỏa thuận, trong đó kêu gọi “pha loãng” kho dự trữ uranium của Iran từ các mức độ làm giàu cao.
IAEA đã được phép đến thăm các địa điểm hạt nhân khác ở Iran kể từ cuộc chiến năm 2025, như nhà máy điện hạt nhân Bushehr. Nhưng nếu không tiếp cận được các địa điểm làm giàu, IAEA cho biết họ không thể xác minh tình trạng kho dự trữ của Iran hoặc kiểm tra các máy ly tâm được sử dụng để làm giàu uranium. Cả Iran và IAEA đều nói rằng Tehran chưa làm giàu uranium, nhưng các chuyên gia không phổ biến vũ khí lo ngại rằng Cộng hòa Hồi giáo có thể đang chuyển kho dự trữ của mình đến các khu vực chưa được khai báo.
Hoa Kỳ và Iran đã đạt được thỏa thuận vào tuần trước, trong đó Iran sẽ giảm lượng uranium làm giàu và Hoa Kỳ sẽ dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với dầu mỏ Iran, đồng thời cho mỗi bên 60 ngày để hoàn thiện các thỏa thuận rộng lớn hơn.
Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn mong manh đã bị thử thách khi Iran tuyên bố đóng eo biển trở lại do giao tranh giữa Israel và lực lượng dân quân Hezbollah được Iran hậu thuẫn ở Lebanon. Bạo lực lại bùng phát ở Lebanon vào thứ Ba, nhưng không leo thang.
Theo tin từ The Associated Press.
