Bà Navi Pillay, người đoạt giải Nobel Hòa Bình năm nay và là cựu thẩm phán Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), đã gọi các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ đối với tòa án này là điều chưa từng có và không thể chấp nhận được.
Bà Pillay, một luật sư người Nam Phi, đã được trao giải Nobel Hòa Bình vào thứ Sáu tuần trước vì những nỗ lực thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế, tạo tiền đề cho một trật tự pháp lý toàn cầu toàn diện hơn.
Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ sự không hài lòng với lựa chọn này và chỉ vài giờ sau, Hoa Kỳ đã công bố các biện pháp trừng phạt mạnh mẽ nhằm vào ICC, mà Washington mô tả là một thể chế “ngoài vòng pháp luật”.
ICC cho rằng các biện pháp này là một cuộc tấn công vào pháp quyền và các nền tảng của trật tự pháp lý quốc tế.
Phát biểu qua liên kết video tại một sự kiện ở Oslo vào thứ Bảy, bà Pillay cho biết: “Có quá nhiều căng thẳng và lo lắng về sự tồn tại liên tục của các tòa án quốc tế, chủ yếu là Tòa án Hình sự Quốc tế tại The Hague. Quan trọng nhất là các lệnh trừng phạt đã được một quốc gia công bố chống lại các thẩm phán, chỉ vì các phán quyết tư pháp mà họ đưa ra. Điều này là chưa từng có, không thể chấp nhận được.”
Theo tin từ BBC, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio trước đó đã nói rằng các biện pháp trừng phạt, bao gồm lệnh cấm các thực thể Hoa Kỳ giao dịch với ICC, nhằm mục đích “bảo vệ chủ quyền của Hoa Kỳ” và cáo buộc tòa án tìm cách truy tố công dân Mỹ.
Hoa Kỳ đã trừng phạt 17 thẩm phán và quan chức ICC trước đó, nhưng động thái mới này nhắm vào chính tòa án như một thể chế và nhằm cản trở khả năng hoạt động tài chính của nó.
Tuy nhiên, Hoa Kỳ đã đưa ra thời gian ân hạn sáu tháng trước khi một số lệnh trừng phạt mới nhất có hiệu lực, cho phép các quốc gia thành viên tiếp tục chi trả cho hoạt động của tòa án. Washington nói rằng điều này nhằm cho các quốc gia có thời gian đàm phán một “giải pháp để giải quyết” những lo ngại của Hoa Kỳ.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump cho rằng ICC được điều hành bởi cái mà họ gọi là những người toàn cầu hóa đang đe dọa chủ quyền của Hoa Kỳ.
Tòa án này đã bị Mỹ phản đối mạnh mẽ vì một cuộc điều tra trước đó về hành động của binh lính Hoa Kỳ ở Afghanistan (mà tòa án đã đóng lại) và vì các lệnh bắt giữ các quan chức Israel, bao gồm cả Thủ tướng Benjamin Netanyahu.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã gọi quyết định của Hoa Kỳ là “một đòn nghiêm trọng giáng vào nỗ lực chung của chúng ta về công lý hình sự quốc tế, mà ICC là một trụ cột quan trọng.”
Anh Quốc cùng với Canada, Đan Mạch, Đức, Pháp, Ý, Nhật Bản và Hà Lan đã bày tỏ sự “tiếc nuối và phản đối mạnh mẽ” các lệnh trừng phạt này.
