Hoa Kỳ và Iran đang đưa ra những thông điệp trái chiều về khả năng gặp gỡ giữa các nhà đàm phán chủ chốt tại Qatar tuần này, làm gia tăng thêm sự bất ổn cho tiến trình hòa bình vốn được cho là tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran nhưng cho đến nay lại bị chi phối bởi vấn đề eo biển Hormuz.
Các cuộc đàm phán giữa hai nước ban đầu dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ tuần này, tập trung vào các vấn đề hạt nhân. Tuy nhiên, địa điểm và chương trình nghị sự của các cuộc họp cấp cao và kỹ thuật đã thay đổi sau một loạt các vụ tấn công trả đũa lẫn nhau giữa Hoa Kỳ và Iran trên tuyến hàng hải chiến lược, theo một quan chức Hoa Kỳ và một nguồn tin khác.
Mặc dù Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy các cuộc đàm phán trực tiếp, vẫn chưa rõ liệu các quan chức Iran và Mỹ có gặp mặt trực tiếp hay chỉ liên lạc thông qua các nhà trung gian của Qatar hay không.
Tổng thống Donald Trump đã thông báo vào thứ Hai rằng một cuộc gặp sẽ diễn ra tại thủ đô Doha của Qatar vào thứ Ba theo yêu cầu của Tehran.
Thư ký Báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt sau đó cho biết Hoa Kỳ sẽ cử Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống, Jared Kushner, tham dự. Bà cũng cho biết cả các cuộc đàm phán cấp cao và kỹ thuật với Iran dự kiến sẽ diễn ra.
Tuy nhiên, Esmail Baghaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, lại đưa ra một bức tranh khác về các cuộc họp sắp tới. Ông nói rằng mặc dù một phái đoàn Iran sẽ đến Doha để thảo luận về việc thực hiện thỏa thuận tạm thời giữa Hoa Kỳ và Iran, chuyến đi của họ không liên quan gì đến chuyến thăm của ông Kushner và Witkoff.
“Không có cuộc họp đàm phán nào với phía Hoa Kỳ ở bất kỳ cấp độ nào được lên lịch trong những ngày tới,” ông Baghaei khẳng định. Điều này cho thấy sự dè dặt của chế độ Iran trong việc nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp, một bước lùi đáng kể so với các cuộc thảo luận cấp cao diễn ra tại Thụy Sĩ vào đầu tháng này.
Sau cuộc họp đó, Phó Tổng thống JD Vance đã báo cáo rằng các cuộc trao đổi kéo dài với các quan chức cấp cao Iran đã tạo ra một “nền tảng tốt cho một thỏa thuận cuối cùng thành công” và họ đã đạt được tiến bộ hướng tới việc tạo ra một “cơ chế” để đảm bảo eo biển Hormuz sẽ được duy trì mở.
Thỏa thuận tạm thời quy định rằng Iran sẽ “thực hiện các biện pháp sắp xếp bằng mọi nỗ lực để đảm bảo hành trình an toàn của các tàu thương mại mà không thu phí trong 60 ngày chỉ từ Vịnh Ba Tư đến Biển Ả Rập và ngược lại.”
Tuy nhiên, Iran đã nhiều lần đe dọa đóng cửa eo biển này, và vào thứ Năm tuần trước, họ đã tấn công một tàu chở hàng đang quá cảnh qua tuyến đường thủy này, châm ngòi cho một cuộc trao đổi đòn tấn công kéo dài bốn ngày với Hoa Kỳ, làm đình trệ giao thông tàu bè.
Các quan chức Chính quyền Tổng thống Donald Trump rất mong muốn khôi phục tình hình tại eo biển Hormuz về trạng thái bình thường trước chiến tranh. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết các báo cáo tình báo gần đây dự đoán Tehran sẽ tiếp tục đe dọa sẽ nối lại việc siết chặt tuyến đường thủy này – một thực tế mang lại cho Iran đòn bẩy đáng kể đối với nền kinh tế toàn cầu.
Biên bản ghi nhớ cũng kêu gọi Iran và Hoa Kỳ hoàn thiện một thỏa thuận toàn diện trong vòng 60 ngày. Gần một phần tư thời gian này đã trôi qua.
Mặc dù thỏa thuận tạm thời nói rằng thời gian này có thể được gia hạn với sự đồng thuận của cả hai bên, Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần tuyên bố ông sẽ không để Iran kéo dài các cuộc đàm phán.
“Chúng ta đang đàm phán từ một vị thế sức mạnh tuyệt đối, sức mạnh tuyệt đối. Họ biết điều đó,” Tổng thống Donald Trump nói hôm thứ Năm, theo ABC News.
