Những thắng lợi của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến về cách Hoa Kỳ bầu chọn tổng thống, điều này có thể định hình lại cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028. Hiện tại, Đảng Dân chủ kiểm soát văn phòng thống đốc và cả hai viện lập pháp tiểu bang ở Michigan, Pennsylvania, Wisconsin và Nevada.
Thỏa thuận Liên tiểu bang về Phiếu phổ thông Quốc gia (National Popular Vote Interstate Compact – NPV), đã được 18 tiểu bang và Đặc khu Columbia thông qua, hiện có 222 phiếu đại cử tri cam kết. Thỏa thuận này cần đủ 270 phiếu để có hiệu lực. Nếu bốn tiểu bang kể trên tham gia, 50 phiếu đại cử tri của họ sẽ đưa NPV vượt ngưỡng 270 và kích hoạt thỏa thuận. Arizona cũng có thể nâng tổng số phiếu lên 283 nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện lập pháp tại đây.
Theo Fox News Digital, Patrick Rosenstiel, cố vấn cấp cao của NPV, cho biết tổ chức này đã xác định được nhiều nhà tài trợ lập pháp tại cả năm tiểu bang có thể giúp NPV đạt được số phiếu đại cử tri cần thiết. Ông kỳ vọng các dự luật sẽ được chuẩn bị hoặc giới thiệu sớm trong các phiên họp lập pháp năm 2027.
Ông Rosenstiel bày tỏ sự tin tưởng vào việc đạt được mục tiêu này, cho rằng 63% người dân Hoa Kỳ mong muốn có một hệ thống bầu cử theo phiếu phổ thông quốc gia.
Theo hệ thống hiện tại, hầu hết các tiểu bang trao phiếu đại cử tri cho ứng viên giành chiến thắng phổ thông tại tiểu bang đó. Nếu NPV có hiệu lực, các tiểu bang tham gia sẽ trao phiếu đại cử tri cho ứng viên giành nhiều phiếu nhất trên toàn quốc. Điều này giữ nguyên Cử tri đoàn về mặt hình thức, nhưng kết quả phổ thông quốc gia sẽ quyết định người thắng cử.
Tuy nhiên, Hans von Spakovsky, chuyên gia luật bầu cử, cho rằng việc các tiểu bang tham gia một thỏa thuận có thể thay đổi cấu trúc cơ bản của Hiến pháp là chưa từng có tiền lệ và Tòa án Tối cao có thể sẽ bác bỏ nó. Ông cũng lưu ý rằng thỏa thuận này có thể cần sự chấp thuận của Quốc hội theo Điều khoản Hiệp ước của Hiến pháp.
Ông Rosenstiel bác bỏ quan điểm này, khẳng định rằng Điều II, Mục 1 của Hiến pháp trao cho các tiểu bang quyền lực độc quyền trong việc chỉ định đại cử tri của họ. Câu hỏi pháp lý duy nhất cần xem xét là liệu thỏa thuận này có yêu cầu sự đồng ý của Quốc hội hay không.
Ông von Spakovsky dự đoán rằng Quốc hội mới sẽ dễ dàng thông qua thỏa thuận này, nhưng các tiểu bang không tham gia sẽ có cơ sở vững chắc để kiện lên Tòa án Tối cao, lập luận rằng thỏa thuận này vi hiến vì đã thay đổi một phần cấu trúc cơ bản của Hiến pháp mà không thông qua quy trình sửa đổi.
Ông Rosenstiel cho biết thỏa thuận sẽ có hiệu lực cho cuộc bầu cử năm 2028 nếu các tiểu bang chiếm ít nhất 270 phiếu đại cử tri tham gia trước ngày 20 tháng 7 năm 2028. Điều này cho phép các nhà lập pháp, Quốc hội và tòa án có chưa đầy hai năm để giải quyết các vấn đề pháp lý và hiến pháp.
