Hàng ngàn người dân Việt Nam đã mang theo hoa trắng dọc các tuyến đường ở TP. Hồ Chí Minh vào thứ Tư tuần này để tiễn đưa 731 người được tin là đã thiệt mạng trong Cuộc Tổng tấn công Tết Mậu Thân năm 1968. Lễ an táng diễn ra gần sáu thập kỷ sau khi họ hy sinh.
Thủ tướng Việt Nam, ông Lê Minh Hùng, đã tham dự lễ tưởng niệm tại Công viên Lê Thị Riêng, nơi các hài cốt được khai quật từ các ngôi mộ tập thể sau hơn ba tháng đào bới. Họ đã được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh, tại thành phố từng được biết đến với tên gọi Sài Gòn.
Nhiều thế hệ người dân Việt Nam đã dành hàng thập kỷ để tìm kiếm người thân không trở về từ chiến tranh, với hy vọng tìm lại hài cốt, tổ chức tang lễ chu đáo và cuối cùng tìm thấy sự khép lại.
Cuộc Tổng tấn công Tết Mậu Thân bắt đầu vào ngày 31 tháng 1 năm 1968, khi lực lượng cộng sản miền Bắc phát động các cuộc tấn công bất ngờ phối hợp trên khắp miền Nam Việt Nam trong dịp Tết Nguyên Đán. Đây là một trong những chiến dịch lớn nhất của cuộc chiến tranh Việt Nam, gây ra các trận chiến khốc liệt và thương vong nặng nề, đặc biệt là tại thủ đô Sài Gòn, nơi các chiến binh cộng sản tấn công Đại sứ quán Hoa Kỳ, các cơ sở quân sự và các tòa nhà chính phủ.
Theo tin từ AP News, chính phủ Việt Nam Cộng hòa đã thu thập thi thể của các chiến binh cộng sản và dân thường và chôn cất họ trong các ngôi mộ tập thể trong và sau các trận chiến.
Các hài cốt tại Công viên Lê Thị Riêng, trước đây là khu vực Nghĩa trang Dốc Thành, đã được phát hiện trong quá trình khai quật bắt đầu từ ngày 23 tháng 6 tại công viên. Các nhà khảo cổ đã cẩn thận khai quật xương cốt, các mảnh vỡ, cùng với vũ khí, đạn dược, võng quân dụng và đồ dùng cá nhân, theo cổng thông tin chính thức của chính phủ Việt Nam.
Trong số những người đưa tang có ông Võ Huy Thịnh, 70 tuổi, người nhớ lại việc đã chứng kiến thi thể được chôn cất tại đó khi ông mới 12 tuổi. “Ký ức về hố chôn đó vẫn còn ám ảnh tôi”, ông nói với truyền thông nhà nước Việt Nam.
Trong nhiều năm, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng đã lục lọi các bức ảnh từ cuộc chiến tranh Việt Nam, tìm kiếm manh mối về vị trí của khu mộ tập thể. Một bước đột phá đến khi ông tìm thấy một bức ảnh màu do một phóng viên AP chụp vào ngày 12 tháng 2 năm 1968, với chú thích mô tả ba luống chôn lớn, mỗi luống chứa khoảng 300 thi thể, ông kể với truyền thông nhà nước.
Việc khai quật này là một phần của chiến dịch 500 ngày trên toàn quốc, kéo dài đến tháng 7 năm 2027, nhằm tìm kiếm và xác định danh tính khoảng 7.000 liệt sĩ.
Hơn nửa thế kỷ sau khi chiến tranh kết thúc vào năm 1975, nhiều gia đình Việt Nam vẫn đang tìm kiếm những người thân chưa bao giờ trở về. Theo số liệu của chính phủ, khoảng 175.000 hài cốt binh sĩ Việt Nam vẫn chưa được thu hồi, trong khi hàng trăm nghìn người khác nằm trong những ngôi mộ không rõ danh tính.
Các mẫu vật đã được gửi đến Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam tại Hà Nội để xét nghiệm DNA và so sánh với mẫu của người thân.
