Nỗ lực của Tổng Thống Donald Trump nhằm truất quyền dân biểu Ilhan Omar, giữa các cáo buộc gian lận nhập cư, có thể dẫn đến một cuộc tranh đấu pháp lý về hiến pháp. Các chuyên gia pháp lý nhận định rằng phán quyết lịch sử của Tối Cao Pháp Viện trong vụ án liên quan đến một chính trị gia Đảng Dân Chủ kỳ cựu có thể không bảo vệ được dân biểu này.
Các nhà điều tra liên bang đang xem xét liệu Dân biểu đến từ Minneapolis có gian lận để có được quốc tịch Hoa Kỳ thông qua giấy tờ nhập cư sai sự thật liên quan đến người cha quá cố của bà hay không. Dân biểu Omar đã phủ nhận mọi hành vi sai trái, và hiện tại chưa có kết luận nào về việc bà không có quốc tịch Hoa Kỳ.
Các chuyên gia cho rằng bà Omar có thể không được hưởng sự bảo vệ theo phán quyết mang tính bước ngoặt trong vụ án Adam Clayton Powell Jr., khi Tối Cao Pháp Viện đã ngăn cản nỗ lực loại ông khỏi Quốc Hội.
Ông John Yoo, cựu Phó Trợ lý Tổng chưởng lý, và ông Cully Stimson, học giả hiến pháp, cho rằng phán quyết Powell không ngăn cản Quốc Hội thực thi các tiêu chuẩn hiến định. “Powell về cơ bản có nghĩa là Quốc Hội không thể thêm vào các tiêu chuẩn tối thiểu được quy định trong Hiến pháp,” ông Yoo nói. “Vì quốc tịch được ghi trong văn bản Hiến pháp như một tiêu chuẩn, Quốc Hội rõ ràng có thể thực thi điều đó. Trên thực tế, Powell sẽ ủng hộ quyết định của Quốc Hội truất quyền Dân biểu Omar nếu bà ấy thực sự không phải là công dân.”
Ông Stimson lập luận rằng bản thân quốc tịch không phải là một vấn đề pháp lý “mơ hồ”. “Quyết định Powell v. McCormack không liên quan đến việc khai trừ. Nó thực sự là để xem xét các tiêu chuẩn. Đó là một sự khác biệt tinh tế nhưng quan trọng,” ông nói.
Ông Stimson hình dung một cuộc đối đầu vào tháng Giêng nếu các cơ quan liên bang đưa ra bằng chứng thách thức quốc tịch của bà Omar, trước khi Quốc hội mới họp và các Dân biểu Đảng Cộng hòa cố gắng ngăn bà ấy nhậm chức. Một động thái như vậy có thể đối mặt với thách thức pháp lý từ bà Omar, làm dấy lên câu hỏi liệu Quốc hội có thể hành động trước khi tình trạng quốc tịch của bà được giải quyết hay không.
Hiến pháp yêu cầu các Dân biểu phải ít nhất 25 tuổi, là công dân Hoa Kỳ trong bảy năm và cư trú tại tiểu bang mà họ đại diện khi được bầu. Ông Stimson cho rằng ngay cả khi những sai sót về nhập cư bị cáo buộc bắt nguồn từ cha bà Omar, thì câu hỏi trung tâm sẽ là liệu bà có hợp pháp có được quốc tịch hay không, bất kể bà có biết tham gia vào hành vi sai trái hay không.
Trong nhiều phát biểu công khai, Tổng Thống Donald Trump đã thúc giục bà Omar từ chức hoặc bị truất quyền, đặc biệt viện dẫn các báo cáo rằng bà đã sử dụng bí danh khi tuyên thệ nhậm chức và rằng bà “kết hôn với anh trai mình”.
Một con đường thứ hai sẽ liên quan đến việc cho phép bà Omar nhậm chức rồi sau đó truy cứu việc khai trừ vì hành vi sai trái, một quyền hiến định riêng biệt yêu cầu bỏ phiếu với đa số hai phần ba. Không giống như việc loại trừ vì không đáp ứng các tiêu chuẩn hiến định, khai trừ là một hành động kỷ luật không phải là vấn đề trong phán quyết của Tối Cao Pháp Viện Powell.
Ít nhất một Dân biểu Đảng Cộng hòa đã đe dọa theo đuổi lựa chọn đó. Dân biểu Randy Fine, thuộc Đảng Cộng hòa của Florida, cho biết vào thứ Sáu rằng nếu bà Omar được xác định không phải là công dân, “tôi chắc chắn sẽ yêu cầu khai trừ ngay lập tức.”
Bà Omar còn đối mặt với một cuộc điều tra riêng về việc công khai tài chính của mình. Ông Stimson chỉ ra vụ khai trừ cựu Dân biểu George Santos vào năm 2023 như một ví dụ về việc Hạ viện thực thi quyền kỷ luật đối với hành vi sai trái bắt đầu trước khi một thành viên nhậm chức.
Ông Stimson nói rằng trường hợp của bà Omar chủ yếu là “vùng đất chưa được khám phá”, nhưng vụ Santos có thể vẫn mang tính chỉ dẫn. Ông tin rằng lập luận sẽ là những sai sót của bà Omar tiếp tục diễn ra trong thời gian bà tại nhiệm, và họ sẽ áp dụng logic tương tự như vụ Santos.
Bất kỳ quyết định nào của liên bang thách thức quốc tịch của bà Omar có thể dẫn đến một cuộc chiến pháp lý về việc liệu bà có đáp ứng các yêu cầu hiến định cho chức vụ hay không và bà sẽ có những biện pháp khắc phục nào để phản đối một phát hiện như vậy, ông Stimson nói.
Một thách thức đối với quốc tịch của bà Omar cũng có thể tạo ra một cuộc tranh luận riêng về bằng chứng và thủ tục pháp lý cần thiết để xác định xem bà có đáp ứng các tiêu chuẩn của Hiến pháp hay không.
Theo thông tin từ Fox News.
