CHICAGO — Vé phi cơ mới: $300. Giờ chờ hành lý: bốn tiếng. Và đỉnh điểm là: chuyến xe Uber dài bốn tiếng từ Detroit đi Chicago với giá $400. Đây là một phép toán “sự cố”, một phép tính tồi tệ sinh ra từ tình trạng chậm chuyến ngày càng phổ biến của các hãng hàng không. Sự cố này là một phần trong chuyến đi kỷ niệm của Angelina và Kyle Phoenix đến Chicago. Hôm thứ Sáu, họ bay từ Jacksonville, Florida, vào cơn “Ngưng hoạt động mặt đất Vĩ đại năm 2026” cùng với cả triệu hành khách khác. Lập tức, tổn thất tài chánh và tinh thần từ sự cố ngừng hoạt động kéo dài bốn tiếng lan tỏa ra ngoài phi trường khi mọi người cố gắng tìm cách khắc phục tốn kém cho một cuộc khủng hoảng không ai ngờ tới, không thể giải thích đầy đủ hay muốn chi trả.
Chi phí trông giữ trẻ khẩn cấp. Phí xe taxi cắt cổ. Vé phi cơ đặt lại, tiền thuê nhà nghỉ dưỡng bị mất và rất ít ý tưởng về các chi phí nào sẽ được hoàn lại. Nhưng ngoài vấn đề tài chánh, hành khách nói với Hãng Thông tấn AP vào thứ Hai, có lẽ chi phí quan trọng nhất cũng là chi phí thân mật nhất: Căng thẳng và đau khổ vì thời gian đã mất — một tổn thất tích lũy mà thường, như bộ phận dịch vụ khách hàng có thể nói, “không đủ điều kiện hoàn tiền”.
Kyle Phoenix cảm nhận được điều đó hơn 12 giờ và hàng trăm đô la chi phí bất ngờ vào hành trình của cặp đôi, khi anh chứng kiến cảnh hỗn loạn diễn ra tại khu vực nhận hành lý ở phi trường Detroit. Anh nhận thấy các nhân viên không còn thông báo chuyến bay nào bị hủy sẽ trả hành lý ký gửi ở băng chuyền nào. Rất khó để có được câu trả lời. Điều đó khiến việc quyết định phải làm gì tiếp theo ngày càng khó khăn.
“Rất nhiều sự bối rối, rất nhiều sự gấp gáp từ rất nhiều người,” Kyle nhớ lại cảnh tượng. “Tôi nghĩ đó có lẽ là phần tồi tệ nhất, không biết gì cả.”
Khi cặp đôi cuối cùng cũng lấy được hành lý lúc nửa đêm, chuyến xe Uber trị giá $400 có vẻ là lựa chọn tốt nhất. Họ chấp nhận mất vé phi cơ đã đặt lại — cũng như phòng khách sạn họ sẽ ở trong vài giờ — và bắt đầu chuyến đi kéo dài bốn tiếng đến Chicago. “Chúng tôi đành chấp nhận thua lỗ,” Angelina Phoenix nói.
Sự lo ngại vẫn đeo bám quanh những sự kiện như vậy vì chúng đang trở nên phổ biến hơn, không có dấu hiệu dừng lại. Ngay cả khi hành khách nói chuyện với AP về lệnh ngừng hoạt động hôm thứ Sáu, United Airlines đã gặp trục trặc và tạm dừng các chuyến bay trong 90 phút. Một số ngân hàng lớn của Hoa Kỳ báo cáo tình trạng chậm trễ đáng kể. Và đó là sau sự hỗn loạn của AI và sự sụp đổ toàn cầu của Microsoft chỉ vài ngày trước đó. Phía trước là tuần du lịch bận rộn Lễ Tạ Ơn, thời điểm mà nhân viên TSA thường kiểm tra hơn 2 triệu hành khách trên toàn quốc. Điều đó đủ để bất kỳ ai suy nghĩ đều hỏi: Liệu mọi thứ có thể sụp đổ không? Và nó buộc nhân loại một lần nữa phải đối mặt với sự mong manh của các hệ thống neo giữ cuộc sống hiện đại.
Tổ chức Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) báo cáo vào tháng 7 rằng tình trạng chậm chuyến đang gia tăng nhanh hơn tốc độ tăng số chuyến bay chở khách theo lịch trình kể từ đại dịch COVID-19. Từ năm 2015 đến 2025, các chuyến bay bị chậm trễ đã gây thiệt hại khoảng 10,9 tỷ đô la cho các hãng hàng không và hành khách, với sự gia tăng mạnh mẽ các vụ chậm trễ bắt đầu từ năm 2021.
Các vấn đề đang làm tốn thời gian của hành khách, điều mà ngay cả Cục Hàng không Liên bang (FAA) cũng đồng ý là có giá trị. Hướng dẫn của liên bang cách đây một thập kỷ định giá thời gian của hành khách đi phi cơ là 47,10 đô la mỗi giờ, tính theo đô la năm 2015. Con số đó tương đương khoảng 66 đô la mỗi giờ hiện nay. Số liệu này bao gồm cả thời gian di chuyển mà lẽ ra có thể dành cho công việc hoặc giải trí. Gần đây hơn, một nhà kinh tế học tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang Richmond ước tính rằng vụ đóng cửa chánh phủ liên bang kéo dài 43 ngày năm ngoái đã gây ra khoảng 1 triệu giờ chậm trễ hành khách bổ sung tại sáu phi trường. Nhà kinh tế học Russell Wong đã tính toán giá trị thời gian bị mất là 66 triệu đô la, dựa trên dữ liệu tiền lương khu vực đô thị và thu nhập cao hơn mức trung bình của những người đi phi cơ. Wong đã loại trừ các chuyến bay bị hủy.
Khó đo lường hơn là tổn thất mà cộng đồng hạ nguồn từ các phi trường gánh chịu, bao gồm cả những người lao động theo giờ, những người làm nghề tự do và người chăm sóc — nói tóm lại là tất cả những người bị ảnh hưởng bởi những làn sóng lan tỏa. Một chi phí khác: Niềm tin vào chánh phủ, vốn đã thấp trong nhiều năm. Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy cho biết vào cuối tuần rằng vụ đóng cửa trên toàn quốc, vụ đóng cửa dài nhất trong 25 năm qua, có thể tiêu tốn hàng tỷ đô la. Ông đổ lỗi cho một nhà thầu và cơ sở hạ tầng lỗi thời. Tổng thống Donald Trump chỉ tay vào những người Đảng Dân chủ, những người lần lượt đòi hỏi câu trả lời về cách chánh quyền đã chi tiêu hàng tỷ đô la đã nhận được và tại sao yêu cầu tài trợ của họ lại tăng vọt lên 50 tỷ đô la.
Việc giảm nhẹ sự kiện như một trục trặc với bộ định tuyến bị lỗi đã làm dấy lên câu hỏi, nếu không muốn nói là nghi ngờ, một chuyên gia truyền thông cho biết. “Đó không chỉ đơn thuần là một cuộc khủng hoảng, mà là một trường hợp khẩn cấp thiệt sự quy mô thảm họa sắp xảy ra,” Shannon A. Bowen, giáo sư ngành truyền thông đại chúng và báo chí tại Đại học South Carolina, nói với “The Conversation”. Bên trong các phi trường, hành khách không dễ dàng chấp nhận lời giải thích chánh thức. “Tôi cực kỳ nghi ngờ về những gì chúng tôi được cho biết lý do tại sao sự kiện này xảy ra,” Sonia Saini Simpson, 56 tuổi, người có chuyến bay từ Orlando, Florida, đã hạ cánh xuống Philadelphia sau nhiều giờ không chắc chắn, trong thời gian đó cô nói rằng cô đã cân nhắc việc thuê một chiếc xe để lái gần 1.000 dặm (1.587 km). “Tôi mong muốn nhận được một số câu trả lời đáng tin cậy.”.
Vài ngày sau lệnh ngừng hoạt động, một số hành khách đặt câu hỏi về tình trạng chậm chuyến nghe giống như các vấn đề bảo trì thông thường. Glenn Anthony Cooper, một DJ, cho biết anh ta được thông báo chuyến bay của anh từ Philadelphia đến Toronto vào thứ Hai đã bị trì hoãn chín giờ vì “có một lỗ thủng trên lốp xe”. “Kiểu như, chuyện gì đang thiệt sự xảy ra, bạn biết đấy? Có điều gì đó đằng sau đó không, hay họ đang làm gì?” anh nói trong một cuộc phỏng vấn tại phi trường Philadelphia. “Thật là khó chịu khi những tình huống như thế này xảy ra mà bạn không thể kiểm soát được.”.
Việc lướt qua mạng xã hội một cách sơ sài nhất cũng cho thấy cơn ác mộng về lệnh ngừng hoạt động lịch sử hôm thứ Sáu với tất cả các chi tiết kịch tính, phần lớn trong số đó được đăng trực tiếp: Những chuyến đi kéo dài 10 giờ, những chuyến đi Uber hoành tráng, những khoản lương bị mất, những khuôn mặt bàng hoàng. Cũng có những lời khuyên: Hãy mua bảo hiểm du lịch, một số người khuyên. Đừng ký gửi hành lý nếu có thể tránh được. Hãy đối xử tốt với nhân viên hãng hàng không và an ninh. Và nếu có thể, hãy bỏ qua giai đoạn chấp nhận nỗi đau – vì có giới hạn đối với những gì bạn có thể kiểm soát. Đối với ông bố trẻ William Ware, 24 tuổi, đỉnh điểm của căng thẳng có lẽ là khoảnh khắc anh nhận ra vụ đóng cửa đã tạo ra lượng giao thông quá tải bên ngoài LAX khiến chiếc Uber của anh không thể trả khách kịp giờ để kịp chuyến bay về nhà đến Chicago chăm sóc con cái. Ware đã được đặt lại chuyến



