Elizabeth Tsurkov, một nhà nghiên cứu người Israel-Nga bị giam giữ suốt 903 ngày bởi một nhóm khủng bố Iraq do Iran hậu thuẫn, tiết lộ với Fox News Digital rằng bà đã trải qua bốn tháng rưỡi đầu tiên trong cuộc giam cầm tại chính thành trì dân quân mà Thủ tướng Iraq, với sự ủng hộ của Tổng thống Trump, đã ra lệnh thu hồi.
Tsurkov, một thành viên cao cấp không thường trú tại Viện New Lines về Chiến lược và Chánh sách, cho biết Kata’ib Hezbollah đã biến một ngôi nhà tư nhân ở Jurf al-Sakhr, phía nam Baghdad, thành một nhà tù nơi bà bị giam giữ.
“Đây là nơi tôi bị giam giữ trong 4 tháng rưỡi,” Tsurkov nói với Fox News Digital trong một cuộc phỏng vấn, đề cập đến những tháng đầu tiên trong thời gian bị bắt cóc ở Baghdad vào tháng 3 năm 2023. “Tôi bị giam giữ trong một ngôi nhà tư nhân của một gia đình bị Kata’ib Hezbollah chiếm giữ và biến thành nhà tù,” bà nói.
Tsurkov, người được trả tự do vào tháng 9 năm 2025 sau các cuộc đàm phán và áp lực liên tục từ chánh quyền Tổng thống Trump để đảm bảo việc thả bà, cho rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm thu hồi lãnh thổ này phải vượt xa việc dỡ bỏ các hoạt động buôn lậu dầu mỏ bị cáo buộc.
Bà kêu gọi chánh quyền Iraq tìm kiếm khu vực rộng lớn, bao gồm các thị trấn và làng mạc xung quanh, để phát hiện “nhà tù bí mật”, “hố chôn tập thể” và “kho vũ khí”, đồng thời trả lại nhà cửa bị tịch thu cho chủ sở hữu hợp pháp.
Những tiết lộ này được đưa ra khi Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi, người nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ Tổng thống Donald Trump, đã ra lệnh cho Lực lượng Vũ trang Iraq tiến vào Jurf al-Sakhr, còn được gọi là Jurf al-Nasr. Khu vực này là thành trì của tổ chức Kata’ib Hezbollah, được Hoa Kỳ chỉ định là tổ chức khủng bố từ năm 2014.
Theo AFP đưa tin ngày 16 tháng 11, Baghdad đã cho lực lượng dân quân thời hạn để rút lui, với một nguồn tin an ninh xác định là thứ Sáu. Lệnh này được đưa ra sau một cuộc điều tra của Reuters công bố hôm thứ Hai, trích dẫn các viên chức Iraq cáo buộc Kata’ib Hezbollah đã biển thủ hàng trăm triệu đô la dầu mỏ thuộc sở hữu nhà nước kể từ năm 2021. Chánh phủ đã cách chức chín viên chức an ninh và hành chánh và chuyển các nghi phạm đến cơ quan tư pháp. Lực lượng dân quân phủ nhận các hành vi sai trái.
Tsurkov mô tả Jurf al-Sakhr là một khu vực trên thực tế đã bị chánh phủ Iraq kiểm soát kể từ năm 2014, khi các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn giúp đẩy lùi ISIS khỏi khu vực nhưng ngăn cản người Hồi giáo Sunni chiếm đa số trở về quê hương.
Tsurkov ước tính có từ 120.000 đến 180.000 người đã phải di dời khỏi quận và các cộng đồng xung quanh. “Nếu người Iraq được phép trở về nhà của họ, điều đó sẽ báo hiệu sự khôi phục chủ quyền nhà nước,” bà nói.
Bà giải thích rằng chiến dịch hiện tại được trình bày như một chiến dịch chống tham nhũng chứ không phải là một nỗ lực nhằm phá vỡ cơ sở hạ tầng quân sự của Kata’ib Hezbollah.
Tổ chức này vẫn còn căn cứ ở những nơi khác tại Iraq và quyền tiếp cận các cửa khẩu biên giới với Iran, cho phép họ bổ sung vũ khí ngay cả khi mất quyền kiểm soát Jurf al-Sakhr.
Michael Knights, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu tại Horizon Engage, một công ty tư vấn chiến lược có trụ sở tại New York, và là thành viên phụ trợ tại Viện Washington về Chánh sách Cận Đông, bày tỏ sự hoài nghi rằng Baghdad sẽ thách thức các lực lượng dân quân một cách căn bản.
“Sẽ rất khó để phân biệt giữa một cuộc trấn áp thiệt sự đối với các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn và một cuộc trấn áp giả mạo,” Knights nói với Fox News Digital. Các chánh phủ Iraq trước đây đã tuyên bố trấn áp các lực lượng dân quân, nhưng sau đó những người bị giam giữ được thả ra hoặc các nhóm vũ trang vẫn tiếp tục kiểm soát thông qua các thỏa thuận an ninh được đổi tên.
Vào tháng 6 năm 2020, khi Thủ tướng Mustafa al-Kadhimi lúc bấy giờ ra lệnh bắt giữ 14 thành viên Kata’ib Hezbollah. Những người ủng hộ lực lượng dân quân vũ trang sau đó đã tràn xuống Khu vực Quốc tế được gia cố của Baghdad để đòi thả họ. Hầu hết sau đó đã được thả, theo báo cáo của thanh tra viên chánh phủ Hoa Kỳ.
Vào tháng 11 năm 2021, Kadhimi sống sót sau một vụ tấn công bằng phi cơ không người lái mang theo bom nhằm vào dinh thự của ông. Reuters báo cáo rằng các viên chức an ninh cáo buộc các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn, mặc dù không có tổ chức nào nhận trách nhiệm.
Knights cho biết lực lượng chống khủng bố Iraq được huấn luyện và trang bị tốt hơn Kata’ib Hezbollah, nhưng nguy hiểm lớn nhất nằm ở khả năng của lực lượng dân quân trong việc đe dọa các viên chức và gia đình của họ.
“Đó không phải là vấn đề thiết bị hay thậm chí là huấn luyện,” ông nói, mô tả nguy cơ trả đũa đối với các chỉ huy và gia đình của họ thách thức các nhóm vũ trang.
Trong một phân tích của Diễn đàn Trung Đông ngày 16 tháng 11, nhà nghiên cứu Ali Mahmoud đã trình bày chi tiết các cáo buộc cạnh tranh về tham nhũng giữa Kata’ib Hezbollah và Asa’ib Ahl al-Haq, bao gồm các khiếu nại liên quan đến các công ty có liên hệ với gia đình các lãnh đạo lực lượng dân quân.
Mahmoud báo cáo rằng ngay cả cuộc kiểm tra ban đầu của chánh phủ đối với Jurf al-Sakhr cũng đòi hỏi phải đàm phán với các chỉ huy cấp cao của lực lượng dân quân, điều này cho thấy giới hạn quyền hạn của Baghdad.
Tsurkov, người đã nghiên cứu các nhóm vũ trang Iraq trong nhiều năm, cho biết thời gian bị giam cầm đã cho bà cái nhìn sâu sắc bất thường về văn hóa nội bộ của tổ chức này. “Tôi đã tương tác với khoảng 45 cá nhân khác nhau tại về cơ bản là ba nhà tù khác nhau,” bà nói, giải thích rằng sau đó bà đã bổ sung những quan sát đó bằng các cuộc phỏng vấn với các cựu thành viên lực lượng dân quân và những người quen thuộc với cộng đồng của họ.



