Giáo sư Francis Halzen, 82 tuổi, thuộc Đại học Wisconsin–Madison tại Hoa Kỳ, đã được vinh danh với Giải Nobel Vật lý năm nay nhờ những nỗ lực giải mã nhóm neutrino hiếm gặp. Các hạt vũ trụ tí hon này được các nhà khoa học tin là chìa khóa hé lộ quá trình tiến hóa của vũ trụ.
Ông Halzen, sinh ra tại Bỉ, cho biết đây là một bất ngờ lớn và ông chưa từng mong đợi. Ông chia sẻ trong cuộc gọi với Ủy ban Nobel, được phát sóng trực tiếp tại buổi công bố: “Đó là một sự ngạc nhiên lớn và rõ ràng là tôi không ngờ tới”.
Nghiên cứu của Giáo sư Halzen tập trung tại Đài Quan sát Neutrino IceCube ở Nam Cực, nơi ông bắt đầu nghiên cứu về việc thu nhận neutrino từ những năm 1980. Ông đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế, tạo ra một công cụ quan sát “tuyệt vời”. Theo thông cáo báo chí của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, “Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một loại thiên văn học mới”.
Neutrino là những hạt vũ trụ cực nhỏ, nhưng hiện diện ở khắp mọi nơi, phát ra từ các ngôi sao như Mặt trời và hàng nghìn tỷ hạt lướt qua cơ thể chúng ta mỗi giây. Các nhà khoa học không thể nhìn thấy trực tiếp các hạt “ma” này mà phải đo lường chúng thông qua va chạm với vật chất khác, tạo ra các tia sáng hoặc hạt mang điện.
Giáo sư Halzen tập trung nghiên cứu vào một nhóm neutrino hiếm hoi, được xem là sứ giả từ vũ trụ, mang theo những manh mối về cách vũ trụ đã hình thành. Theo tin từ The Associated Press, giải thưởng năm nay trị giá 12 triệu krona Thụy Điển (tương đương khoảng 1,2 triệu đô la Mỹ).
