Phương thức bỏ phiếu theo thứ tự ưu tiên (Ranked Choice Voting – RCV) đang ngày càng trở nên phổ biến tại Hoa Kỳ, với các cuộc bầu cử quan trọng ở Maine và Alaska sử dụng hình thức này. Theo đó, cử tri sẽ xếp hạng các ứng cử viên theo thứ tự ưu tiên, thay vì chỉ chọn một người duy nhất. Nếu không có ứng cử viên nào đạt đa số phiếu bầu ở vòng đầu, phiếu sẽ được chuyển sang ứng cử viên ưu tiên thứ hai, thứ ba… cho đến khi một người đạt được sự đồng thuận đa số.
Các nhà nghiên cứu cho rằng RCV có thể giảm thiểu vai trò của các ứng cử viên ‘phá hoại’ (spoiler candidates), vốn thường làm phân tán phiếu bầu và ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Thay vì lo sợ phiếu bầu của mình bị lãng phí nếu bầu cho ứng cử viên ít có khả năng thắng, cử tri có thể thoải mái thể hiện lựa chọn của mình ngay cả đối với các ứng cử viên ngoài luồng, đồng thời vẫn có thể tác động đến kết quả chung thông qua việc xếp hạng ưu tiên.
Tuy nhiên, RCV cũng đối mặt với không ít tranh cãi. Một số quan chức và cử tri bày tỏ lo ngại về tính phức tạp của hệ thống, cũng như những hiểu lầm và thông tin sai lệch có thể phát sinh trong bối cảnh chính trị phân cực hiện nay. Tại Alaska, một sáng kiến đòi bãi bỏ RCV đã được đưa ra bỏ phiếu, dù không thành công ở lần đầu nhưng sẽ tiếp tục được tranh luận trong các cuộc bầu cử sắp tới. Ngay cả Tổng Thống Donald Trump cũng đã lên tiếng chỉ trích RCV, gọi đây là một ‘mưu đồ của Đảng Dân chủ’ và là ‘cách để gian lận’, mặc dù các phân tích dữ liệu từ các cuộc bầu cử sử dụng RCV tại Hoa Kỳ chưa chỉ ra bất kỳ bằng chứng nào cho thấy hệ thống này có lợi cho một đảng phái cụ thể.
Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm hiểu kỹ lưỡng cơ chế hoạt động của RCV, dựa trên các dữ kiện thay vì những luận điểm mang tính cảm tính hay đảng phái, để có thể đưa ra đánh giá khách quan về phương thức bỏ phiếu này. Theo tin từ ABC News, việc sử dụng RCV đã lan rộng sang khoảng 10.3 triệu cử tri tại 14 thành phố và hai tiểu bang, với khoảng 3.9 triệu cử tri dự kiến sẽ sử dụng hình thức này trong các cuộc bầu cử sắp tới.
