WASHINGTON — Chuyến thăm cấp nhà nước thường diễn ra khi hai quốc gia đang trong giai đoạn êm ấm, nhưng Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đón tiếp nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại thủ đô Washington trong tuần này trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế và công nghệ giữa hai cường quốc ngày càng gia tăng, đặc biệt là trong cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).
Không bên nào kỳ vọng có một thỏa thuận lớn lao, nhưng hai nhà lãnh đạo được cho là sẽ cố gắng duy trì mối quan hệ hòa nhã trong cuộc gặp thứ ba kể từ khi Tổng Thống Donald Trump nhậm chức, nhằm mục đích ổn định lại mối quan hệ vốn đang mong manh. Điều này diễn ra bất chấp việc hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tìm cách giành ưu thế trong phát triển AI và thương mại, đồng thời củng cố vị thế của mình tại các điểm nóng dai dẳng như Iran và Đài Loan.
“Việc họ gặp nhau, đối thoại và xây dựng mối quan hệ có lẽ quan trọng hơn là kết quả của cuộc gặp”, Thượng Nghị Sĩ Steve Daines, một thành viên Đảng Cộng hòa từ Montana, người cố vấn cho Tổng Thống Donald Trump về các vấn đề Trung Quốc, nhận định.
Chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình tới Washington, bắt đầu vào thứ Tư, là chuyến thăm đầu tiên của ông sau 10 năm. Ông và Tổng Thống Donald Trump gặp nhau sau khi hai nước đã hạ nhiệt căng thẳng từ cuộc chiến thương mại khốc liệt năm ngoái, vốn đã áp đặt thuế quan trả đũa lẫn nhau và đe dọa nền kinh tế toàn cầu.
Hoa Kỳ không chỉ cố gắng cân bằng thương mại mà còn duy trì ưu thế công nghệ để bảo vệ an ninh quốc gia và vị thế lãnh đạo toàn cầu. Trung Quốc, với sức mạnh kinh tế, công nghệ và quân sự đáng kể trong những năm gần đây, đang tìm cách củng cố vị trí của mình trong trật tự thế giới.
Việc phát triển công nghệ AI đã nổi lên như một chiến trường quan trọng, khi cả hai bên đều tỏ ra ít quan tâm đến việc chậm lại bất chấp những cảnh báo từ các giám đốc điều hành công nghệ về các mối đe dọa mà AI có thể gây ra cho nhân loại. Tổng Thống Donald Trump đã nhiều lần nhấn mạnh: “Ai thắng AI thì thắng cuộc.”
Tuy nhiên, Hoa Kỳ và Trung Quốc đang có một bước đi nhỏ trong việc hợp tác về AI. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Scott Bessent cho biết hôm Chủ nhật sau cuộc gặp với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại New York rằng Hoa Kỳ đã đề xuất một “cơ chế thông báo” mới cho các sự cố AI có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
Dù Hoa Kỳ và Trung Quốc đã kiềm chế không áp đặt các biện pháp trừng phạt trên diện rộng, họ vẫn tiếp tục đưa các công ty và sản phẩm cụ thể vào danh sách cấm. Theo ABC News, các biện pháp mới đây của Hoa Kỳ nhắm vào các thiết bị viễn thông và giám sát của Trung Quốc, các công ty bị cáo buộc sử dụng lao động cưỡng bức, cũng như các robot và máy bay không người lái tiên tiến của Trung Quốc. Bắc Kinh đáp trả bằng việc kiểm soát xuất khẩu máy bay không người lái và các công nghệ liên quan.
Sau khi Tối Cao Pháp Viện bác bỏ các mức thuế quan của Tổng Thống Donald Trump đối với các đối tác thương mại trong năm nay, chính quyền đã tìm cách áp đặt chúng theo những cách khác. Phân tích cho thấy mức thuế quan hiện tại có thể chấp nhận được đối với cả hai bên, nhưng bất kỳ sự gia tăng đáng kể nào cũng có thể làm bùng phát căng thẳng.
Bên cạnh đó, vấn đề Đài Loan, hòn đảo tự trị mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền, vẫn là một trong những vấn đề gai góc nhất trong quan hệ Hoa Kỳ-Trung Quốc. Theo các nhà phân tích, Chủ tịch Tập Cận Bình có khả năng sẽ gây áp lực để Tổng Thống Donald Trump tiếp tục trì hoãn việc bán vũ khí cho Đài Loan, nhằm gieo rắc sự nghi ngờ về cam kết của Washington đối với hòn đảo này.
