ASUNCIÓN, Paraguay – Một thẩm phán Paraguay hôm thứ Hai đã ra lệnh chuyển Tổng thống Trump Santiago Peña đến một nhà tù quân đội để chờ xét xử, sau các báo cáo cho rằng ông đã được giam giữ trong một phòng suite có phòng tập thể dục riêng. Ông Peña đang đối mặt với phiên tòa liên quan đến sự sụp đổ của Ueno Bank, vụ việc đã làm sụp đổ chánh phủ của ông hồi đầu tháng này.
Thẩm phán Osmar Legal ra lệnh chuyển ông Peña từ Trung đoàn Cận vệ Tổng thống, một căn cứ quân sự tại thủ đô Asunción, nơi truyền thông địa phương đưa tin về các tiện nghi bao gồm phòng tắm riêng và phòng ăn rộng rãi. Theo lệnh tòa mà Hãng tin AP có được, ông Peña sẽ bị giam giữ tại nhà tù quân đội Viñas Cué, tách biệt với các tù nhân khác.
Tổng thống Pedro Alliana tuyên bố trong một cuộc họp báo hôm thứ Hai rằng ông đã ra lệnh cách chức Đại tá José David Daiub, chỉ huy của trung đoàn, sau các cáo buộc về việc ông Peña nhận được sự đối xử đặc biệt. Ông Alliana, người từng là phó tổng thống dưới thời ông Peña, cam kết cung cấp cho các công tố viên mọi nguồn lực cần thiết để điều tra sự sụp đổ của ngân hàng.
“Người dân Paraguay xứng đáng được biết sự thật,” ông nói. Ông Peña đang bị giam giữ trước phiên tòa với các tội danh bao gồm lạm dụng tín nhiệm, liên kết tội phạm và quản lý vì lợi ích cá nhân. Các công tố viên cáo buộc ông đã sử dụng ảnh hưởng của mình để chuyển tiền công sang Ueno Bank, một tổ chức cho vay mà hơn một nửa dân số trưởng thành của Paraguay sử dụng, trong khi các giám đốc điều hành của ngân hàng này lại cho các công ty liên quan đến chủ sở hữu của ngân hàng vay những khoản tiền lớn nội bộ. Ông phủ nhận mọi cáo buộc.
Ngân hàng Trung ương Paraguay đã tịch thu Ueno vào ngày 3 tháng 11 sau khi tuyên bố ngân hàng này mất khả năng thanh toán, đóng băng tài khoản của gần 3 triệu khách hàng và hơn 850 triệu đô la quỹ công, gây gián đoạn thanh toán cho các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ. Ba ngày sau, Thượng viện đã phế truất ông Peña khỏi chức vụ, và ông Alliana lên nắm quyền. Một thẩm phán đã ra lệnh bắt giam ông Peña vào ngày hôm sau.
Sự tăng trưởng chóng mặt của Ueno đã trở thành biểu tượng cho nỗ lực của ông Peña trong việc quảng bá Paraguay, một quốc gia không giáp biển, như một trung tâm kinh doanh thân thiện với thuế thấp cho các nhà đầu tư nước ngoài. Từng là một viên chức của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và là một trong những đồng minh thân cận nhất của chánh quyền Trump trong khu vực, ông Peña đã có được sự tiếp cận tại Washington và Phố Wall, điều này thật bất thường đối với một quốc gia có quy mô và trọng lượng kinh tế như Paraguay.
Ngân hàng đã ra mắt thương hiệu kỹ thuật số của mình vào năm 2022 và đến tháng 6 đã có 2,9 triệu khách hàng tại một quốc gia có khoảng 6 triệu dân. Họ thậm chí còn tài trợ cho đội tuyển bóng đá quốc gia.
Tuy nhiên, Ueno cũng có mối liên hệ mật thiết với chánh phủ của ông Peña. Ông nắm giữ cổ phần trong công ty mẹ của Ueno cho đến năm ngoái và đã bổ nhiệm cựu chủ tịch ngân hàng, Carlos Carvallo, làm người đứng đầu ngân hàng trung ương. Ông Carvallo cũng đang đối mặt với các cáo buộc trong vụ án này.
Kể từ khi ông Peña bị bắt, nhà chức trách đã khám xét hai trong số bốn ngôi nhà của ông, một ở Asunción và một biệt thự ở thị trấn nghỉ mát San Bernardino, cách đó khoảng 50 km. Các công tố viên cho biết biệt thự này được xây dựng một phần bằng các khoản vay khoảng 577.000 đô la mà Ueno đã cấp cho ông Peña khi ông còn đương chức, và các nhà điều tra đã phát hiện một hầm chứa được giấu sau một bức tường giả ở đó. Họ cũng đã yêu cầu Hoa Kỳ, Luxembourg và Argentina hỗ trợ truy tìm số tiền có thể đã bị biển thủ từ ngân hàng.
Ông Alliana thừa nhận rằng cuộc khủng hoảng đã làm lung lay niềm tin của người dân Paraguay vào các ngân hàng của họ. “Sự đóng cửa của Ueno Bank đã ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều gia đình người Paraguay,” ông nói.
Hơn 1,8 triệu người gửi tiền đã nhận được khoảng 640 triệu đô la cho đến nay, theo ông Alliana, từ quỹ bảo lãnh tiền gửi mà Paraguay đã thành lập vào năm 2003 sau một loạt các cuộc khủng hoảng tài chánh đã xóa sổ hàng chục ngân hàng và công ty tài chánh. Hầu hết những người gửi tiền nhỏ lẻ đã được hoàn trả đầy đủ. Quỹ đã chi trả tới khoảng 19.600 đô la cho mỗi người, trong giới hạn bảo lãnh khoảng 36.700 đô la, và các nhà chức trách chưa cho biết khi nào phần còn lại sẽ được thanh toán. Các nhà đầu tư vào các quỹ tương hỗ của Ueno không được bảo hiểm và phải chờ ngân hàng được thanh lý.
Tuy nhiên, hơn 75% trong số khoảng 2,8 tỷ đô la tiền gửi tại Ueno, phần lớn thuộc về những người gửi tiền lớn và các tổ chức công, vẫn chưa được hoàn trả. Đối với các quỹ hưu trí có tiền tại Ueno, ông Alliana cho biết các nhà chức trách đã sơ bộ xác định khoảng 600 triệu đô la tài sản có thể thu hồi tại ngân hàng, chẳng hạn như các khoản vay dự kiến sẽ được hoàn trả, mà họ có kế hoạch sử dụng để bồi hoàn cho các quỹ. Vẫn chưa rõ bao nhiêu tiền hưu trí và các khoản tiền gửi công khác sẽ được hoàn trả.
Giáo viên đã đình công và chặn đường trên cả nước tuần trước để yêu cầu hoàn trả tiền tiết kiệm hưu trí của họ, và các nhóm người nghỉ hưu đã gây áp lực buộc ông Alliana và Quốc hội phải thông qua một dự luật khẩn cấp để đảm bảo điều đó. Điều này diễn ra sau nhiều ngày bất ổn tại Asunción sau sự sụp đổ của Ueno, khi hàng nghìn người xuống đường yêu cầu tiền của họ và yêu cầu ông Peña từ chức, đôi khi đụng độ với cảnh sát.



