Các ủng hộ viên của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đang tìm cách định hướng tương lai cho cơ quan này sau khi trưởng công tố Karim Khan bị cách chức hôm 25/7/2026 vì cáo buộc có hành vi sai trái tình dục. Một đa số áp đảo trong số 125 quốc gia thành viên đã bỏ phiếu loại bỏ ông Khan khỏi vị trí.
Ông Khan, một luật sư người Anh, bị cáo buộc có quan hệ tình dục với một nữ phụ tá và cố gắng ngăn cản bà này theo đuổi các cáo buộc. Tuy nhiên, ông Khan luôn bác bỏ các cáo buộc này.
Việc ông Khan bị cách chức diễn ra trong bối cảnh ICC đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm cả chiến dịch của Hoa Kỳ nhằm “phá dỡ” tòa án này. Một số quốc gia đang có cuộc điều tra mở với ICC đã nhóm họp bên lề để bàn về cách vượt qua các bế tắc tiềm ẩn do sự ra đi của ông Khan.
Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh tòa án toàn cầu đang chịu áp lực lớn. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã tuyên bố phát động một “chiến dịch quy mô lớn nhằm phá dỡ mối đe dọa mà Tòa án Hình sự Quốc tế gây ra cho chủ quyền của Hoa Kỳ.” Ngay sau cuộc bỏ phiếu, Venezuela thông báo rút khỏi tòa án, viện dẫn “thiên vị địa lý rõ ràng” trong công việc của ICC.
Chính quyền của Tổng Thống Donald Trump trước đây đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với ông Khan và một tá nhân viên ICC khác để trả đũa các cuộc điều tra nhắm vào các quan chức Israel tại Gaza và các nhân viên quân sự Hoa Kỳ tại Afghanistan.
Các cáo buộc này đã bị xem là có liên quan đến cuộc điều tra của tòa án về cuộc chiến tại Gaza. Tuy nhiên, các đại diện Palestine đã lên tiếng phản bác, khẳng định cuộc bỏ phiếu loại bỏ Trưởng công tố không phải là một cuộc bỏ phiếu ủy nhiệm chính trị về bất kỳ tình huống nào trước ICC.
Việc ông Khan bị cách chức sẽ không ảnh hưởng ngay lập tức đến các lệnh bắt giữ, vốn chỉ có thể bị hủy bỏ bởi các thẩm phán ICC. Hai phó trưởng công tố sẽ tiếp tục lãnh đạo văn phòng cho đến khi một trưởng công tố mới được chọn. Tuy nhiên, quá trình bầu cử trưởng công tố mới có thể kéo dài, giống như trường hợp của ông Khan vào năm 2021.
Ông Khan có ý định “thách thức tính hợp pháp và sự công bằng của quyết định thông qua tất cả các cơ chế pháp lý có sẵn,” theo luật sư của ông. Tuy nhiên, không có quy trình kháng cáo cho việc cách chức, dù mọi nhân viên ICC đều có quyền khiếu nại lên một tòa lao động đặc biệt ở Geneva.
Các luật sư của ông Khan đã chỉ trích quy trình dẫn đến việc ông bị cách chức, cho rằng ông bị ngăn chặn phát biểu tại phiên họp và các quy định đã bị thay đổi để gây bất lợi cho ông. Theo tin từ ABC News, các luật sư và điều tra viên sẽ trở lại trụ sở ICC tại The Hague với hy vọng tòa án có thể tập trung vào công việc cốt lõi của mình.
