Thủ Tướng Canada Mark Carney hôm Thứ Năm đã đưa ra lời cảnh báo rằng Hoa Kỳ đang tìm cách chia rẽ Canada để có thể “sở hữu chúng ta”, khi ông kêu gọi tỉnh Alberta giàu dầu mỏ không nên bắt đầu tiến trình ly khai trong cuộc trưng cầu dân ý vào thứ Hai tới.
Cuộc bỏ phiếu này không phải là một cuộc trưng cầu dân ý trực tiếp về độc lập. Alberta, nơi có trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn thứ tư thế giới, sẽ quyết định liệu có nên duy trì là một tỉnh bang hay yêu cầu chính phủ bắt đầu quy trình pháp lý hướng tới một cuộc trưng cầu dân ý về ly khai trong tương lai.
“Cuộc trưng cầu dân ý này đến vào thời điểm tồi tệ nhất,” ông Carney nói trước đám đông ủng hộ Canada tại Calgary. “Thế giới đã trở nên nguy hiểm và chia rẽ hơn. Một số thế lực bên ngoài biên giới của chúng ta đang cố gắng chia rẽ chúng ta để họ có thể sở hữu chúng ta.”
Mặc dù ông không trực tiếp đề cập đến Hoa Kỳ hay Tổng Thống Donald Trump, nhưng những lời cảnh báo của ông Carney được đưa ra trong bối cảnh Tổng Thống Donald Trump đang tiến hành chiến tranh thương mại với Canada và đưa ra những lời đe dọa lặp đi lặp lại về việc biến Canada thành tiểu bang thứ 51 của Hoa Kỳ. Ông Carney đã lập luận rằng Canada cần phải trở nên kiên cường hơn về kinh tế và bớt phụ thuộc vào Hoa Kỳ.
Ông Carney cũng cảnh báo người dân Alberta không nên sử dụng lá phiếu để chỉ đơn thuần gửi một thông điệp đến Ottawa, vì một kết quả quyết định có thể giải quyết vấn đề ly khai. Ông nhấn mạnh rằng “Một lá phiếu chống lại Canada là một hành động liều lĩnh nguy hiểm sẽ dẫn đến nhiều năm chia rẽ sâu sắc và sự bất ổn lớn lao.”
Thủ Tướng Carney, người lớn lên tại Alberta, đã dành ngày Thứ Năm để vận động tranh cử tại Calgary trước khi phát biểu tại cuộc mít tinh “Forever Canadian”. Văn phòng của ông ước tính khoảng 5.000 người đã tham dự. Ông cũng đã công nhận những bất bình đã thúc đẩy sự xa lánh ở Alberta, nói rằng “Những thất vọng mà nhiều người dân Alberta đã cảm thấy là có thật.”
Giáo sư khoa học chính trị Daniel Béland tại Đại học McGill nhận định sự nổi tiếng của ông Carney tại Alberta là “rất bất thường” đối với một thủ tướng thuộc Đảng Tự do. Ông cho rằng sự ủng hộ dành cho ông Carney còn được hưởng lợi từ “hiệu ứng Trump”, khi các hành động thương mại và lời đe dọa của ông Trump đã đoàn kết người dân Canada quanh lãnh đạo của họ, ngay cả ở Alberta.
Cuộc trưng cầu dân ý này đánh dấu sự trỗi dậy đáng chú ý của một phong trào từng bị gạt ra ngoài rìa chính trị của Alberta. Theo tin từ ABC News ngày 15 tháng 10 năm 2026, việc bỏ phiếu sớm sẽ tiếp tục cho đến thứ Bảy, và cuộc bỏ phiếu cuối cùng diễn ra vào thứ Hai.
