Kết quả sơ bộ cho thấy hơn hai phần ba cử tri Alberta đã gửi một thông điệp rõ ràng rằng họ muốn ở lại Canada. Đề xuất ly khai, dù không mang tính ràng buộc, có thể đã bị phần lớn cử tri bác bỏ, qua đó dập tắt tâm lý ly khai của tỉnh bang này.
Giới lãnh đạo phong trào ly khai Alberta bày tỏ sự thất vọng sau hơn một năm vận động tranh cử. Mitch Sylvestre, một lãnh đạo phe ly khai, chỉ nói một câu: “Không vui”.
Thủ tướng Canada Mark Carney hoan nghênh kết quả, nhưng các nhà lãnh đạo phong trào ly khai cho rằng cuộc chiến còn lâu mới kết thúc và vấn đề này có thể sẽ thống trị chính trường Alberta trong nhiều năm tới. Jeffrey Rath, luật sư tại Calgary và là người phát ngôn chính của phe ly khai, tuyên bố họ sẽ “cuốn tay áo lên và làm việc chăm chỉ hơn”.
Thủ hiến Alberta, người công khai ủng hộ cuộc bỏ phiếu đoàn kết, đã bị chỉ trích vì một canh bạc “nguy hiểm” khi cho phép cuộc bỏ phiếu diễn ra dù biết có khả năng thất bại. Bà đã hạ thấp ngưỡng kiến nghị để chiến dịch của công dân có thể đưa vấn đề ra bỏ phiếu.
Việc không ràng buộc kết quả bỏ phiếu hôm Thứ Hai đã giúp bà tránh được một quyết định của tòa án cấm kiến nghị ủng hộ ly khai vì không tham vấn các Dân tộc bản địa. Canh bạc này có thể thử thách vai trò lãnh đạo của bà trong đảng United Conservative.
Cử tri Alberta bỏ phiếu chống lại cuộc trưng cầu dân ý ly khai cho biết họ hành động vì mong muốn giữ gìn sự đoàn kết của đất nước, đặc biệt khi Canada đang đối mặt với các mối đe dọa thuế quan từ Hoa Kỳ. Họ cũng lo ngại một Alberta độc lập có thể dễ bị ảnh hưởng từ bên ngoài, hoặc thậm chí bị sáp nhập.
Thomas Lukaszuk, một nhà vận động mạnh mẽ cho đoàn kết, bày tỏ niềm tự hào là người Alberta. Ông cũng thừa nhận rằng “một số vấn đề mà phe ly khai đưa ra là chính đáng” và tỉnh bang cần nỗ lực hàn gắn những chia rẽ.
Thủ hiến Smith trước đó đã tuyên bố sẽ không tổ chức trưng cầu dân ý độc lập nếu cử tri Alberta bỏ phiếu chống lại nó. Tình trạng “bất mãn miền Tây” – cảm giác bị chính phủ liên bang ở miền Trung Canada phớt lờ – đã ăn sâu vào tâm lý của một số người dân ở các tỉnh miền Tây trong nhiều thập kỷ.
Theo BBC, một số người Alberta ủng hộ độc lập tin rằng Ottawa đã lâu làm suy yếu ngành công nghiệp dầu khí của tỉnh, gần đây nhất là thông qua các chính sách môi trường. Sự tức giận này càng sâu sắc hơn khi một số người Alberta cảm thấy thất vọng với phản ứng của cựu Thủ tướng Justin Trudeau đối với đại dịch COVID-19 và các quy định về vaccine, coi đó là một ví dụ khác về sự lạm quyền của chính phủ.
Thủ tướng Carney đã làm việc với bà Smith để giải quyết một số vấn đề này, bao gồm việc ký một thỏa thuận xây dựng một đường ống dẫn dầu mới từ Alberta đến bờ biển Thái Bình Dương của Canada. Tuy nhiên, có dấu hiệu căng thẳng tiềm tàng giữa ông Carney và bà Smith, một chính trị gia tài năng nhưng đầy tham vọng.
Bà Smith cũng đặt chín câu hỏi khác cho cử tri Alberta hôm Thứ Hai, hầu hết nhằm mục đích trao cho tỉnh bang quyền tự trị lớn hơn từ Ottawa, bao gồm cả vấn đề nhập cư. Kết quả sơ bộ cho thấy nhiều khả năng sẽ được thông qua. Một số người bỏ phiếu cho một cuộc trưng cầu dân ý ly khai ràng buộc cho biết họ không muốn độc lập hoàn toàn mà chỉ muốn có đòn bẩy đối với Ottawa. Bà Smith cho biết chín câu hỏi này giúp bà đạt được điều đó.
