Một liên minh gồm các nhà hoạt động pháp lý cánh hữu và công ty trí tuệ nhân tạo (AI) của tỷ phú Elon Musk đang tiến hành các thách thức pháp lý sâu rộng nhằm vào một trụ cột trong hệ thống thực thi pháp luật của Hoa Kỳ: quyền của các nhóm tư nhân, cá nhân và chính quyền địa phương được đệ đơn kiện khi có vi phạm các luật liên bang quan trọng.
Luận điểm của họ, được chính quyền của Tổng Thống Donald Trump ủng hộ, cho rằng Hiến pháp trao cho Tổng thống và các cơ quan liên bang quyền lực to lớn để quyết định cách thức – hoặc liệu có nên – thực thi luật pháp liên bang hay không. Họ lập luận rằng Quốc hội lẽ ra không bao giờ nên trao quyền đó cho bên thứ ba thông qua cái gọi là các vụ kiện của công dân, vốn là một phần của luật môi trường, tài chính chiến dịch và một số luật khác.
Các nhà hoạt động môi trường cảnh báo rằng việc mất đi công cụ pháp lý thiết yếu, đã tồn tại hàng thập kỷ này sẽ gây ra những hậu quả tàn khốc. Các vụ kiện của công dân đã giúp thu về hàng triệu đô la tiền phạt từ các tập đoàn gây ô nhiễm nặng nề và đảm bảo việc loại bỏ các đường ống chì tại Flint, Michigan sau cuộc khủng hoảng nước của thành phố này.
Các chuyên gia pháp lý nhận định, bốn vụ án liên bang đang chờ xử lý diễn ra vào thời điểm mà đa số bảo thủ tại Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những người phản đối các vụ kiện của công dân. Khó khăn hiện tại đối với phe phản đối là giành chiến thắng trong các vụ án sơ thẩm và tạo ra sự bất đồng quan điểm giữa các tòa phúc thẩm, điều này có thể thuyết phục Tối cao Pháp viện xem xét vấn đề này với tầm quan trọng quốc gia.
Tỷ phú Elon Musk, thông qua công ty xAI, cũng đưa ra các luận điểm tương tự trong nỗ lực pháp lý nhằm bác bỏ vụ kiện của NAACP cáo buộc công ty vận hành hàng chục tuabin khí mà không có giấy phép cần thiết. Chính quyền Tổng Thống Donald Trump đã can thiệp để ủng hộ công ty của Musk, lập luận rằng việc ngừng hoạt động của các tuabin này, vốn cung cấp năng lượng cho AI hỗ trợ Bộ Quốc phòng, sẽ gây tổn hại an ninh quốc gia.
Các vụ kiện của công dân được đưa vào các đạo luật môi trường nền tảng do Quốc hội nhận thức được rằng chính phủ liên bang có nguồn lực hạn chế để truy tố những kẻ gây ô nhiễm và tính chất chính trị nhạy cảm của một số vụ án. Theo ABC News, điều này cho thấy sự cần thiết của các nhóm bên ngoài để thực hiện mục đích của luật.
Nhiều chuyên gia bày tỏ sự hoài nghi về những tuyên bố của các bên thách thức, cho rằng Tổng thống có quyền lực tuyệt đối định hình việc thực thi luật pháp ngay cả ngoài luật hình sự. Tuy nhiên, họ cũng thừa nhận rằng với đa số bảo thủ hiện tại tại Tối cao Pháp viện, những thách thức pháp lý này có khả năng thành công hơn bao giờ hết.
