Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã kêu gọi giảm căng thẳng tại khu vực Sừng Châu Phi trước tình hình giao tranh leo thang ở miền bắc Ethiopia và căng thẳng gia tăng với nước láng giềng Eritrea.
Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed hôm thứ Tư, ông Rubio đã nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại, dựa trên thỏa thuận hòa bình ký kết giữa Ethiopia và Eritrea vào năm 2018. Theo một tuyên bố từ Bộ Ngoại giao, ông cho rằng khu vực này không thể chịu thêm bất kỳ xung đột nào nữa.
Giao tranh tái diễn gần đây tại vùng Tigray ở miền bắc Ethiopia đã làm lung lay thỏa thuận hòa bình năm 2022, vốn kết thúc cuộc nội chiến kéo dài hai năm đầy tàn khốc. Phía Ethiopia cáo buộc quân đội Eritrea xâm phạm lãnh thổ của mình, trong khi Eritrea lên án Ethiopia là tuyên chiến.
Tổ chức Human Rights Watch đã nhận được báo cáo về dân thường bị thương vong do pháo kích ở miền nam Tigray, theo lời bà Laetitia Bader, phó giám đốc phụ trách châu Phi của tổ chức này, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Hãng Thông tấn AP hôm thứ Ba. Bà cũng cho biết thêm tình trạng pháo kích đã buộc một số cơ sở y tế phải đóng cửa và kêu gọi giám sát độc lập, khôi phục liên lạc và đảm bảo tiếp cận nhân đạo an toàn. Tuy nhiên, báo cáo của bà không nêu rõ ai là thủ phạm gây ra vụ pháo kích.
Gần biên giới, một cư dân cho biết binh lính Eritrea đã rút khỏi Fatsi vào thứ Hai, cách thị trấn biên giới Zalambessa của Ethiopia khoảng 20 km. Ông Hayelom Gebretsadkan, một tài xế taxi ba bánh, cho biết đã nhìn thấy những người lính Eritrea rút về phía biên giới và không có giao tranh nào xảy ra ở Fatsi. Sau đó, ông cho biết lực lượng Ethiopia đã tiến vào thị trấn.
Trong một bức thư gửi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc vào thứ Sáu, Ngoại trưởng Ethiopia Gedion Timothewos cáo buộc Eritrea triển khai quân đội vượt biên giới và cho biết Ethiopia đang có các biện pháp tự vệ. Tuy nhiên, ông không nêu rõ các biện pháp đó, cũng như không xác định các khu vực bị chiếm đóng hay cung cấp bằng chứng cho những cáo buộc này. Hãng AP chưa thể xác minh độc lập các tuyên bố trên.
Ngoại trưởng Eritrea Osman Saleh đã kêu gọi Hội đồng Bảo an lên án hành động mà ông mô tả là một “tuyên bố chiến tranh đáng khinh” của Ethiopia. Tuy nhiên, phản ứng của ông không xác nhận cũng như phủ nhận cáo buộc quân đội vượt biên giới.
Trong cuộc gọi với ông Abiy, ông Rubio nhấn mạnh rằng “tất cả các quốc gia ở Sừng Châu Phi phải tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các nước láng giềng và tránh các hành vi xâm phạm biên giới.”
Tranh chấp này cũng phản ánh sự căng thẳng liên quan đến việc Ethiopia tìm kiếm quyền tiếp cận Biển Đỏ, một vùng đất mà Ethiopia trở thành quốc gia không giáp biển khi Eritrea giành độc lập vào năm 1993.
Quân đội hai nước đã cùng nhau chiến đấu chống lại Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray trong cuộc chiến năm 2020-2022. Cuộc chiến này được ước tính đã cướp đi sinh mạng của khoảng 500.000 dân thường do bạo lực, nạn đói và sự sụp đổ của hệ thống y tế, theo các nhà nghiên cứu tại Đại học Ghent, Bỉ.
Tuần trước, các lực lượng đồng minh của chính phủ đã tiến vào Mekelle, thủ phủ của Tigray, sau khi Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray tuyên bố rút quân. Hãng Hàng không Ethiopian Airlines đã nối lại các chuyến bay đến Mekelle vào Chủ nhật sau nhiều ngày tạm ngừng.
Thông tin được tổng hợp từ Hãng Thông tấn AP.
