Trong cuộc chạy đua toàn cầu nhằm đảm bảo nguồn cung khoáng sản đất hiếm, vốn đóng vai trò quan trọng cho mọi thứ từ điện thoại di động đến công nghệ xanh, Brazil đang nổi lên như một sự thay thế tiềm năng cho sự thống trị của Trung Quốc, đặc biệt là đối với Hoa Kỳ và Úc. Điều này có thể thúc đẩy nền kinh tế của quốc gia lớn nhất và đông dân nhất Mỹ Latinh, nơi sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc.
Vốn đầu tư nước ngoài đang đổ mạnh vào Brazil. Gần một nửa trong số 2.727 đơn xin thăm dò đất hiếm được nộp lên Cơ quan Khai thác Quốc gia đã thuộc về các công ty con của các tập đoàn khai khoáng nước ngoài hoặc các công ty có cổ phần đầu tư nước ngoài. Trong số 20 công ty có số lượng hồ sơ xin cấp phép nhiều nhất, có 11 công ty nhận được đầu tư từ nước ngoài, chủ yếu từ Úc, Hoa Kỳ và Canada. Tỷ lệ này cho thấy xu hướng rõ rệt trong ba năm trở lại đây, với hơn 86% hồ sơ được nộp trong giai đoạn này.
Tuy nhiên, hoạt động khai thác, vốn có thể diễn ra gần các khu bảo tồn trong rừng mưa Amazon, tiềm ẩn những rủi ro môi trường nghiêm trọng. Cộng đồng bản địa đang bắt đầu lên tiếng báo động. Bên cạnh đó, vấn đề này cũng làm dấy lên những câu hỏi về mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Brazil, hai đối tác thương mại lâu đời, cũng như giữa Brazil và Trung Quốc, quốc gia có quan hệ ngày càng khăng khít trong những năm gần đây.
Khoáng sản đất hiếm là thành phần thiết yếu trong công nghệ số và quốc phòng, được sử dụng trong các thiết bị điện tử, nam châm và pin. Chúng cũng đóng vai trò quan trọng trong tua-bin gió và động cơ xe điện, vốn là những yếu tố then chốt trong quá trình chuyển đổi năng lượng từ các nhiên liệu hóa thạch gây ra biến đổi khí hậu. Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, nhu cầu về đất hiếm có thể tăng ít nhất gấp ba lần vào năm 2040.
Phân tích của AP và Reporter Brasil cũng ghi nhận làn sóng đầu tư từ Hoa Kỳ sau khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm vào năm ngoái để trả đũa các mức thuế quan của Hoa Kỳ. Điều này gây áp lực lớn lên các công ty Hoa Kỳ. Nguồn tin cho biết, các công ty Hoa Kỳ xếp thứ hai về số lượng hồ sơ xin cấp phép với 347 đơn.
Trong bối cảnh các công ty Hoa Kỳ đang gia tăng sự hiện diện, việc khai thác đất hiếm tại Brazil, dù hứa hẹn mang lại lợi ích kinh tế, cũng đặt ra những thách thức không nhỏ về bảo vệ môi trường và quyền lợi của cộng đồng bản địa. Chính phủ Brazil nhấn mạnh sẽ không đứng về phía bên nào trong tranh chấp thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, nhưng đồng thời cũng muốn đảm bảo công nghệ khai thác và chế biến phải được chuyển giao cho quốc gia, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và giữ chân các công việc liên quan đến ngành công nghiệp này tại Brazil, theo tin từ AP ngày 20 tháng 8 năm 2026.
