BELGRADE, Serbia – Di hài của Ratko Mladic, cựu chỉ huy quân sự người Serb Bosnia, người đã qua đời khi đang thụ án tù chung thân vì tội ác chiến tranh, đã được quàn tại nhà thờ vào thứ Hai, bất chấp cảnh báo từ Liên minh châu Âu (EU) không nên tôn vinh công khai người bị kết tội diệt chủng đầu tiên ở châu Âu kể từ sau Thế chiến II.
Hàng ngàn người đưa tang đã có mặt từ sớm tại Nhà thờ Chính thống giáo Serbia ở Belgrade để tưởng nhớ Mladic, người mà nhiều người Serbia vẫn xem là anh hùng. Chiếc mũ sĩ quan quân đội và thanh gươm của ông được đặt trên quan tài, bên cạnh là các quân nhân.
Theo truyền thông thân chính phủ Serbia, Mladic sẽ được cử hành tang lễ với đầy đủ nghi thức quân đội và Thượng phụ Giáo hội Chính thống Serbia sẽ chủ trì lễ an táng. Một người đưa tang cho biết Mladic “là người đã cống hiến cả đời cho người dân Serbia.”
Mladic, 84 tuổi, qua đời ngày 27 tháng 8 tại The Hague, Hà Lan, khi đang thụ án tù chung thân vì tội diệt chủng, tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người mà binh lính của ông đã gây ra trong cuộc chiến tranh Bosnia 1992-1995.
Dù tang lễ do gia đình Mladic chính thức sắp đặt, chính phủ Serbia đã cử máy bay đưa di hài ông về Belgrade, và các binh sĩ đã mang quan tài phủ quốc kỳ. Lễ tưởng niệm quân sự đã được tổ chức vào thứ Bảy tại một địa điểm chính thức của quân đội Serbia.
Serbia là quốc gia ứng cử viên gia nhập EU và đã phải đối mặt với sự chỉ trích mạnh mẽ vì tôn vinh Mladic sau khi ông qua đời. Bà Marta Kos, Ủy viên phụ trách mở rộng của khối, đã hủy chuyến thăm Serbia sắp tới để phản đối, cho rằng “sự tôn vinh xung quanh cái chết của ông là không phù hợp với các giá trị mà con đường gia nhập EU được xây dựng dựa trên.”
Nhiều quan chức châu Âu khác, cùng với các lãnh đạo khu vực và thân nhân của các nạn nhân trong cuộc chiến tranh Bosnia, cũng đã lên tiếng chỉ trích. Cuộc xung đột đã khiến hơn 100.000 người thiệt mạng và hơn 1 triệu người mất nhà cửa trước khi kết thúc vào năm 1995 bằng một thỏa thuận hòa bình do Hoa Kỳ làm trung gian.
Theo tin từ ABC News, Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic, một cựu phần tử dân tộc chủ nghĩa cực đoan, đã bác bỏ những lời chỉ trích của EU và cáo buộc bà Kos “nói dối.” Ông Vucic, người không tham dự tang lễ, đã gia tăng giọng điệu chống phương Tây trước thềm cuộc bầu cử quốc hội sớm dự kiến diễn ra vào tháng tới.
Mladic bị kết án vào năm 2017 vì dàn dựng vụ thảm sát hơn 8.000 người Hồi giáo ở Srebrenica năm 1995; cuộc bao vây kéo dài nhiều năm tại thủ đô Sarajevo của Bosnia và các tội ác chiến tranh khác, bao gồm việc thiết lập các trại tập trung cho dân thường không phải người Serb và binh lính đối phương bị giam giữ.
Serbia, quốc gia đã hậu thuẫn lực lượng người Serb Bosnia trong chiến tranh, vẫn tỏ ra thách thức về vai trò của mình trong quá khứ và cáo buộc phương Tây thiên vị chống người Serb. Kể từ khi Mladic qua đời, những người ngưỡng mộ theo chủ nghĩa dân tộc của ông đã tổ chức các buổi canh thức, vẽ tranh tường có hình ảnh của ông ở Belgrade và thắp pháo hoa để vinh danh ông.
Serbia đã từ chối công nhận tội diệt chủng đã xảy ra ở Srebrenica, thay vào đó gọi vụ thảm sát là “tội ác khủng khiếp.” Năm ngoái, Serbia đã mai táng một tội phạm chiến tranh bị kết án khác là cựu Tham mưu trưởng quân đội Nebojsa Pavkovic với đầy đủ nghi thức quân đội tại một nghĩa trang dành cho những cá nhân xuất sắc.
Tham vọng gia nhập EU của quốc gia Balkan này đã bị đình trệ do sự thụt lùi về dân chủ và việc ông Vucic từ chối tham gia các biện pháp trừng phạt quốc tế đối với Nga vì cuộc xâm lược Ukraine.
Srebrenica, một “khu vực an toàn” của LHQ dành cho người Bosniak (người Hồi giáo Bosnia), cuối cùng đã bị người Serb chiếm đóng, những người đã buộc đàn ông và trẻ em trai phải cởi bỏ quần áo, sát hại họ và san lấp thi thể vào các hố chôn tập thể. Cuộc chiến bắt đầu sau sự tan rã của Liên bang Nam Tư cũ, khi người Serb sắc tộc ở Bosnia kiểm soát các vùng lãnh thổ của Bosnia để thành lập một quốc gia của riêng họ và thống nhất nó với Serbia.
