Truyền thông Canada dự đoán đảng ly khai Parti Québécois (PQ) sẽ giành chiến thắng thiểu số trong cuộc bầu cử tỉnh bang ở Quebec vào thứ Hai, đưa ông Paul St-Pierre Plamondon trở thành thủ hiến mới. Đây là lần đầu tiên PQ nắm quyền kể từ năm 2014 và có thể đặt ra thách thức cho Thủ tướng Mark Carney, dẫn đến những xung đột với Quebec về các vấn đề như nhập cư và chế độ quân chủ.
Đảng PQ cũng cam kết sẽ tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về độc lập cho Quebec, tương tự như cuộc bỏ phiếu sắp diễn ra tại tỉnh Alberta vào cuối tháng này. Quebec, tỉnh bang đa số nói tiếng Pháp, đã từng tổ chức các cuộc bỏ phiếu về vấn đề này vào các năm 1980 và 1995, tuy nhiên các cuộc thăm dò cho thấy chỉ có 30% người dân Quebec ủng hộ một động thái như vậy.
Ông Plamondon cho biết cuộc bỏ phiếu sẽ diễn ra sau khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump mãn nhiệm. Thủ tướng Carney có thể sẽ phải đối mặt với hai cuộc khủng hoảng đoàn kết ở các khu vực khác nhau của đất nước, tùy thuộc vào kết quả của cuộc bỏ phiếu ly khai ở Alberta. Tổng thống Donald Trump dự kiến mãn nhiệm trong khoảng hai năm nữa, nghĩa là nếu ông Plamondon giữ lời hứa, cuộc trưng cầu dân ý thứ ba về độc lập có thể sẽ được lên lịch vào năm 2029 hoặc 2030.
Ngoài vấn đề ly khai, ông Plamondon cũng tuyên bố sẵn sàng đối đầu với chính phủ liên bang Ottawa nếu cho rằng họ lấn át các vấn đề thuộc thẩm quyền của tỉnh. Trong chiến dịch tranh cử, ông ám chỉ sẽ gây áp lực lên Ottawa về các vấn đề như nhập cư, cam kết phản đối bất kỳ sự gia tăng nào do chính phủ Carney quy định. Ông cũng cam kết sẽ “xóa bỏ chế độ quân chủ ở Quebec” và chuyển số tiền chi cho các cơ quan của hoàng gia sang các dịch vụ xã hội.
Ông Plamondon là một trong những nhà lập pháp Quebec từ chối tuyên thệ trung thành với Vua Charles III vào năm 2022, mở đường cho luật của tỉnh bang hiện nay khiến lời tuyên thệ trở nên tùy chọn. Kế hoạch của ông về việc rút hỗ trợ tài chính cho văn phòng phó vương tỉnh bang có khả năng đối mặt với những thách thức pháp lý đáng kể, do vai trò trung tâm của chế độ quân chủ trong hiến pháp Canada. Động thái này cũng sẽ đặt các luật tương lai của Quebec vào tình trạng không chắc chắn, vì một trong những vai trò chính của phó vương là ban hành sự chấp thuận hoàng gia cho các dự luật mới. Tuy nhiên, ông Plamondon đã nói với các phóng viên rằng ông sẵn sàng cho một cuộc chiến pháp lý với chính phủ liên bang.
Thành công của Parti Québécois còn một phần là do sự mệt mỏi của công chúng với chính phủ Coalition Avenir Québec trước đó. Chính phủ này đã đặt việc bảo vệ bản sắc và ngôn ngữ của Quebec làm trọng tâm trong tám năm tại nhiệm, nhưng lãnh đạo lâu năm của họ, François Legault, cuối cùng đã mất đi sự ủng hộ đáng kể từ cử tri. Những nỗ lực nhằm vực dậy đảng bằng cách thay thế ông Legault bằng một nhà lãnh đạo mới, Thủ hiến đương nhiệm Christine Fréchette, đã không thành công.
Bà Fréchette đã thừa nhận thất bại trong cuộc tái tranh cử của mình tại Trois-Rivières ngay trước 10 giờ tối giờ địa phương. Bà tuyên bố trong một bài phát biểu rằng bà sẽ hợp tác với ông St-Pierre Plamondon trong quá trình chuyển giao quyền lực. Đảng Tự do Quebec giành được số ghế nhiều thứ hai, trong khi Đảng Bảo thủ Quebec cũng giành thêm ghế. Theo tin từ BBC News ngày 06/10/2026.
