Theo nhận định của một chuyên gia chính sách đối ngoại, Tổng thống Donald Trump có thể đã “nhếch mép cười” khi nghe Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian chỉ trích Hoa Kỳ tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc, bởi vì ông Trump hiểu rằng mình mới là người nắm giữ lợi thế.
Đánh giá này được đưa ra sau khi cả hai nhà lãnh đạo có bài phát biểu tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc ở New York, trao đổi những lời lẽ gay gắt trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Tehran tiếp tục gia tăng.
Ông Behnam Ben Taleblu, một học giả cấp cao tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ (FDD), cho biết: “Tổng thống Trump hiểu ông nắm giữ mọi lá bài, và có lẽ ông ấy cũng không để tâm nhiều đến những gì Tổng thống Iran đang nói.”
Trong bài phát biểu của mình, ông Pezeshkian cáo buộc Hoa Kỳ và Israel đã tấn công Iran, đồng thời miêu tả quốc gia của mình là nạn nhân của sự gây hấn. Ông khẳng định: “Chúng tôi chỉ tự vệ. Chúng tôi không phải là khủng bố,” và “Người dân vô tội của chúng tôi đã trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công hèn nhát và sự xâm phạm áp đặt lên đất nước chúng tôi. Mỹ và Israel đã tấn công chúng tôi.”
Ông Taleblu nhận xét: “Tôi chắc chắn rằng điều đó sẽ khiến Tổng thống mỉm cười hoặc bật cười, khi chứng kiến sự thô thiển đó,” và nhấn mạnh sự tương phản rõ rệt giữa luận điệu của ông Pezeshkian và lịch sử hoạt động của chính phủ Iran.
Trước đó, Tổng thống Trump cũng đã sử dụng diễn đàn Liên Hiệp Quốc để bảo vệ lập trường của Hoa Kỳ trong xung đột với Iran, đồng thời cảnh báo Tehran đối mặt với một lựa chọn nghiệt ngã giữa việc đạt được thỏa thuận hoặc đối mặt với sự hủy diệt lớn hơn.
Dù những lời lẽ của cả hai nhà lãnh đạo đều khá gay gắt, ông Taleblu cho rằng lập trường ngoại giao chung của họ vẫn khá dễ đoán.
“Ở một mức độ nào đó, cả bài phát biểu của Tổng thống Trump và Tổng thống Pezeshkian tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc khóa 81 đều có thể dự đoán được,” ông Taleblu nói. “Có thể dự đoán được vì tình trạng của cả hai quốc gia và chính sách đối ngoại của họ đối với nhau hiện nay đang đi theo một khuôn mẫu khá nhất quán.”
Bất chấp những lời đe dọa và chỉ trích lẫn nhau, hai đối thủ dường như vẫn đang bí mật thử nghiệm một con đường ngoại giao. Ông Trump cho biết các đặc phái viên của Hoa Kỳ, ông Steve Witkoff và Jared Kushner, đã có cuộc trao đổi kéo dài khoảng ba giờ với các quan chức Iran bên lề Đại Hội Đồng, và mô tả các cuộc thảo luận là có tính xây dựng.
Ông Taleblu cho biết cả hai bên đều đang cố gắng “biến thời gian thành vũ khí về phía mình” và “đặt gánh nặng lựa chọn giữa leo thang và tham gia vào vai đối phương.”
Tuy nhiên, ông Taleblu cũng phân tích rằng thông điệp rộng hơn của ông Pezeshkian là nỗ lực nhằm khắc họa Iran như một nạn nhân thông qua một khuôn khổ chống Mỹ, chống Israel và chống chủ nghĩa đế quốc.
“Thông điệp dường như mang hơi hướng của các nước Nam bán cầu, chống Mỹ, chống Israel, kiểu chống thuộc địa, chống đế quốc, mà ông ấy đang tìm cách khắc họa Cộng hòa Hồi giáo như một nạn nhân,” ông Taleblu nói. “Trên thực tế, nạn nhân lâu dài trong toàn bộ cuộc khủng hoảng này chính là người dân Iran, do các chính sách của Cộng hòa Hồi giáo.”
Những thông điệp đối lập này – sự đối đầu từ bục phát biểu của Liên Hiệp Quốc và ngoại giao hậu trường – đã nhấn mạnh những căng thẳng chưa được giải quyết giữa Washington và Tehran, khi các quan chức đang xem xét liệu các cuộc đàm phán có thể dẫn đến một lối thoát khỏi xung đột hay không.
“Mặc dù có những lời lẽ cứng rắn trên bục phát biểu, cả hai bên vẫn cảm thấy cần phải thể hiện sự quan tâm đến các cuộc đàm phán, ngay cả khi cả hai đều đang cố gắng sử dụng các cuộc đàm phán để định hình một kết quả có lợi hơn cho lợi ích của họ,” ông Taleblu cho biết.
Ông Pezeshkian cũng nói với Đại Hội Đồng rằng Tehran sẽ không đầu hàng trước áp lực quân sự, trong khi vẫn tín hiệu rằng Iran sẵn sàng đối thoại.
“Tôi nghĩ Iran đang cố gắng thể hiện sự quan tâm đến các cuộc đàm phán, nhưng họ có thể sẽ sớm đối mặt với bức tường nếu họ chần chừ, trì hoãn hoặc không thực hiện bất kỳ thay đổi đáng kể nào trong chính sách của mình,” ông Taleblu nói, viện dẫn lập trường của Iran về Vịnh Ba Tư, Eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của nước này.
“Cuối cùng, nếu các lập trường vẫn giữ nguyên, thì việc họ dao động giữa việc bắn và nói chuyện không có nhiều ý nghĩa, bởi vì những lằn ranh đỏ thực sự đã không hề dịch chuyển.”
“Tất nhiên, chính quyền của Tổng thống Trump đang tìm kiếm một chiến thắng chính trị ở đây,” ông nói thêm.
Bài báo được thực hiện dựa trên thông tin từ Fox News.
