Người dân tỉnh Alberta, thuộc miền Tây của Canada, đang tiến hành bỏ phiếu trong ngày hôm nay để quyết định xem có nên tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về việc ly khai khỏi Canada hay không. Quyết định này được Thủ hiến Alberta, bà Danielle Smith, đưa ra sau khi một nhóm công dân thu thập đủ chữ ký cho kiến nghị kêu gọi một cuộc trưng cầu dân ý có tính ràng buộc về vấn đề ly khai.
Những người ủng hộ ly khai cho rằng sự phát triển kinh tế của Alberta, tỉnh giàu dầu mỏ, đã bị kìm hãm bởi các chính sách môi trường của chính phủ trung ương tại Ottawa. Tuy nhiên, những người muốn Alberta tiếp tục là một phần của Canada, bao gồm cả Thủ tướng Mark Carney, đã kêu gọi sự đoàn kết quốc gia trong bối cảnh đối mặt với các áp lực từ bên ngoài.
Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đa số người dân Alberta có xu hướng bỏ phiếu ở lại Canada, mặc dù cuộc tranh luận trước thềm bỏ phiếu đã bộc lộ nhiều chia rẽ. Một nhóm khác cũng đã thu thập chữ ký cho kiến nghị phản đối ly khai, với hơn 400.000 người tham gia. Dân số của tỉnh Alberta vào khoảng 5 triệu người.
Nếu người dân Alberta bỏ phiếu ủng hộ tiến hành trưng cầu dân ý có tính ràng buộc, sự kiện này có thể diễn ra sớm nhất là vào năm 2027, theo bà Smith. Quyết định cho phép bỏ phiếu vào ngày hôm nay được đưa ra bất chấp việc tòa án đã chặn kiến nghị ủng hộ ly khai, với lý do không tham vấn đầy đủ các cộng đồng Bản địa (First Nations) có vùng đất sẽ bị ảnh hưởng nếu Alberta ly khai khỏi Canada.
Sau phán quyết của tòa án, các nhóm Bản địa đã lên án quyết định của bà Smith là “phi dân chủ” và “độc đoán”. Bản thân bà Smith, lãnh đạo Đảng Bảo thủ Thống nhất Alberta (UCP), cho biết bà phản đối ly khai nhưng cho rằng quy trình này cho phép người dân trong tỉnh đưa ra ý kiến của mình. Câu hỏi chính trong lá phiếu sẽ là: “Alberta có nên tiếp tục là một tỉnh của Canada hay Chính phủ Alberta nên bắt đầu quy trình pháp lý theo Hiến pháp Canada để tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý cấp tỉnh có tính ràng buộc về việc liệu Alberta có nên ly khai khỏi Canada hay không?”
Theo BBC News, phong trào ly khai được dẫn dắt bởi ông Mitch Sylvestre và ông Jeffrey Rath. Họ lập luận rằng các chính phủ thuộc Đảng Tự do trong thập kỷ qua đã ưu tiên các chính sách môi trường hơn là phát triển ngành dầu khí của Alberta. Ngược lại, những người phản đối ly khai cảnh báo về gánh nặng nợ nần và sự bất ổn kinh tế, tương tự như Brexit của Anh năm 2016, có thể khiến hàng ngàn việc làm và vốn đầu tư rời khỏi tỉnh.
Ngoài câu hỏi về ly khai, người dân Alberta còn bỏ phiếu về chín vấn đề khác, trong đó có việc tăng quyền kiểm soát của tỉnh đối với hệ thống nhập cư.
