Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã có mặt tại Uzbekistan vào thứ Hai, ngày 19 tháng 10 năm 2026, nhằm mục đích tăng cường quan hệ và thương mại với khu vực Trung Á. Chuyến đi này diễn ra trong bối cảnh có những ý kiến cho rằng nhà ngoại giao hàng đầu của Hoa Kỳ đang bỏ qua các vấn đề cấp bách để tập trung vào các chuyến thăm và cuộc gặp ít rủi ro về chính trị hơn.
Chuyến đi, bao gồm cả điểm dừng chân tại Ấn Độ vào cuối tuần này, tìm cách thúc đẩy các mối quan hệ kinh tế và an ninh của Hoa Kỳ với Trung và Nam Á. Tuy nhiên, nó chỉ liên quan gián tiếp đến các vấn đề đối ngoại chính của chính quyền Tổng Thống Donald Trump ở Trung Đông và cuộc chiến Nga-Ukraine.
Ông Rubio đã bác bỏ những đề xuất rằng ông đang né tránh các vấn đề khó khăn để theo đuổi những mục tiêu ngoại giao dễ dàng hơn với ít rủi ro thất bại và tổn hại chính trị. Bộ Ngoại giao cũng đã phản bác lại những lời chỉ trích về lịch trình của ông.
Tại Samarkand, ông Rubio đã có cuộc gặp với các đối tác từ Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan trong khuôn khổ diễn đàn ngoại giao C5+1. Diễn đàn này quy tụ năm quốc gia Trung Á và Hoa Kỳ để thảo luận về an ninh, thương mại và các mối quan tâm chung.
Phát biểu với các phóng viên trước cuộc họp, ông Rubio khẳng định “Hoa Kỳ mong muốn trở thành một đối tác mạnh mẽ tại Trung Á.” Ông cũng nhấn mạnh rằng khu vực này “chưa nhận được sự quan tâm xứng đáng từ các nhà hoạch định chính sách của chúng ta trong 20 năm qua, nhưng điều đó đang thay đổi. Đó là lý do tại sao chúng ta có mặt ở đây.”
Mặc dù nhiều chính quyền đã nhiều lần khẳng định Hoa Kỳ sẽ tham gia tích cực hơn vào Trung Á, khu vực này thường bị xem nhẹ trong ưu tiên chính sách đối ngoại của Washington. Sau sự sụp đổ của Liên Xô, các quốc gia Trung Á độc lập mới đã nhận được một làn sóng quan tâm ngắn ngủi từ Hoa Kỳ, nhưng điều này đã lắng xuống cho đến sau vụ tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001 tại Hoa Kỳ, khiến Mỹ một lần nữa tập trung sự chú ý vào Afghanistan và các nước láng giềng.
Hoa Kỳ đã thiết lập sự hiện diện quân sự tại một số quốc gia chủ yếu làm điểm trung chuyển cho thiết bị, vật tư cần thiết cho lực lượng Hoa Kỳ và đồng minh chiến đấu chống lại Taliban và al-Qaeda ở Afghanistan. Khi Hoa Kỳ kết thúc hoạt động kéo dài 20 năm ở Afghanistan, chính quyền Tổng Thống Donald Trump, trong cả hai nhiệm kỳ, đã tìm cách nâng cao quan hệ với Trung Á do vị trí địa lý giữa Nga và Trung Quốc, cũng như là một khu vực chưa phát triển đầy tiềm năng cho các cơ hội kinh doanh của Hoa Kỳ.
Chuyến đi của ông Rubio, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi Đại sứ Hoa Kỳ tại Ấn Độ và Đặc phái viên Tổng thống về Trung Á, Sergio Gor, có lẽ là nỗ lực tham vọng nhất của Hoa Kỳ trong nhiều thập kỷ nhằm thúc đẩy quan hệ kinh tế và thương mại với khu vực. Phát biểu với các phóng viên tại Samarkand, ông Rubio đã mô tả một “đoàn đại biểu tuyệt vời” với sự tham gia của đại diện gần 300 doanh nghiệp Hoa Kỳ.
Ông Rubio nói thêm: “Trong lịch sử, Trung Á là ngã tư giao thương giữa phương Tây và phương Đông. Và ngày nay, như một phần của sự phục hưng và giao lưu toàn cầu rộng lớn hơn, nó một lần nữa có tiềm năng đóng vai trò quan trọng trong thương mại xuyên quốc gia.” Ông cũng nhận định khu vực này “là một địa điểm mới để đầu tư, và nó đóng vai trò là một địa điểm mới để xuất khẩu, một trung tâm trung chuyển nơi các vật liệu quan trọng cho tương lai của tất cả các quốc gia đang được cung cấp.”
Tổng Thống Donald Trump đã tiếp đón các nhà lãnh đạo Trung Á tại một hội nghị thượng đỉnh ở Tòa Bạch Ốc vào tháng 11 năm ngoái, và công bố các thỏa thuận thương mại trị giá hơn 130 tỷ đô la, bao gồm cả các hợp đồng mua máy bay Boeing cho các hãng hàng không khu vực.
Chính quyền Tổng Thống Donald Trump cũng rất mong muốn các quốc gia Hồi giáo đa số gia nhập Hiệp định Abraham, hiệp định đã mở rộng số lượng các quốc gia Ả Rập có quan hệ ngoại giao với Israel. Kazakhstan, quốc gia đã công nhận Israel, là quốc gia duy nhất trong năm nước ký kết các hiệp định này. Tin từ The Associated Press.
