Hai bức tranh của danh họa Renoir bị đánh cắp từ một bảo tàng nhỏ ở Pháp hồi tuần rồi vẫn chưa được tìm thấy. Tuy nhiên, nếu những kẻ trộm hy vọng kiếm lời từ số tác phẩm nghệ thuật này, chúng sẽ gặp khó khăn trong việc tìm người mua.
Việc bán các tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng bị đánh cắp công khai, dù là qua đấu giá hay các kênh chính thức khác, đều khó có thể diễn ra mà không gây chú ý. Ngay cả khi giao dịch ngầm, giá trị của chúng cũng sẽ giảm sút đáng kể. Không giống như các hiện vật dễ dàng bị chia nhỏ, ví dụ như trang sức, tranh vẽ không thể bị cắt ra từng mảnh để bán mà không làm mất đi giá trị cốt lõi.
Theo các chuyên gia về tội phạm nghệ thuật, phần lớn người mua đều không muốn gánh chịu rủi ro pháp lý. Thực tế này hoàn toàn trái ngược với những gì thường thấy trên phim ảnh.
Ông Arthur Brand, một điều tra viên tư nhân về tội phạm nghệ thuật ở Hà Lan, cho biết: “Mọi người luôn nghĩ rằng có kiểu nhân vật ‘Dr. No’ như trong phim James Bond. Nhưng đó là Hollywood. Trong thế giới thực, không có nhà sưu tầm nào như vậy cả.”
Ông Brand, người đã điều tra tội phạm nghệ thuật khoảng 20 năm, giải thích rằng thường thì “không ai đụng đến” những tác phẩm nghệ thuật bị đánh cắp, đặc biệt là những tác phẩm nổi tiếng. Đôi khi, những bức tranh trị giá hàng triệu đô la về cơ bản là “vô giá trị” một khi chúng rời khỏi bảo tàng, hoặc chỉ còn lại một phần nhỏ giá trị ban đầu.
Vụ trộm tại Bảo tàng Renoir vào tuần trước – nơi từng là nhà của họa sĩ Pierre-Auguste Renoir tại French Riviera – đánh dấu vụ án tội phạm nghệ thuật gây chú ý gần đây nhắm vào các bộ sưu tập trên toàn thế giới. Các chuyên gia cảnh báo rằng có thể sẽ có thêm nhiều vụ việc tương tự.
Theo tin từ AP, Thị trưởng Cagnes-sur-Mer, ông Bryan Masson, cho biết một nhóm tội phạm “được trang bị tốt” đã lấy đi tổng cộng bốn bức tranh Renoir từ bảo tàng. Tuy nhiên, chúng đã bỏ lại hai bức – “Chân dung Bà Pichon” và “Coco đang đọc sách” – trong khu vườn của bảo tàng trước khi tẩu thoát. Cảnh sát vẫn đang truy lùng những kẻ gây án. Hiện tại, hai bức tranh “Chân dung Bà Colonna Romano” và “Thiếu Nữ Bên Giếng” vẫn còn mất tích.
Ông Masson ước tính giá trị của bốn bức tranh Renoir bị đánh cắp vào khoảng 9 triệu euro (tương đương 10,5 triệu đô la). Tuy nhiên, bà Erin Thompson, giáo sư về tội phạm nghệ thuật tại Đại học John Jay of Criminal Justice ở New York, nhấn mạnh rằng khả năng kiếm lợi từ một vụ trộm như vậy là “cực kỳ thấp”. Bà còn cho biết thêm, trong những vụ án kết thúc bằng việc bắt giữ tội phạm, bài học chung là “những kẻ trộm là những người giỏi lấy đồ nhưng lại dở trong việc suy nghĩ về hậu quả”.
Một số kẻ trộm có thể tìm cách kiếm tiền theo những cách khác, chẳng hạn như đòi tiền chuộc hoặc tìm cách nhận tiền bảo hiểm. Tuy nhiên, bà Thompson giải thích rằng nhiều bảo tàng không có bảo hiểm vì chi phí quá cao. Đó là lý do tại sao hình thức này rất hiếm ở Hoa Kỳ, và việc thương lượng với các công ty bảo hiểm ở những nơi khác mà không tự tố cáo mình sẽ rất khó khăn.
Do đó, nếu không được giao nộp hoặc thu hồi, những bức tranh bị đánh cắp có thể vẫn bị giấu kín – hoặc trong một số trường hợp, cuối cùng bị tiêu hủy để phi tang chứng cứ, bà Thompson nói.
Ông Arthur Brand cho biết, đôi khi những bức tranh bị đánh cắp vẫn xuất hiện trong “thế giới ngầm”, có thể dùng để trao đổi hàng hóa như ma túy. Ông Christopher Marinello, một luật sư và người sáng lập Art Recovery International, nói thêm: “Một số tên tội phạm tinh ranh sẽ mua nó như một tấm thẻ ‘miễn phí ra tù’, như một quân bài mặc cả.”
Tranh vẽ bị đánh cắp khó kiếm lời hơn nhiều so với các “báu vật” khác của bảo tàng, như trang sức và đồ kim loại. Chúng có thể bị nấu chảy hoặc chia nhỏ để bán lại. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng đây không phải là một quá trình đơn giản và các món đồ trang sức vẫn có thể bị nhận dạng qua các đặc điểm như độ tinh khiết.
Ông James Ratcliffe, chuyên gia về tội phạm nghệ thuật tại Art Loss Register, lưu ý rằng các bảo tàng nhỏ đặc biệt khó bảo vệ vì họ có thể không có đủ kinh phí để đầu tư vào công nghệ mới nhất hoặc các tòa nhà lịch sử có thể tốn nhiều thời gian và công sức để lắp đặt hệ thống an ninh mới.
Tuy nhiên, áp lực ngày càng tăng, với một số người cảnh báo rằng các vụ trộm nghệ thuật trong tương lai có thể xảy ra do các lỗ hổng bảo mật vẫn tồn tại. Ông Marinello nhấn mạnh rằng việc tăng cường an ninh và thực thi pháp luật đã quá hạn.
