WASHINGTON — Tổng Thống Donald Trump đã bắt đầu chuyến công du Á Châu trong tuần này, với hy vọng tạo ra những bước đi gây chú ý trên trường quốc tế sau khi đảng của ông phải chịu những thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa kỳ, làm suy giảm vị thế của ông tại quê nhà.
Tổng thống Đảng Cộng hòa đang tận dụng chuyến đi quốc tế này để cố gắng thay đổi cục diện và dự kiến sẽ tạo ra một cuộc gặp lịch sử ba bên với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin để thảo luận về kho vũ khí hạt nhân của họ. Ông Trump từ lâu đã khoe khoang về việc tận dụng mối quan hệ của mình với các nhà lãnh đạo của hai đối thủ toàn cầu lớn nhất của Hoa Kỳ, mặc dù cho đến nay vẫn chưa đạt được những đột phá lớn nào với họ.
Ông trước tiên sẽ đến Philippines để gặp các nhà lãnh đạo Đông Nam Á vào thứ Ba, những người trông cậy vào Hoa Kỳ để được giúp đỡ đối phó với sự bành trướng của Bắc Kinh trong khu vực. Sau đó, ông Trump sẽ đến Trung Quốc vào thứ Tư để tham dự hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Á Châu-Thái Bình Dương (APEC). Tại đây, ông sẽ có cuộc gặp trực tiếp lần thứ ba trong năm nay với ông Tập Cận Bình và cũng sẽ gặp ông Putin.
Một năm trước, ông Trump đã sử dụng chuyến đi Á Châu tương tự để đạt được thỏa thuận ngừng chiến tranh thương mại với Trung Quốc và đảm bảo các cam kết đầu tư từ Nhật Bản và Hàn Quốc. Lần này, ông Trump đến khi đảng của ông không còn kiểm soát Quốc Hội kể từ tháng Giêng và sự chú ý bắt đầu chuyển sang một nhóm các ứng cử viên tổng thống nhằm thay thế ông vào năm 2028.
“Tôi nghĩ ông ấy, giống như các tổng thống khác, đã nhận ra rằng trong những thời điểm khó khăn ở trong nước: Hãy lên máy bay và ra nước ngoài,” ông Kurt Campbell, cựu phó ngoại trưởng dưới thời Tổng thống Đảng Dân chủ Joe Biden và chủ tịch của The Asia Group, một công ty tư vấn, cho biết.
Đây là một mô hình đã được một số người tiền nhiệm của ông Trump tuân theo. Tổng thống Đảng Dân chủ Barack Obama đã bay đến Bắc Kinh vài ngày sau khi đảng của ông mất quyền kiểm soát Thượng viện vào năm 2014 để đàm phán các mục tiêu phát thải carbon với ông Tập Cận Bình. Tổng thống Đảng Cộng hòa George W. Bush đã đến APEC ở Việt Nam sau khi Đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát Quốc Hội vào năm 2006, mặc dù cuộc chiến tranh Iraq đã bao trùm chuyến đi của ông.
Tòa Bạch Ốc cho biết ông Trump sẽ ký một thỏa thuận thương mại với Thái Lan tại Manila cũng như một loạt các thỏa thuận thương mại và sẽ là “khách mời danh dự” tại một bữa tối dành cho các nhà lãnh đạo. Tại Thâm Quyến, ông sẽ tập trung vào các vấn đề thương mại trước cuộc gặp với ông Tập Cận Bình và ông Putin.
Ông Trump rời đi trong bối cảnh các hãng hàng không gặp khó khăn trong việc đưa hành khách lên các chuyến bay sau khi lệnh dừng bay trên toàn quốc vào thứ Sáu đã dẫn đến hàng ngàn chuyến bay bị hủy bỏ. Ông Trump và các viên chức của ông đã đổ lỗi cho những người tiền nhiệm, một nhà thầu và Quốc Hội về các vấn đề này.
Ông Trump sắp tới sẽ bị sa lầy trong nước theo những cách có thể hạn chế những gì ông có thể làm ở nước ngoài. Thuế quan và cuộc chiến với Iran đã chứng tỏ là tai hại đối với cử tri. Trong tương lai, khả năng của ông Trump đe dọa áp thuế nhập khẩu hoặc tấn công quân sự — hai công cụ chánh sách đối ngoại của ông — sẽ bị hạn chế bởi đa số của Đảng Dân chủ tại Đồi Capitol trong năm mới.
Chỉ tuần trước, trong một lỗ hổng mới được phát hiện, nỗ lực thúc đẩy trí tuệ nhân tạo của ông đã trở nên phức tạp khi Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang từ chức sau khi thừa nhận có quan hệ tình cảm với một đặc vụ bị cáo buộc của chánh phủ Trung Quốc. Bắc Kinh đã tuyên bố không liên quan. Ông Huang đã đi cùng ông Trump trên Air Force One trong chuyến đi tháng Năm tới Trung Quốc, và ông cùng vợ đã ngồi ở bàn danh dự khi ông Trump đón ông Tập Cận Bình tại Washington trong một bữa tiệc cấp nhà nước vào tháng Chín.
Ông Trump đã lập luận rằng Hoa Kỳ cần duy trì vai trò lãnh đạo về AI và cảnh báo về những hậu quả thảm khốc nếu Trung Quốc thắng trong cuộc cạnh tranh này. Nhưng các viên chức chánh quyền, những người yêu cầu giấu tên như một điều kiện để xem trước kế hoạch của tổng thống trong một cuộc gọi với các phóng viên, cho biết ông Trump không có kế hoạch đối đầu với ông Tập Cận Bình về vấn đề này.
Các viên chức cho biết họ không nghĩ rằng tình huống Nvidia sẽ ám ảnh chuyến đi. Ngay cả khi chánh quyền đang thảo luận các cách để bịt lỗ hổng và ngăn chặn thêm các doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng chip tiên tiến do Nvidia và các công ty Hoa Kỳ khác sản xuất, các viên chức cho biết họ không mong đợi các hạn chế sẽ gây ra sự trả đũa từ Bắc Kinh.
Ông Trump sẽ đi cùng Elon Musk, người đứng đầu SpaceX và Tesla, người đàn ông giàu nhất thế giới và là cố vấn thường xuyên của tổng thống. Ông Musk đã chi ít nhất 445 triệu đô la để cố gắng giúp Đảng Cộng hòa giữ quyền kiểm soát Quốc Hội, và Đảng Dân chủ rất muốn điều tra mối liên hệ của ông với chánh quyền.
Ông Trump có thể thấy dễ dàng hơn khi ở cùng các nhà lãnh đạo nước ngoài hơn là với liên minh đang tan rã của chính ông ở quê nhà. Nhưng lời nói và hành động của ông tại các hội nghị thượng đỉnh giờ đây có nhiều khả năng bị xem xét kỹ lưỡng trong các phiên điều trần của ủy ban khi ông trở về Washington.
“Chúng tôi sẽ theo dõi rất sát sao,” ông Gregory Meeks, dân biểu bang New York, thành viên hàng đầu của Đảng Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cho biết. Ông Meeks và các thành viên hàng đầu khác của Đảng Dân chủ trong ủy ban đã kêu gọi chánh quyền cung cấp thêm thông tin về việc phê duyệt xuất khẩu chip AI tiên tiến sau các tiết lộ về Nvidia.
Đảng Dân chủ cũng sẽ thúc đẩy một cách tiếp cận cứng rắn hơn đối với ông Putin và ông Tập Cận Bình, những nhà lãnh đạo mà họ coi là những kẻ chuyên quyền. “Dường như là khi ông Tập Cận Bình hoặc ông Putin đến Mỹ, ông ấy trải thảm đỏ cho họ — nhưng khi các đồng minh khác của Mỹ đến, ông ấy lại không trải thảm đỏ cho họ,” ông Meeks nói.
Đảng Dân chủ muốn chánh quyền áp đặt các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn đối với Nga về cuộc chiến tranh Ukraine và đã kêu gọi chánh quyền thực hiện một thỏa thuận vũ khí với Đài Loan, mà Trung Quốc đã tìm cách ngăn chặn.
Ông Trump đã gợi ý rằng ông muốn nói chuyện với ông Tập Cận Bình và ông Putin về vũ khí hạt nhân, một lĩnh vực mà Trung Quốc đã miễn cưỡng tham gia trong quá khứ. Trung Quốc có kho vũ khí nhỏ hơn nhiều so với Hoa Kỳ và Nga, khiến họ ít có động lực để đồng ý hạn chế.
Chuyến thăm diễn ra khi ông Trump đang ở một ngã ba đường về cuộc chiến với Iran, quốc gia bị đổ lỗi rộng rãi vì sự ủng hộ chánh trị của ông đã sụt giảm nghiêm trọng tại quê nhà. Iran cũng là nguồn gốc của sự bất ổn kinh tế ở châu Á khi giá nhiên liệu máy bay và dầu diesel tăng vọt. Ông Trump đã cố gắng giảm nhẹ khả năng ông sẽ ra lệnh nối lại các cuộc tấn công lớn chống lại Iran, mặc dù ông cũng nói rằng ông không thấy cần thiết phải đàm phán.
Đảng Dân chủ có khả năng sẽ xem xét liệu tổng thống có đối đầu với ông Tập Cận Bình và ông Putin về các báo cáo rằng Trung Quốc và Nga đã hỗ trợ Tehran hay không, điều mà ông Trump trước đây đã bác bỏ.
Ông Trump gần đây đã nhấn mạnh khả năng đạt được một giải pháp cho cuộc chiến tranh của Nga ở Ukraine. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy đã không được mời tham dự các cuộc đàm phán ở Trung Quốc, gây ra sự phẫn nộ từ Đảng Dân chủ và một số người ủng hộ cuộc chiến tranh của ông trong chính đảng của ông. Các viên chức chánh quyền cho biết ông Trump dự kiến sẽ không thảo luận về Ukraine với ông Putin tại cuộc gặp.



