Tại phiên họp Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc vào thứ Tư, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã đưa ra một thông điệp đầy thách thức. Đây là lần đầu tiên nhà lãnh đạo của một quốc gia đang có chiến tranh với Hoa Kỳ phát biểu trước diễn đàn quốc tế này.
“Chính Hoa Kỳ và Israel đã tấn công chúng tôi, được trang bị công nghệ và hệ thống vũ khí tối tân nhất, nhưng người dân của chúng tôi vẫn kiên cường,” ông Pezeshkian tuyên bố một ngày sau khi Tổng Thống Donald Trump đe dọa sẽ “hủy diệt” Iran. “Vâng, họ đã tấn công chúng tôi, nhưng chúng tôi đã không khuất phục, không cúi đầu.”
Ông Pezeshkian khẳng định Iran sẽ không hạn chế chương trình hạt nhân của mình, vốn được cho là cho mục đích dân sự, đồng thời bày tỏ sự sẵn sàng đàm phán. Ông nhấn mạnh rằng các hệ thống phòng thủ của Iran được xây dựng để ngăn chặn bất kỳ ai nghĩ đến việc tấn công các thành phố của Iran mà không bị đáp trả.
Tổng thống Iran cũng đã giơ lên một bức ảnh chụp các trẻ em thiệt mạng trong một vụ tấn công bằng vũ khí của Hoa Kỳ có khả năng nhắm vào một trường tiểu học ở Minab, miền Nam Iran, theo báo cáo của NBC News. Mặc dù quân đội Hoa Kỳ chưa trực tiếp nhận trách nhiệm về các vụ đánh bom trong ngày đầu tiên của cuộc chiến, các chuyên gia được ủy quyền bởi cơ quan nhân quyền hàng đầu của Liên Hiệp Quốc cho rằng có “cơ sở hợp lý” để tin rằng Hoa Kỳ đã phạm tội ác chiến tranh.
Trong bài phát biểu của ông Pezeshkian, một đại diện của Hoa Kỳ tại Liên Hiệp Quốc đã rời khỏi phòng họp, và nhiều ghế đã bị bỏ trống. Ông cũng trưng bày một bức ảnh của Lãnh đạo Tối cao Ayatollah Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong một vụ tấn công của quân đội Israel vào khu nhà của ông ở Tehran vào ngày 28 tháng 2, cùng với các thành viên gia đình và các quan chức cấp cao của Iran.
Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết sau bài phát biểu: “Tôi không biết Iran có tư cách gì để giảng giải cho bất kỳ ai về nhân quyền hay hệ thống quốc tế khi họ thường xuyên vi phạm nó. Họ vi phạm chủ quyền của mọi nước láng giềng bằng cách bảo trợ các tổ chức khủng bố cư trú trong biên giới của các quốc gia đó. Họ tàn sát chính người dân của mình.”
Bài phát biểu của ông Pezeshkian diễn ra sau bài phát biểu của Tổng Thống Trump vào thứ Ba, trong đó Tổng thống Hoa Kỳ đe dọa sẽ hủy diệt Iran. Tuy nhiên, ông Trump sau đó nói với các phóng viên rằng các quan chức Hoa Kỳ đã có một “cuộc họp rất tốt” với các đối tác Iran của họ vào thứ Ba.
Theo một quan chức Trung Đông am hiểu vấn đề, các nhà ngoại giao Qatar đã đóng vai trò trung gian trong cuộc gặp này, chuyển tiếp các câu hỏi và phản hồi giữa các nhà ngoại giao Hoa Kỳ và các quan chức Iran. Ngoại trưởng Rubio nhận xét đây là một cuộc trò chuyện có ý nghĩa, dù không phải là một bước đột phá lớn.
Tổng thống Pezeshkian cũng lưu ý rằng các cuộc đàm phán sâu hơn có thể xảy ra. Ông tuyên bố: “Ông Trump và những người tìm cách bắt nạt chúng tôi cần hiểu rằng Iran sẵn sàng đối thoại, ngoại giao và đàm phán mà không chấp nhận ngôn ngữ của vũ lực.”
Về phần mình, Tổng Thống Trump nói rằng có khả năng sẽ có một thỏa thuận với Iran sau cuộc bầu cử giữa kỳ của Hoa Kỳ vào tháng 11.
Ông Pezeshkian bảo vệ quyền của Iran tiếp tục chương trình hạt nhân dân sự. “Chúng tôi nói rõ ràng: không vũ khí hạt nhân và không hạn chế đối với công nghệ hạt nhân hòa bình mới,” ông khẳng định. Tổng Thống Trump đã nhiều lần tuyên bố mục tiêu tấn công Iran là để ngăn chặn việc phát triển vũ khí hạt nhân, điều mà các quan chức Iran đã phủ nhận trong nhiều năm.
Cuộc chiến này đã gây ra những ảnh hưởng sâu sắc đến kinh tế toàn cầu, đặc biệt là việc Iran phong tỏa Eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng. Một thỏa thuận sơ bộ đã được ký kết vào tháng 6 nhằm chấm dứt chiến tranh và mở lại eo biển, nhưng giao tranh lại bùng phát dữ dội, làm gián đoạn các cuộc đàm phán.
Theo Sina Azodi, giám đốc chương trình nghiên cứu Trung Đông tại Đại học George Washington, các cuộc thảo luận giữa các quan chức Hoa Kỳ và Iran tại New York có khả năng sẽ tập trung vào việc mở lại eo biển. Ông lưu ý rằng giá xăng đã tăng vọt tại Hoa Kỳ và nền kinh tế Iran đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi lệnh phong tỏa của Hoa Kỳ.
Trước chuyến đi New York, cả ông Pezeshkian và Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi đều chịu áp lực lớn từ phe cứng rắn ở Iran, những người xem đàm phán với Hoa Kỳ như một hình thức đầu hàng. Dù vậy, Tổng thống Iran vẫn thể hiện lập trường ngoại giao của mình, cho thấy sự phức tạp trong quan hệ quốc tế hiện nay.
