Tổng Thống Donald Trump tuyên bố Canada muốn có “những lợi ích của một tiểu bang mà không cần trở thành tiểu bang” sau khi các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ vào cuối ngày thứ Sáu. Đây là những phát biểu đầu tiên của ông sau khi các cuộc thương thuyết sụp đổ, dẫn đến việc Hoa Kỳ áp thuế 50% lên nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Canada.
Thủ tướng Canada Mark Carney đã gọi các mức thuế mới này là một “tính toán sai lầm” nhằm “gây tổn thương và chia rẽ chúng ta”. Ông Carney xác nhận sẽ áp thuế “tương đương từng đô la” lên các sản phẩm của Hoa Kỳ từ ngày 8 tháng 9, bao gồm thép, sữa, thiết bị gia dụng và điện tử. Theo ông, Hoa Kỳ và Canada hiện đang trong một cuộc “chiến tranh” thương mại.
“Họ đòi hỏi quá nhiều và đưa ra quá ít,” ông Carney nói hôm thứ Bảy. “Bạn sẽ chiến tranh khi bị tấn công. Chúng tôi đã bị tấn công.”
Việc đàm phán thương mại đổ vỡ đã làm đảo lộn mối quan hệ thương mại vốn đã được tích hợp sâu sắc, và hiện không có con đường rõ ràng nào để giải quyết. Ông Carney khẳng định: “Chúng tôi không thể chấp nhận những gì họ đưa ra, và chúng tôi sẽ không đáp ứng những gì họ yêu cầu.”
Cả hai quốc gia đã bày tỏ sự lạc quan về một thỏa thuận vào đầu tuần, nhưng các cuộc đàm phán đã tan vỡ sau khi mỗi bên cáo buộc bên kia thực hiện những thay đổi vào phút chót. Hiện tại, Canada phải đối mặt với mức thuế 50% của Hoa Kỳ đối với nhiều mặt hàng, bên cạnh các mức thuế hiện có đối với thép, nhôm, ô tô và gỗ xẻ của Canada.
Các mức thuế mới này có phạm vi hạn chế, bao gồm khoảng 20 tỷ đô la Canada (tương đương 15 tỷ bảng Anh hoặc 28 tỷ đô la Canada) hàng nhập khẩu, chiếm khoảng 5% tổng kim ngạch, bao gồm rượu vang, sữa, xi măng, quần áo và thiết bị khúc côn cầu. Thủ tướng Canada cho biết nước này sẽ “miễn cưỡng” trả đũa để bảo vệ lợi ích của mình. Chi tiết về các biện pháp đối phó sẽ được công bố trong những ngày tới.
Theo BBC, các nhà lãnh đạo của các đảng phái liên bang khác tại Canada, bao gồm cả phe đối lập Bảo thủ, đã bày tỏ sự ủng hộ đối với Thủ tướng, cũng như các nhà lãnh đạo của một số tỉnh bang Canada.
Thuế quan, một loại thuế đánh vào hàng nhập khẩu từ các quốc gia khác, đã trở thành một thành phần quan trọng trong chính sách thương mại của Tổng Thống Donald Trump, với lập luận rằng nó sẽ thúc đẩy sản xuất của Hoa Kỳ và tạo việc làm trong nước. Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng thuế quan đã làm tăng giá cho người tiêu dùng Hoa Kỳ và gây gián đoạn, tổn hại cho nền kinh tế toàn cầu.
Bài phát biểu của ông Carney hôm thứ Bảy là bài phát biểu đầu tiên trước người dân Canada sau khi ông thông báo vào tối thứ Sáu rằng một thỏa thuận sẽ không đạt được, và cáo buộc phía Hoa Kỳ đưa ra “những thay đổi vào phút chót” vốn “không công bằng” và “phi kinh tế”. Trong khi đó, các nhà đàm phán Hoa Kỳ cáo buộc Canada đưa ra “những yêu cầu mới và rút lại các cam kết” về các điều khoản đã được thống nhất trước đó.
Ông Jamieson Greer, đại diện thương mại Hoa Kỳ, nói với Fox News hôm thứ Bảy rằng không có kế hoạch nối lại đàm phán và Hoa Kỳ đã sẵn sàng cắt giảm một số mức thuế đối với Canada như một phần của thỏa thuận đã thất bại.
Tuy nhiên, ông Carney cho rằng các điều khoản mà Hoa Kỳ đưa ra là “không thể chấp nhận được” và quá hạn chế, bao gồm cả việc hạn chế khả năng của Canada trong việc ký kết các thỏa thuận thương mại mới với các quốc gia khác.
Ông Doug Ford, lãnh đạo tỉnh Ontario, tỉnh đông dân nhất Canada, đã ủng hộ ông Carney và tuyên bố Tổng Thống Donald Trump “không thể tin tưởng được”. Ông David Eby, Thủ hiến British Columbia, cho rằng yêu cầu của Hoa Kỳ về việc hạn chế khả năng ký kết các thỏa thuận thương mại khác của Canada “sẽ biến chúng ta thành tương đương kinh tế của tiểu bang thứ 51”. Ông Eby nói thêm: “Điều đó chưa bao giờ được người Canada chấp nhận.”.
Ông Pierre Poilievre, lãnh đạo phe đối lập Bảo thủ, cũng có vẻ ủng hộ ông Carney, gọi các mức thuế mới của Hoa Kỳ là “vô lý”. Bà Christine Fréchette, Thủ hiến Quebec, cảnh báo rằng các mức thuế mới của Hoa Kỳ có thể dẫn đến mất việc làm. Bà nói: “Đằng sau những con số này là những con người thật,” và thề sẽ đưa ra các biện pháp để hỗ trợ các ngành bị ảnh hưởng.
Bà Danielle Smith, Thủ hiến Alberta, vùng giàu dầu mỏ vốn đã nỗ lực xây dựng mối quan hệ với chính quyền Tổng Thống Donald Trump, kêu gọi cả hai bên nối lại đàm phán.
Việc đổ vỡ này diễn ra sau hơn một năm đàm phán thương mại kéo dài, mà cường độ đã tăng lên trong những tuần gần đây sau thời hạn do Hoa Kỳ đặt ra để đạt được thỏa thuận hoặc đối mặt với các mức thuế bổ sung. Hai nước cũng đang tham gia vào một cuộc xem xét bắt buộc đối với thỏa thuận thương mại tự do Bắc Mỹ hiện hành, được biết đến với tên gọi USMCA, cùng với Mexico. Thỏa thuận này được Tổng Thống Donald Trump ký kết trong nhiệm kỳ đầu tiên để thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ năm 1994, vốn là nền tảng cho 1,6 nghìn tỷ đô la thương mại ba bên hàng năm giữa Canada, Hoa Kỳ và Mexico.
Đầu mùa hè, Canada và Mexico đã chính thức yêu cầu gia hạn USMCA thêm 16 năm nữa. Tuy nhiên, Hoa Kỳ đã từ chối gia hạn theo hình thức hiện tại.
Khi được hỏi về tác động của việc đổ vỡ đàm phán thương mại hôm thứ Sáu đối với Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ, ông Carney nói rằng đây “chắc chắn không phải là tin tốt lành”. Bài viết được đăng trên BBC News.
