Tổng Thống Donald Trump vừa cách chức các thành viên của một ủy ban liên bang lưỡng đảng vốn đã chống lại nỗ lực của ông nhằm yêu cầu những người muốn đi bầu phải xuất trình giấy tờ chứng minh quốc tịch Hoa Kỳ trước khi đăng ký.
Tòa Bạch Ốc hôm thứ Sáu đã xác nhận hành động hành pháp này đối với các thành viên của Ủy Ban Hỗ Trợ Bầu Cử (EAC), cơ quan phân phối các khoản tài trợ liên bang cho các tiểu bang, giám sát việc thử nghiệm hệ thống bỏ phiếu và duy trì mẫu đơn đăng ký cử tri quốc gia.
Mặc dù động thái này có thể không ảnh hưởng lớn đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, đây là trường hợp mới nhất cho thấy Tổng Thống Đảng Cộng Hòa đang cố gắng gây ảnh hưởng của Nhà Trắng lên cách thức các cuộc bầu cử tại Hoa Kỳ được tiến hành. Đây cũng là phép thử đầu tiên đối với quyền lực tổng thống mới được mở rộng của ông sau phán quyết gần đây của Tối Cao Pháp Viện cho phép Tổng Thống có thể sa thải các thành viên hội đồng cơ quan độc lập mà không cần lý do.
“Tổng Thống, người đứng đầu Nhánh Hành Pháp, giữ quyền loại bỏ những cá nhân có thể không hoàn toàn phù hợp với nhiệm vụ quan trọng là bảo vệ các cuộc bầu cử của Hoa Kỳ và đảm bảo mọi lá phiếu hợp pháp đều được tính. Phán quyết Slaughter cho phép Tổng Thống có quyền ưu tiên làm điều đó,” theo một tuyên bố của Tòa Bạch Ốc gửi cho AP.
Tổng Thống đã cách chức hai thành viên Đảng Dân Chủ của ủy ban bốn ghế, là Thomas Hicks và Benjamin Hovland. Thành viên Đảng Cộng Hòa của ủy ban, Christy McCormick, đã từ chức. Cựu ủy viên Đảng Cộng Hòa Donald Palmer đã rời nhiệm sở tự nguyện vào đầu năm nay. Những thay đổi này lần đầu tiên được báo cáo bởi VoteBeat, một hãng tin đưa tin về bầu cử và bỏ phiếu trên khắp Hoa Kỳ.
Tổng Thống Trump đã nhiều lần cố gắng định hình lại các quy định bầu cử, ngay cả khi Hiến Pháp Hoa Kỳ trao quyền kiểm soát bầu cử cho các tiểu bang chứ không phải Tổng Thống. Trích dẫn sự phân chia quyền lực đó, các tòa án đã chặn hầu hết các sắc lệnh hành pháp của Tổng Thống Trump nhằm định hình lại việc bỏ phiếu. Tổng Thống Trump cũng đã phát động một cuộc điều tra về thất bại của ông trong năm 2020, điều mà ông vẫn khăng khăng sai sự thật là do gian lận, và tuần này chính quyền của ông đã đe dọa các tiểu bang nếu họ không cố gắng loại bỏ những người mà các quan chức liên bang tin là không phải công dân khỏi danh sách cử tri của họ.
Tuy nhiên, theo báo cáo của ABC News, Tổng Thống Trump phần lớn đã bất lực trong việc thay đổi quy trình bầu cử thông qua sắc lệnh. David Becker, cựu luật sư Bộ Tư Pháp, người điều hành Trung Tâm Đổi Mới & Nghiên Cứu Bầu Cử, cho biết việc ông ta thanh trừng EAC sẽ không làm thay đổi điều đó.
“Điều này thực sự không thay đổi bất cứ điều gì về cách thức bầu cử của chúng ta sẽ được tiến hành, và cách các tiểu bang đảm bảo các cuộc bầu cử an toàn, thuận tiện và bảo mật,” Becker viết trên mạng xã hội BlueSky hôm thứ Sáu.
Trên Đồi Capitol, các nhà lãnh đạo Đảng Dân Chủ có trách nhiệm giám sát bầu cử cho biết Tổng Thống Trump, thay vì củng cố sự liêm chính của cuộc bầu cử Hoa Kỳ, lại càng chính trị hóa tiến trình bỏ phiếu.
“Tổng Thống Trump đang cố gắng phá bỏ thêm một hàng rào độc lập nữa của nền dân chủ chúng ta được thiết kế để giữ cho các cuộc bầu cử công bằng và an toàn,” Thượng Nghị Sĩ Alex Padilla, Đảng Dân Chủ-California, và Dân Biểu Joe Morelle, Đảng Dân Chủ-New York, nói. “Việc cách chức các ủy viên chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và tiếp tục cắt giảm sự hỗ trợ cho các quan chức bầu cử cấp tiểu bang và địa phương của chúng ta là một phần rõ ràng trong kế hoạch của ông ta nhằm chính trị hóa các cuộc bầu cử của chúng ta và cho phép sự can thiệp bầu cử bất hợp pháp và nguy hiểm hơn.”
Thượng Nghị Sĩ Padilla là thành viên xếp hạng của Ủy Ban Quy Tắc Thượng Viện, và Dân Biểu Morelle là thành viên xếp hạng của Ủy Ban Hành Chính Hạ Viện.
Các nhà lập pháp lưu ý rằng đa số bảo thủ của Tối Cao Pháp Viện đã cho phép động thái của Tổng Thống Trump với quyết định “lật đổ hàng thập kỷ quyền lực hành pháp để làm hài lòng Tổng Thống.”
Nhân viên tại Ủy Ban Hỗ Trợ Bầu Cử đã không trả lời ngay lập tức vào thứ Sáu yêu cầu bình luận về hoạt động của cơ quan này trong tương lai.
Trong khi tuyên bố của Tòa Bạch Ốc không đưa ra lý do cụ thể cho hành động của Tổng Thống Trump, ủy ban trước đây đã từ chối thay đổi mẫu đơn đăng ký cử tri quốc gia để yêu cầu bằng chứng quốc tịch Hoa Kỳ của người nộp đơn, như Tổng Thống Trump đã thúc giục trong một sắc lệnh hành pháp sâu rộng vào tháng 3 năm 2025 về các cuộc bầu cử Hoa Kỳ. Mặc dù bản thân mẫu đơn không yêu cầu giấy tờ quốc tịch, nhưng các tài liệu đăng ký cử tri từ cơ quan này nêu rõ rằng việc tuyên bố sai quốc tịch Hoa Kỳ để bỏ phiếu đã là bất hợp pháp.
Một thẩm phán liên bang đã chặn sắc lệnh, cho rằng nó vượt quá thẩm quyền của Tổng Thống vì Hiến pháp Hoa Kỳ trao thẩm quyền quản lý và giám sát bầu cử cho Quốc Hội và các tiểu bang. Chính quyền đã cho biết họ sẽ kháng cáo.
Không rõ liệu Tổng Thống Trump có dự định bổ nhiệm các thành viên mới ngay lập tức hay để các vị trí đó trống – một động thái, chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, có thể ngăn cản cơ quan này phân phối các khoản tài trợ mới cho các văn phòng bầu cử cấp tiểu bang hoặc địa phương và có lẽ phức tạp hóa vai trò của nó trong việc giám sát thử nghiệm và chứng nhận hệ thống bỏ phiếu trên toàn quốc.
“Chính quyền ngay từ đầu đã làm việc với tất cả các cơ quan và đối tác địa phương để bảo vệ các cuộc bầu cử khỏi gian lận và lạm dụng, và đầu tư vào một cơ sở hạ tầng vững mạnh để duy trì sứ mệnh đó, đặc biệt là trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ,” Tòa Bạch Ốc cho biết.
Quốc Hội đã thành lập ủy ban này như một phần của Đạo luật Giúp Nước Mỹ Bỏ Phiếu (Help America Vote Act), một luật lưỡng đảng được ký bởi Tổng Thống Đảng Cộng Hòa George W. Bush vào năm 2002. Đạo luật yêu cầu ủy ban phải bao gồm hai thành viên Đảng Dân Chủ và hai thành viên Đảng Cộng Hòa, được đề cử bởi Tổng Thống và được Thượng Viện phê chuẩn. Ông Hicks và bà McCormick được bổ nhiệm bởi Tổng Thống Barack Obama. Tổng Thống Trump bổ nhiệm ông Hovland trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông.
Theo VoteBeat, ông Hicks và ông Hovland đã được thông báo về việc cách chức của họ qua một email ký bởi Morgan DeWitt Snow, phó giám đốc nhân sự tổng thống trong Văn phòng Điều hành Tổng Thống.
Ông Hicks và bà Hovland có thể phản đối việc cách chức của họ, nhưng cuối cùng điều đó có thể yêu cầu Tối Cao Pháp Viện xem xét lại hai quyết định mà họ vừa đưa ra về quyền lực của Tổng Thống đối với các cơ quan độc lập.
Tòa án đã ra phán quyết 6-3 vào tháng trước trong vụ án của cựu thành viên Ủy Ban Thương Mại Liên Bang Rebecca Slaughter rằng Tổng Thống Trump có quyền hành pháp rộng rãi để sa thải các công chức được bổ nhiệm của các cơ quan hành pháp độc lập. Tổng Thống Trump đã sa thải bà Slaughter mà không cần lý do bất chấp một điều khoản của luật liên bang yêu cầu lý do và một tiền lệ gần một thế kỷ của Tối Cao Pháp Viện bảo vệ các lãnh đạo cơ quan độc lập khỏi những ý muốn thất thường của Tổng Thống.
Sáu thẩm phán bảo thủ của tòa án cho rằng các hạn chế trước đó đối với các đặc quyền của Tổng Thống vi phạm sự phân chia quyền lực của Hiến pháp. Logic này mở rộng ra các cơ quan khác, bao gồm Hội Đồng Quan Hệ Lao Động Quốc Gia, Hội Đồng Giám Sát Nhân Tài và Ủy Ban An Toàn Sản Phẩm Tiêu Dùng, nơi Tổng Thống Trump cũng đã sa thải các thành viên hội đồng.
Trong một vụ án riêng biệt về thành viên Hội Đồng Cục Dự Trữ Liên Bang Lisa Cook, người mà Tổng Thống Trump đã cố gắng sa thải, một đa số 5-4 đã đi chệch khỏi quyết định Slaughter và phán quyết rằng Tổng Thống không thể sa thải các thống đốc ngân hàng trung ương mà không có lý do. Chánh án John Roberts và Thẩm phán Brett Kavanaugh đã cùng với ba thẩm phán tự do của tòa án trong vụ án Cook. Họ biện minh cho ngoại lệ của mình đối với lập luận Slaughter bằng cách viện dẫn cấu trúc độc đáo của ngân hàng trung ương như một tổ chức bán tư nhân, được Quốc Hội điều lệ nhưng độc lập, có “vẻ ngoài độc lập là yếu tố then chốt trong thiết kế của Cục Dự Trữ Liên Bang” và vai trò của nó trong việc thiết lập chính sách tiền tệ định hình nền kinh tế Hoa Kỳ và thế giới.
