Theo Tổng thống Donald Trump, thỏa thuận giữa Hoa Kỳ và Ả Rập Xê Út nhằm hỗ trợ vương quốc vùng Vịnh phát triển năng lượng hạt nhân sẽ chỉ được phê duyệt nếu Riyadh công nhận Nhà nước Israel. Ông Trump đã tuyên bố trên nền tảng mạng xã hội Truth Social rằng thỏa thuận này, chỉ dành cho mục đích phi quân sự và không cho phép làm giàu vật liệu hạt nhân, sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào việc Ả Rập Xê Út tham gia Hiệp định Abraham.
Hiện chưa rõ liệu điều kiện tham gia Hiệp định Abraham có được quy định trong văn bản thỏa thuận hạt nhân hay không, bởi văn bản này chưa được công bố. Phía Ả Rập Xê Út vẫn chưa đưa ra phản hồi nào về phát biểu của ông Trump.
Thư ký Báo chí Tòa Bạch Ốc, bà Karoline Leavitt, cho biết ông Trump đã thảo luận điều kiện này với các nhà lãnh đạo Ả Rập trong nhiều dịp trước đó. Bà nhấn mạnh: “Nếu họ không tham gia Hiệp định Abraham, thỏa thuận sẽ bị hủy bỏ. Chúng tôi sẽ tiếp tục các cuộc thảo luận này với các đối tác Ả Rập của chúng tôi trong thời gian tới.”
Các bình luận của ông Trump được đưa ra sau khi các chuyên gia bày tỏ lo ngại rằng thỏa thuận Hoa Kỳ-Ả Rập Xê Út có thể tiềm ẩn nguy cơ phổ biến hạt nhân trong một khu vực vốn đã bất ổn. Một số nhà lập pháp thuộc cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ cũng chia sẻ những quan ngại tương tự, tuy nhiên, đảng Cộng hòa của ông Trump hiện đang kiểm soát cả hai viện Quốc hội và phe đối lập dường như không đủ số phiếu để ngăn chặn thỏa thuận.
Theo Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, thỏa thuận bao gồm một “thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự hòa bình” và một “thỏa thuận song phương về các biện pháp bảo vệ”. Tuyên bố từ bộ này cho biết hai thỏa thuận này tạo nền tảng pháp lý cho một mối quan hệ đối tác kéo dài hàng thập kỷ, trị giá hàng tỷ đô la, nhằm thúc đẩy các mục tiêu kinh tế và chiến lược quan trọng, bao gồm cả việc không phổ biến vũ khí hạt nhân. Thỏa thuận này sẽ được gửi lên Quốc hội Hoa Kỳ để xem xét.
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết họ đã nắm được kế hoạch của Hoa Kỳ và Ả Rập Xê Út về một “thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự song phương và kế hoạch yêu cầu IAEA thực hiện các biện pháp xác minh liên quan”.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Bahrain đã ký Hiệp định Abraham, dẫn đến việc bình thường hóa quan hệ lịch sử giữa Israel và hai quốc gia Ả Rập này. Sau đó, Sudan, Maroc và Kazakhstan cũng đã ký kết thỏa thuận này.
Ả Rập Xê Út trước đây tuyên bố sẽ không bình thường hóa quan hệ với Israel nếu không có một nhà nước Palestine được thành lập. Tuy nhiên, Tòa Bạch Ốc đã khẳng định thỏa thuận hạt nhân sẽ bị hủy bỏ nếu Riyadh không tham gia Hiệp định Abraham.
Israel đã hoan nghênh tuyên bố của ông Trump. Văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã đăng tải thông điệp trên X rằng việc Ả Rập Xê Út tham gia Hiệp định Abraham “sẽ là một bước tiến lịch sử vì hòa bình ở Trung Đông”.
Trong một diễn biến liên quan, các báo cáo truyền thông Hoa Kỳ trước đây cho rằng thỏa thuận có thể cho phép Ả Rập Xê Út làm giàu uranium trong tương lai, một chất có thể dùng làm nhiên liệu cho nhà máy điện và cũng có thể chế tạo bom hạt nhân. Tuy nhiên, những phát biểu của ông Trump dường như bác bỏ điều này.
