Bangkok – Ngoại trưởng Thái Lan và Campuchia đã trao đổi các tuyên bố mở màn tại Singapore vào thứ Ba (15/09/2026) trong cuộc họp đầu tiên nhằm giải quyết tranh chấp biên giới trên biển theo một thỏa thuận của Liên Hiệp Quốc về luật biển, vốn cho phép dàn xếp bắt buộc.
Vấn đề đang được xem xét là vùng lãnh thổ mà cả hai nước tuyên bố chủ quyền, được cho là chứa đựng trữ lượng lớn khí đốt tự nhiên và các loại hydrocarbon có thể khai thác.
Quyết định đưa vấn đề ra Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) được Campuchia đưa ra vào tháng Sáu sau khi Thái Lan đơn phương chấm dứt một biên bản ghi nhớ 25 năm tuổi nhằm giải quyết các yêu sách hàng hải chồng lấn.
Quyết định hủy bỏ thỏa thuận của Thái Lan diễn ra sau sự xấu đi đột ngột trong quan hệ và các cuộc giao tranh vũ trang với Campuchia vào năm ngoái. Hai nước láng giềng ở Đông Nam Á đã chiến đấu vì các yêu sách lãnh thổ chồng lấn dọc biên giới đất liền vào tháng Bảy và tháng Mười Hai. Hàng chục dân thường và binh sĩ thiệt mạng, hàng trăm ngàn người phải di dời.
Ngoại trưởng Campuchia Prak Sokhonn cho biết nước này kêu gọi một giải pháp hòa bình, điều “phục vụ lợi ích của nhân dân hai quốc gia và góp phần vào hòa bình, hợp tác và thịnh vượng chung trong khu vực”. Ông nhấn mạnh Campuchia buộc phải xem xét các lựa chọn hòa bình khác và đã chọn khởi động quy trình UNCLOS “phù hợp với cam kết của mình đối với pháp quyền và việc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình”.
Phía Thái Lan, do Ngoại trưởng Sihasak Phuangketkeow dẫn đầu, tuyên bố nước này luôn kiên định trong cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Ông lập luận rằng thỏa thuận đã bị hủy bỏ “không mang lại tiến triển cụ thể” vì hai nước chỉ có thể tổ chức hai cuộc họp trong vòng 25 năm.
Thái Lan mong muốn “khởi động lại các cuộc đàm phán” và đã đề nghị Campuchia đàm phán trực tiếp, nhưng đề nghị này đã bị phía Campuchia phớt lờ trước khi tiến tới quy trình dàn xếp của UNCLOS. Theo tin từ ABC News, các bên cam kết tham gia tiến trình này một cách xây dựng, với mục tiêu đạt được một giải pháp đàm phán và công bằng với sự hỗ trợ của Ủy ban Dàn xếp.
Một thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa hai nước đã được thống nhất vào cuối tháng 12 năm ngoái, nhưng căng thẳng vẫn tiếp diễn với các vụ việc lẻ tẻ và việc triển khai lực lượng quân sự quy mô lớn.
Bất kỳ phán quyết nào của UNCLOS đều không mang tính ràng buộc đối với các bên liên quan, mặc dù cả hai quốc gia đều là thành viên của hiệp ước quốc tế này. Thái Lan từ lâu đã không muốn các vấn đề lãnh thổ được quyết định bởi bên thứ ba thay vì được xử lý song phương.
