Ngoại trưởng Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) Thérèse Kayikwamba Wagner cho biết nước bà không xem sự tham gia ngày càng tăng của Hoa Kỳ vào ngành khoáng sản trọng yếu là một cuộc cạnh tranh với Trung Quốc. Bà lập luận rằng Kinshasa cần nhiều đối tác để biến nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào thành sự thịnh vượng cho người dân.
“Tôi không thích nói về cạnh tranh. Tôi thích nói về sự bổ sung cho nhau,” Ngoại trưởng Wagner cho biết trong một cuộc phỏng vấn độc quyền tại Liên Hiệp Quốc.
Bà nói thêm: “Một quốc gia lớn như Hoa Kỳ, cũng như một quốc gia lớn như DRC và Trung Quốc, họ không phát triển chỉ với một đối tác duy nhất. Họ phát triển với nhiều mối quan hệ đối tác khác nhau, đáp ứng các nhu cầu khác nhau và mang lại các chuyên môn khác nhau.”
Các bình luận này được đưa ra khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tìm cách tăng cường quyền tiếp cận của Hoa Kỳ đối với các nguồn tài nguyên chiến lược của Congo như đồng, coban, lithium, vàng, đồng thời giảm sự phụ thuộc của Hoa Kỳ vào chuỗi cung ứng khoáng sản do Trung Quốc thống trị.
Một thỏa thuận đối tác chiến lược được ký kết giữa Washington và Kinshasa vào ngày 4 tháng 12 năm 2025, kêu gọi tăng cường hợp tác kinh tế, đầu tư và phát triển các chuỗi cung ứng khoáng sản trọng yếu an toàn và minh bạch. Thỏa thuận này đi kèm với một khuôn khổ khu vực rộng lớn hơn, liên kết hội nhập kinh tế với các nỗ lực chấm dứt xung đột kéo dài hàng thập kỷ giữa Congo và Rwanda.
Ngoại trưởng Wagner cho biết mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và DRC đang “hình thành cụ thể hơn” dựa trên lợi ích kinh tế chung.
Bà nói rằng Kinshasa hoan nghênh “sự quan tâm nhiều hơn của Hoa Kỳ tại DRC” có thể giúp quốc gia này biến sự giàu có về khoáng sản của mình thành “những thay đổi hữu hình cho cuộc sống của người dân Congo,” đồng thời mang lại lợi ích cho các đối tác Hoa Kỳ.
Phát biểu riêng tại một cuộc họp cấp cao của Liên Hiệp Quốc về khoáng sản trọng yếu hôm thứ Ba, Ngoại trưởng Wagner cảnh báo rằng quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu sang năng lượng sạch không được tái tạo một mô hình kinh tế trong đó nguyên liệu thô rời khỏi châu Phi trong khi khâu chế biến, công nghệ và phần lớn lợi nhuận vẫn ở nơi khác.
Bà nói: “Quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu không được trở thành một quá trình khai thác khác. Nếu nó chỉ đơn thuần thay thế một hình thức phụ thuộc bằng một hình thức khác, thì nó đã không thực hiện được lời hứa của mình.”
Bà kêu gọi các quan hệ đối tác nước ngoài hỗ trợ chế biến tại địa phương, cơ sở hạ tầng, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu, công nghiệp hóa và tiếp cận tài chính — không chỉ đơn thuần đảm bảo nguồn cung nguyên liệu thô.
Nỗ lực về khoáng sản này có liên quan chặt chẽ đến tiến trình hòa bình do Hoa Kỳ làm trung gian giữa DRC và Rwanda. Hai quốc gia ban đầu đã ký một thỏa thuận hòa bình tại Washington vào ngày 27 tháng 6 năm 2025, trước khi Tổng thống Félix Tshisekedi và Paul Kagame tái khẳng định thỏa thuận và ký các thỏa thuận kinh tế liên quan vào ngày 4 tháng 12. Khuôn khổ này nhằm mục đích giảm bớt bạo lực và thu hút đầu tư phương Tây vào một khu vực giàu coban, đồng, tantali và các khoáng sản khác.
Ngoại trưởng Wagner thừa nhận rằng thỏa thuận đã không chấm dứt bạo lực, nhưng cho biết sự sẵn lòng của Washington trong việc áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với những hành vi vi phạm cho thấy tiến trình này vẫn còn ý nghĩa.
Bà nói: “Đây là một cuộc xung đột kéo dài 30 năm mà chúng ta đang đối mặt. Nó sẽ không xảy ra trong một sớm một chiều.”
Bà ca ngợi chính quyền đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Lực lượng Phòng vệ Rwanda và các quan chức cấp cao của Rwanda về cái mà Bộ Ngân khố mô tả là sự ủng hộ của họ đối với nhóm phiến quân M23. Bộ Ngân khố cho biết vào tháng 3 rằng RDF đã hỗ trợ, huấn luyện và chiến đấu cùng M23 khi nhóm này chiếm đóng các khu vực và địa điểm khai thác chiến lược ở miền đông Congo. Rwanda đã nhiều lần phủ nhận việc ủng hộ M23.
Ngoại trưởng Wagner nói: “Tôi thấy thật đáng khích lệ khi có một đối tác không sẵn lòng bỏ cuộc ngay từ trở ngại đầu tiên.”
Bà có mặt tại New York khi DRC, nước giữ chức Chủ tịch Hội đồng Bảo an trong tháng 7, đã nâng cao kết nối giữa tài nguyên thiên nhiên, xung đột vũ trang và bạo lực tình dục.
Ngoại trưởng Wagner cho biết nạn cưỡng hiếp và các hình thức bạo lực tình dục liên quan đến xung đột khác đã gia tăng mạnh mẽ ở các khu vực do M23 và lực lượng Rwanda kiểm soát, ảnh hưởng đến phụ nữ và trẻ em gái cũng như nam giới và trẻ em trai.
Bà nói rằng các nạn nhân ở các khu vực bị chiếm đóng thường thiếu khả năng tiếp cận tòa án, chăm sóc sức khỏe hoặc các con đường khác để đòi lại công lý.
Bà nói: “Đây cũng là một trong những lý do tại sao chúng tôi tiếp tục được huy động chống lại sự chiếm đóng bất hợp pháp này ở miền đông DRC, lập luận rằng việc khôi phục quyền lực nhà nước là điều cần thiết để cung cấp công lý và chăm sóc y tế cho những người sống sót.”
Trong các phát biểu tại Liên Hiệp Quốc, bà đã trích dẫn khu vực khai thác Rubaya, nơi đang nằm dưới sự kiểm soát của M23 và cung cấp một phần đáng kể nhu cầu tantali toàn cầu. Bà cho biết các chuyên gia Liên Hiệp Quốc ước tính ít nhất 1.400 tấn coltan đã bị buôn lậu vào Rwanda trong năm đầu tiên sau khi các mỏ bị chiếm đóng, tạo ra khoảng 800.000 đô la mỗi tháng cho nhóm vũ trang.
Bộ Ngân khố đã áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt vào ngày 25 tháng 6 đối với một mạng lưới mà họ cáo buộc đã làm việc với M23 để buôn lậu khoáng sản từ miền đông Congo sang Rwanda, nói rằng hành động này nhằm hỗ trợ khuôn khổ hòa bình của Washington và cải thiện tính minh bạch trong chuỗi cung ứng khoáng sản khu vực. Theo tin từ Fox News.
