Các tổ chức viện trợ tại Nam Phi cho biết, người di cư bị ảnh hưởng bởi các cuộc biểu tình chống nhập cư bất hợp pháp đã phải gánh chịu những tác động sức khỏe tàn khốc khi họ tránh các cơ sở y tế hoặc rời khỏi đất nước để tránh bạo lực trong những tháng gần đây.
Nhiều người di cư vốn đang nhận thuốc điều trị HIV, lao và các bệnh khác tại Nam Phi đã bị gián đoạn nghiêm trọng, theo các tổ chức này. Trẻ em, phụ nữ mang thai và những người đi cùng trẻ sơ sinh là những đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Một số người khác còn gặp chấn thương thể chất và các chứng bệnh như nhiễm trùng đường hô hấp, cao huyết áp và các vấn đề tiêu hóa trong quá trình vội vã trở về quê hương từ Nam Phi.
Nam Phi đang trải qua các cuộc biểu tình chống di dân bất hợp pháp, cáo buộc người nước ngoài cư trú bất hợp pháp phạm tội, cướp việc làm trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp cao và làm quá tải các dịch vụ công cộng. Hàng chục ngàn người đã tự nguyện hồi hương về các quốc gia như Malawi, Nigeria và Ghana, một số phải chạy trốn sau các vụ tấn công bạo lực.
Một số người biểu tình đã ngăn cản người nước ngoài tiếp cận các phòng khám và cơ sở y tế công cộng khác, cho rằng chúng dành riêng cho người Nam Phi, mặc dù luật pháp cho phép người nước ngoài được điều trị tại đây.
Bà Claire Waterhouse, Giám đốc vận động chánh sách của Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới tại Nam Phi, cho biết: “Nhiều người di cư tại các điểm tị nạn báo cáo không tiếp cận được dịch vụ chăm sóc sức khỏe trong nhiều tháng, thậm chí có trường hợp lên đến một năm, do lo sợ bị từ chối hoặc gây hại.”
Bịnh nhân mắc các bệnh truyền nhiễm mãn tính như HIV hoặc lao đã ngừng hoặc gần như ngừng phác đồ điều trị, gây ra nhiều căng thẳng, làm trầm trọng thêm bịnh tật và tăng nguy cơ kháng thuốc trong cộng đồng rộng lớn hơn.
Bác sĩ Không Biên giới là một trong những tổ chức viện trợ hỗ trợ người di cư, thiết lập các điểm hỗ trợ tại Cape Town, Johannesburg và thị trấn Musina gần biên giới Zimbabwe. Tại Zimbabwe, một điểm hỗ trợ đã được thiết lập tại cửa khẩu Beitbridge và cửa khẩu Nyamapanda giữa Zimbabwe và Mozambique, nơi tiếp nhận điều trị cho những người di cư đã rời Nam Phi.
Bà Khanyisa Mapipa, một luật sư thuộc nhóm quyền Section27, cho biết tổ chức đang theo đuổi một vụ kiện chống lại sở y tế tỉnh Gauteng và thành phố Johannesburg. “Vào tháng 12 năm 2025, chúng tôi đã có lệnh của tòa án buộc các bị đơn phải đưa ra kế hoạch đảm bảo bịnh nhân có thể vào các cơ sở y tế. Phần thứ hai của đơn kiện đang chờ xử lý,” bà Mapipa nói.
Trong khi đó, các nhóm viện trợ và văn phòng y tế quận đã phải tạo ra các hệ thống y tế song song để ngăn chặn tình trạng thiếu điều trị, đặc biệt đối với những người mắc bệnh mãn tính.
Các nhóm này kêu gọi các chánh phủ khác có các biện pháp sắp xếp đầy đủ để tái hòa nhập công dân của họ vào hệ thống chăm sóc sức khỏe, và cho những người mắc bệnh mãn tính rời Nam Phi được cung cấp đủ thuốc để duy trì việc chăm sóc liên tục.



