Ngày Quốc Tổ Anh Hùng (National Code Talker Day) năm nay sẽ vinh danh Thomas H. Begay, một cựu binh Navajo 101 tuổi, là một trong hai người còn sống sót của lực lượng Mật Mã Navajo. Hàng trăm người Navajo đã được Hải Quân Hoa Kỳ tuyển mộ trong Đệ Nhị Thế Chiến để tạo ra một mật mã độc đáo dựa trên ngôn ngữ bản địa của họ. Mật mã này đã gây bối rối cho quân Nhật và đóng vai trò quan trọng trong các chiến thắng của Hoa Kỳ tại Mặt trận Thái Bình Dương.
Chương trình Mật Mã Navajo, ban đầu được giữ bí mật trong nhiều thập kỷ, đã được Tổng Thống Ronald Reagan chính thức công nhận vào ngày 14 tháng 8 năm 1982. Đây là ngày để vinh danh những người Navajo đã phục vụ trong Thế Chiến II. Hơn 400 người đàn ông Navajo đã được huấn luyện để truyền đạt thông tin mật bằng ngôn ngữ của họ, một nỗ lực được xem là chương trình mật mã lớn nhất trong quân đội thời bấy giờ.
Theo tin từ Associated Press, Tòa Bạch Ốc đã từng xóa bỏ các trang thông tin về những đóng góp của các cựu binh Navajo và các nhóm thiểu số khác, sau một sắc lệnh của Tổng Thống Donald Trump về việc chấm dứt các chương trình đa dạng và bình đẳng tại Bộ Quốc Phòng. Tuy nhiên, sau đó Lầu Năm Góc đã khôi phục lại một số trang, cho biết việc xóa bỏ tài liệu về Mật Mã Navajo là do nhầm lẫn.
Bà Laura Tohe, con gái của một Mật Mã Viên Navajo và là thi sĩ của tiểu bang Arizona, chia sẻ rằng cha bà từng bị phạt khi sử dụng tiếng mẹ đẻ ở trường nội trú, nhưng sau đó lại được quân đội sử dụng ngôn ngữ đó cho mật mã chiến tranh. Bà nhận xét đây là một sự mâu thuẫn lớn, nhưng bất chấp lịch sử phức tạp, những người đàn ông này vẫn sẵn sàng phục vụ.
Hiện tại, chưa có một bảo tàng dành riêng để vinh danh lực lượng này. Tuy nhiên, các kế hoạch đã được công bố gần đây để thành lập một bảo tàng tại Farmington, New Mexico. Cả hai Mật Mã Viên Navajo còn sống là Thomas H. Begay và Peter MacDonald đều có những câu chuyện riêng về cuộc đời và sự phục vụ của họ.
