Texas, tiểu bang sản xuất dầu mỏ lớn nhất Hoa Kỳ, đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của năng lượng mặt trời. Chỉ trong năm nay, Texas đã vượt qua California để trở thành nhà sản xuất điện mặt trời lớn nhất cả nước. Vào tháng 3 năm ngoái, lần đầu tiên sản lượng điện mặt trời tại Texas còn nhiều hơn cả điện than, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA).
Sự bùng nổ này được thúc đẩy bởi hai yếu tố chính: chi phí kết nối các trang trại năng lượng mặt trời với lưới điện Texas, vốn hoạt động độc lập với phần còn lại của Hoa Kỳ, tương đối rẻ và nhanh chóng. Bên cạnh đó, nhu cầu điện tại Texas đang tăng vọt do sự gia tăng dân số mạnh mẽ, với tỷ lệ tăng trưởng 15,8% trong giai đoạn 2015-2025, theo USAFacts. Ông Mark Stover, giám đốc điều hành Hiệp hội Năng lượng Mặt trời và Lưu trữ Texas, cho biết vào những buổi chiều nóng bức, khi nhu cầu điện đạt đỉnh, năng lượng mặt trời đang cung cấp khoảng một phần ba nhu cầu điện của Texas.
Về mặt kinh tế, năng lượng mặt trời ngày càng trở nên hấp dẫn. Ông James Scott, phó chủ tịch phát triển dự án tại OCI Energy, cho biết những tiến bộ trong sản xuất đã giảm chi phí xuống mức thấp nhất trong việc tạo ra điện tại bang. Giá điện từ các trang trại năng lượng mặt trời có thể được cố định trong nhiều thập kỷ vì nhiên liệu – ánh sáng mặt trời – là miễn phí. Điều này thu hút các tập đoàn lớn như Amazon và Apple, những người muốn khóa chặt chi phí năng lượng trong dài hạn. Trái lại, các nhà máy than mới ở Hoa Kỳ có chi phí sản xuất gần 90 đô la mỗi megawatt giờ, theo EIA.
Nông dân đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển này. Các nhà phát triển năng lượng mặt trời cần diện tích đất canh tác rộng lớn, bằng phẳng. Các hợp đồng cho thuê đất, thường kéo dài 25-30 năm và tăng giá trị hàng năm, đã mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều gia đình nông dân, giúp họ tiếp tục duy trì trang trại hoặc nghỉ hưu.
Tuy nhiên, không phải ai cũng chào đón sự phát triển này. Tại Hạt Franklin, một nhóm cư dân địa phương đã phản đối việc xây dựng các trang trại năng lượng mặt trời, lo ngại về tác động trực quan, dòng chảy nước sau khi dọn quang đất đai, và nguy cơ cháy nổ từ các bộ phận lưu trữ pin lithium-ion. Ông BF Hicks, một luật sư và chủ đất lâu đời, mô tả cảnh quan bị thay đổi và khói bụi từ việc san lấp mặt bằng. Ông David Truesdale, một cựu đặc vụ liên bang, bày tỏ quan ngại về việc thiếu đánh giá môi trường theo luật Texas và cho rằng quá trình này đang “hủy hoại thế giới trong khi cố gắng cứu nó”.
Mặc dù Tổng Thống Donald Trump từng chỉ trích năng lượng mặt trời và gió là “phá hoại nông dân” và tìm cách cắt giảm tín dụng thuế cho các dự án năng lượng tái tạo, một cuộc thăm dò của Fabrizio Lee and Associates cho thấy 68% cử tri đảng Cộng hòa tin rằng cần có “mọi hình thức sản xuất điện, bao gồm cả năng lượng mặt trời tiện ích” để giữ chi phí thấp. Ông Stover cũng cho biết có sự ủng hộ rộng rãi trong cơ quan lập pháp Texas do đảng Cộng hòa kiểm soát, thừa nhận lợi ích về độ tin cậy mà các công nghệ này mang lại cho lưới điện.
Quay trở lại Uvalde, ông Steve Cargil, người nông dân đã cho thuê 600 mẫu đất của mình để xây dựng trang trại năng lượng mặt trời, chia sẻ rằng khoản thu nhập 200.000 đô la mỗi năm đã giúp trang trại của ông vượt qua hạn hán khắc nghiệt và đảm bảo tương lai tài chính. “Bạn thà may mắn còn hơn là thông minh,” ông Cargil nói, “Và đây là một trong những trường hợp mà tôi chỉ may mắn.” Bài viết này được thực hiện với sự hỗ trợ thông tin từ BBC News.
