Chính quyền Nga đang quảng bá mạnh mẽ hình ảnh những ứng cử viên từng tham gia chiến sự tại Ukraine, coi họ là một phần của “tầng lớp tinh hoa thực sự” của quốc gia, trong bối cảnh cuộc bầu cử nghị viện sắp diễn ra. Theo thông báo từ các quan chức bầu cử, gần 200 ứng cử viên đã từng phục vụ tại Ukraine, và Điện Kremlin xem đây là nỗ lực nhằm thể hiện rằng các cựu binh sẽ có một vị trí danh dự trong đời sống dân sự.
Tuy nhiên, giới phân tích nhận định rằng hầu hết những người này sẽ không nắm giữ quyền lực thực sự trong giới lãnh đạo, mà đây chỉ là một chiêu bài nhằm thu hút thêm tình nguyện viên ra tiền tuyến. Các hãng tin độc lập tại Nga thường xuyên đưa tin về các vụ bạo hành, ẩu đả do say rượu, thậm chí cả án mạng liên quan đến các cựu binh trở về từ chiến trường Ukraine, trong đó có cả những người từng được chiêu mộ từ các nhà tù.
Cuộc bỏ phiếu cho Duma Quốc gia, hạ viện của Quốc hội Nga, bắt đầu từ thứ Sáu này và là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ khi cuộc chiến bùng nổ. Đặc biệt, cuộc bầu cử này còn diễn ra tại các khu vực ở Ukraine mà Nga đã chiếm đóng và sáp nhập bất hợp pháp. Điện Kremlin đang kiểm soát chặt chẽ cuộc bầu cử này, nhằm củng cố thông điệp về sự ủng hộ rộng rãi đối với cuộc chiến và tạo vỏ bọc hợp pháp cho các hành động của mình.
Nhiều đảng phái thân Điện Kremlin đã đưa vào danh sách bầu cử những ứng cử viên được xác định là đã tham gia “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine. Trong số đó có Vladislav Golovin, 29 tuổi, thuộc đảng Nước Nga Thống nhất cầm quyền. Golovin từng tham gia trận chiến tại Mariupol, miền Nam Ukraine và đã mất một phần chân. Ông đã xuất hiện trong các sự kiện cùng Tổng thống Vladimir Putin và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga. Golovin cũng tham gia chương trình “Thời gian của những người hùng” của ông Putin nhằm đào tạo các cựu binh cho sự nghiệp chính phủ, hiện ông đứng đầu một tổ chức thanh niên yêu nước.
Theo hãng tin AP, việc thúc đẩy các cựu binh trong chiến dịch tranh cử Duma nhằm cho các tân binh tiềm năng thấy rằng họ đang chiến đấu “vì một mục đích cao cả hơn, và họ có những triển vọng tươi sáng phía trước dưới hình thức thăng tiến sự nghiệp”. Tuy nhiên, nhà phân tích Nikolay Petrov nhận định Nga “không biết phải làm gì” với những người trở về từ chiến trường, và vì vậy chỉ trao cho họ những vị trí không có nhiều quyền lực thực tế, trong khi tập trung quảng bá những người đã giữ chức vụ công quyền.
Abbas Gallyamov, cựu diễn giả của ông Putin và là nhà phân tích chính trị, thẳng thắn gọi đây là “những lời lẽ suông”. Ông cho rằng để thu hút thêm nam giới nhập ngũ, “bạn cần hứa với họ mọi điều họ muốn nghe, từ lời hứa về tiền bạc đến sự tâng bốc và những câu chuyện về sự vĩ đại đặc biệt của họ, về sự đóng góp của họ vào công cuộc xây dựng một nước Nga mới”.
Con đường hậu chiến không hề dễ dàng với nhiều cựu binh. Hầu hết những người ký hợp đồng quân sự không thể chấm dứt hợp đồng theo sắc lệnh “huy động một phần” của ông Putin năm 2022, và những người bị gọi nhập ngũ năm đó cũng chưa được giải ngũ.
Hồi tháng 12, Sergei Novikov, một quan chức chính quyền tổng thống, cho biết khoảng 167.000 quân nhân đã trở về từ Ukraine, mặc dù các báo cáo truyền thông và chuyên gia Nga cho rằng con số này có thể cao hơn. Theo Meduza, một kênh tin tức độc lập của Nga, ít nhất 1.300 cựu binh đã được bổ nhiệm vào các vị trí chính phủ, được bầu vào các cơ quan lập pháp và hội đồng địa phương, hoặc có được việc làm tại các công ty hoặc tổ chức do nhà nước hậu thuẫn. Khoảng 850 người trong số đó có kinh nghiệm về chính phủ hoặc các lĩnh vực liên quan trước khi nhập ngũ, cho thấy phần lớn những người hưởng lợi đã là một phần của tầng lớp cầm quyền.
Các ví dụ như Thống đốc vùng Tambov, Yevgeny Pervyshov, một ứng cử viên của đảng Nước Nga Thống nhất, cũng từng là cựu thị trưởng và nhà lập pháp Duma, đã phục vụ tại Ukraine trong một đơn vị quân sự đặc biệt vào năm 2022. Đơn vị này được chính phủ Anh mô tả là có “số lượng thành viên đảng Nước Nga Thống nhất và con trai của các nhân vật quan trọng tại Điện Kremlin cao bất thường”. Sau chưa đầy một năm tại ngũ, Pervyshov đã được nhận vào chương trình “Thời gian của những người hùng” và sau đó được bổ nhiệm làm quyền thống đốc Tambov trước khi đắc cử thống đốc vào tháng 9 năm 2025.
Ivan Filippov, người nghiên cứu về tuyên truyền và phân tích các blogger quân sự và ủng hộ chiến tranh, cho rằng những ví dụ như vậy gây thất vọng trong cộng đồng ủng hộ chiến tranh, những người ban đầu rất hào hứng với lời hứa về một “tầng lớp tinh hoa” mới của ông Putin. Ông nói: “Họ rất vui khi ông ấy nói những lời đó, nhưng hóa ra khá nhanh chóng đó không phải là về các cựu binh (thực sự)”.
Ông Novikov cho biết hồi tháng 12 rằng “hàng chục ngàn” cựu binh trở về vẫn thất nghiệp, và điều này “tạo ra một khu vực rủi ro nguy hiểm”. Theo ông Petrov, Điện Kremlin đương nhiên ưu tiên “các quan chức hành chính có lý trí” đã từng phục vụ trong quân đội khi đưa cựu binh vào các vị trí quyền lực. “Chính quyền không hề cần những kẻ cướp quay trở về từ đó”, ông nhấn mạnh.
