Trong bối cảnh Hoa Kỳ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tương lai với robot sát thủ và vũ khí sinh học bằng trí tuệ nhân tạo (AI), các chuyên gia cảnh báo rằng Bắc Kinh đang tích cực làm suy yếu vị thế dẫn đầu toàn cầu của Mỹ thông qua AI mà không cần nổ súng. Một kế hoạch gồm ba bước đã được các chuyên gia phác thảo, bao gồm việc khai thác logic của các mô hình AI của Mỹ, cạnh tranh bằng phần mềm mã nguồn mở giá rẻ và cuối cùng là vũ khí hóa các hệ thống này cho các mục đích như chiến tranh nhận thức.
Các nhà nghiên cứu cho biết các phòng thí nghiệm của Trung Quốc đang vượt qua chi phí nghiên cứu khổng lồ của Hoa Kỳ bằng cách thẩm vấn các mô hình AI tiên tiến của Mỹ và sao chép khả năng của chúng, đồng thời đổ bộ thị trường toàn cầu bằng các giải pháp thay thế miễn phí. Bà Leah Siskind, một nhà nghiên cứu AI tại Foundation for Defense of Democracies, cho biết: “Tôi nghĩ rằng ‘cuộc đua’ là một phép ẩn dụ không phù hợp cho điều này. Tôi nghĩ đây giống như một cuộc chiến nhiều mặt trận. Và ở một số nơi, chúng ta đang thắng và ở một số nơi chúng ta đang thua.”
Trong khi các công ty công nghệ hàng đầu của Mỹ đổ hàng tỷ đô la để xây dựng các hệ thống độc quyền đắt tiền, Trung Quốc lại tập trung vào việc phân phối rộng rãi các mô hình mã nguồn mở miễn phí. Bà Siskind cảnh báo rằng do công nghệ của Mỹ tốn kém và lĩnh vực mã nguồn mở bị bỏ bê, nhiều công ty trong danh sách Fortune 500 đang đưa ra lựa chọn tài chính để vận hành hoạt động của họ trên các mô hình của Trung Quốc, vô tình mở ra cánh cửa cho sự kiểm duyệt tiềm ẩn của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), các lỗ hổng bảo mật ẩn và cuối cùng là sự thống trị toàn cầu.
Ông Gordon Chang, một chuyên gia về Trung Quốc, cảnh báo rằng Bắc Kinh đang cố tình sử dụng các mô hình miễn phí này để lặp lại một chiến thuật kinh tế mà họ đã sử dụng để thống trị một ngành công nghiệp khác. “Đây là một chiến thuật mà Trung Quốc đã sử dụng với các tấm pin mặt trời,” ông Chang nói. “Bắc Kinh nhận thấy rằng một ngày nào đó họ sẽ loại bỏ các mô hình của Mỹ về chi phí và khả năng sẵn có, và sau đó họ sẽ thống trị AI toàn cầu.”
Để làm được điều này, Bắc Kinh cần công nghệ nền tảng và một cách để vượt qua ưu thế lớn về sức mạnh tính toán của Mỹ. Ông Chang lưu ý rằng Hoa Kỳ có lợi thế vượt trội về cơ sở hạ tầng vật chất, với hơn 5.400 trung tâm dữ liệu so với khoảng 450 của Trung Quốc, cùng với các vi mạch vượt trội. Bà Siskind cảnh báo rằng để khắc phục chi phí phần cứng và năng lượng khổng lồ cần thiết để đào tạo AI từ đầu, các phòng thí nghiệm của Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách thông qua một quá trình được gọi là “chưng cất kiến thức” – một phương pháp mà một mô hình nhỏ hơn về cơ bản thẩm vấn một mô hình lớn hơn, thông minh hơn của Mỹ để sao chép logic của nó.
“Họ có thể bỏ qua quy trình bằng cách đánh cắp thông tin này,” bà Siskind nói, chỉ ra mô hình DeepSeek của Trung Quốc là một ví dụ điển hình. “Đây là cách họ có thể phát hành các mô hình như DeepSeek vào năm 2025, đây là tin chấn động vì họ có thể chứng tỏ rằng họ thực sự cạnh tranh với các mô hình tiên tiến của Mỹ và đã đầu tư một phần nhỏ nguồn lực.”
Ngoài việc cạnh tranh kinh tế và đánh cắp phần mềm, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng Bắc Kinh đang đồng thời triển khai AI vào chuỗi cung ứng vật lý và các chiến dịch ảnh hưởng đến công chúng. Thay vì “robot sát thủ” trong khoa học viễn tưởng, bà Siskind nhấn mạnh rằng ưu tiên vật lý trước mắt của Trung Quốc là “AI hiện thân” – nhúng trí tuệ nhân tạo vào cơ sở hạ tầng thế giới thực như tự động hóa nhà máy, máy bay không người lái thương mại và chuỗi cung ứng tự động. Trong khi đó, ông Chang cảnh báo rằng tuyên truyền tăng cường bằng AI đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với việc ra quyết định của Mỹ và chủ quyền dân chủ.
“Họ rất giỏi trong chiến tranh nhận thức, và họ có thể tăng cường khả năng của mình bằng trí tuệ nhân tạo,” ông Chang nói. “Chúng ta không muốn các cuộc bầu cử của mình được quyết định ở Trung Quốc. Chúng ta không muốn các quyết định an ninh quốc gia quan trọng của mình được đưa ra ở Bắc Kinh. Và điều đó không phải là không thể.”
Tổng thống Donald Trump, khi phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, đã tái khẳng định mục tiêu của Hoa Kỳ là vượt qua Trung Quốc, tuyên bố rằng các tài liệu của chính phủ Hoa Kỳ sẽ gọi AI là “siêu trí tuệ”. “Hoa Kỳ hoàn toàn bác bỏ mọi nỗ lực xây dựng một âm mưu toàn cầu hóa để kiểm soát trí tuệ nhân tạo đang được nói đến,” ông Trump nói với các nhà lãnh đạo thế giới. “Ai giành được siêu trí tuệ sẽ thắng. Và chúng ta đang dẫn trước Trung Quốc rất nhiều và tất cả những người khác. Và chúng ta sẽ giữ vững điều đó.” Theo Fox News.
