Tình hình di cư tại Nam Phi đang có những diễn biến đáng chú ý khi hơn 178.000 người nước ngoài đã rời khỏi quốc gia này trong những tháng gần đây. Theo tin từ Associated Press, làn sóng di cư này được thúc đẩy bởi chiến dịch trấn áp người nhập cư không có giấy tờ của chính quyền Nam Phi, cùng với các cuộc biểu tình đôi khi bạo lực của người dân phản đối người nhập cư.
Số liệu thống kê từ các quốc gia mà những người di cư trở về cho thấy, chỉ riêng từ cuối tháng 5 đến nay, hơn 115.000 người đã quay về Zimbabwe và hơn 56.000 người khác đã trở về Malawi. Nigeria, Ghana, Mozambique và Lesotho cũng báo cáo có hơn 1.000 công dân của họ trở về từ Nam Phi.
Theo đó, việc hồi hương này bao gồm cả những người bị chính quyền Nam Phi trục xuất, và phần lớn là những người tự nguyện trở về theo các chương trình hỗ trợ của chính phủ Nam Phi hoặc quốc gia của họ. Chính quyền Nam Phi cho biết khoảng 19.000 người đã bị trục xuất chính thức kể từ tháng 4.
Các tổ chức bảo vệ quyền lợi con người bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình trạng này, đặc biệt là đối với hàng ngàn trẻ em bị buộc phải rời trường học và những bệnh nhân HIV bị gián đoạn điều trị y tế.
Sự kiện này nhấn mạnh những phức tạp của vấn đề di cư nội khối châu Phi, trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang tập trung nhiều hơn vào các vấn đề di cư từ châu Phi sang châu Âu. Các nhóm phản đối người nhập cư tại Nam Phi cho rằng những người không có giấy tờ đang góp phần làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp cao và gây áp lực lên các dịch vụ công cộng của quốc gia này.
Báo cáo cũng cho biết các cuộc biểu tình chống người nhập cư tại Nam Phi đã đi kèm với các hành vi bạo lực, đe dọa và tấn công người nhập cư, thậm chí đốt phá nhà cửa, cửa hàng của họ, kể cả đối với những người có giấy tờ hợp pháp. Điều này đã gây ra căng thẳng ngoại giao giữa Nam Phi và các quốc gia châu Phi khác, vốn cáo buộc Nam Phi có hành vi phân biệt chủng tộc và bài ngoại.
Phát ngôn viên của UNICEF và Ủy ban Liên Hợp Quốc về Quyền Trẻ em đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về số phận của trẻ em trong làn sóng hồi hương này, khi các em phải đối mặt với nguy cơ bạo lực, bóc lột, ly tán gia đình và các vấn đề tâm lý.
Nhiều người di cư rời Nam Phi trong vội vã mà không mang theo thuốc men hay hồ sơ y tế, làm dấy lên lo ngại về việc gián đoạn điều trị HIV ở một khu vực có tỷ lệ nhiễm bệnh thuộc hàng cao nhất thế giới. Các bác sĩ không biên giới đã phải thiết lập các trạm y tế dã chiến tại cửa khẩu để điều trị cho những người bị tổn thương tâm lý và mất quyền tiếp cận các loại thuốc điều trị HIV cùng các bệnh mãn tính.
Trong khi đó, Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa đã lên án các hành vi bạo lực chống lại người nhập cư, đồng thời thừa nhận những hạn chế trong việc thực thi luật di trú của chính phủ. Ông cam kết sẽ tăng cường công nghệ và nhân lực để kiểm soát biên giới, thành lập các tòa án di trú mới để giải quyết nhanh chóng các vụ trục xuất, và áp dụng các hình phạt nghiêm khắc hơn đối với các doanh nghiệp sử dụng lao động không có giấy tờ.
