Một cựu luật sư Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) vừa đệ đơn tố giác, cáo buộc rằng các cuộc điều tra của Bộ Tư pháp về vấn đề bài Do Thái tại các trường đại học thuộc khối Ivy League đã có những kết luận định sẵn và không tuân theo các quy trình điều tra thông thường.
Theo đơn tố giác dài 28 trang gửi lên Ủy ban Tư pháp Hạ viện, bà Haley Van Erem, cựu luật sư thâm niên gần một thập niên tại Cục Dân quyền của DOJ, cho biết đã có những bất thường trong cách tiến hành ba cuộc điều tra nhắm vào các trường đại học. Đơn tố giác nêu rõ: “Các quan chức cấp cao tại DOJ và HHS đã đi chệch khỏi các thông lệ điều tra lâu đời nhằm đảm bảo quy trình pháp lý, tính chính xác và tuân thủ pháp luật.” Bà Van Erem cũng cáo buộc rằng, đối với ít nhất một số cuộc điều tra, “hầu như không có căn cứ thực tế nào biện minh cho việc mở chúng.”
Đơn tố giác không đặt vấn đề về mức độ nghiêm trọng của các cuộc điều tra chống bài Do Thái, mà nhấn mạnh rằng bà tin các cuộc điều tra này không được tiến hành một cách công bằng. Cụ thể, trong cuộc điều tra về trường Đại học Brown, các phỏng vấn nhân chứng và xem xét tài liệu đã kết luận không có vi phạm Mục VI (Title VI), nhưng một số lãnh đạo DOJ vẫn tìm cách đạt được một thỏa thuận dàn xếp.
Về trường Đại học Columbia, đơn tố giác cho biết đã có một tiến trình điều tra bị đẩy nhanh dựa trên các báo cáo truyền thông. Đối với trường Đại học Harvard, “các biện pháp đóng băng tài chính bất thường và các điều khoản dàn xếp đề xuất sâu rộng – bao gồm các quy định ảnh hưởng đến chương trình giảng dạy, quản trị, quỹ ủy thác và các vấn đề khác – đã được theo đuổi trước khi bất kỳ cuộc điều tra hoàn chỉnh nào chứng minh được vi phạm Mục VI và mà không có mối liên hệ được chứng minh giữa các biện pháp khắc phục được đề xuất và các phát hiện bất hợp pháp về phân biệt đối xử.”
Trường Đại học Brown sau đó đã dàn xếp với Bộ Tư pháp để phục hồi một phần nguồn tài trợ liên bang. Các vụ việc của Harvard và Columbia vẫn đang trong quá trình kiện tụng. Theo ABC News, một quan chức dưới thời Tổng Thống Donald Trump cũng đã nói rằng không có vi phạm Mục VI tại Brown, nhưng “không có cách nào chúng ta sẽ nhận được một lá thư không vi phạm được phê duyệt,” cho thấy chính phủ đã sử dụng vấn đề bài Do Thái như một cái cớ để thu hồi các khoản tài trợ và trừng phạt các trường đại học bị xem là không phù hợp về mặt chính trị.
Khi bà Van Erem nêu lên những phản đối bằng văn bản, bà được cho là đã bị “nhắc nhở ngừng tạo ra hồ sơ bằng văn bản” và được thông báo rằng vai trò của họ với tư cách là luật sư chuyên nghiệp là đưa ra lời khuyên chính sách, chứ không phải lời khuyên pháp lý.
Bà Van Erem được cho là đã “chứng kiến và phản đối một kế hoạch đã được ghi nhận để đình chỉ hàng trăm triệu đô la tài trợ liên bang mà không có các phát hiện, thông báo hoặc thính trình bắt buộc, đây là những hành vi sai trái rõ ràng đòi hỏi sự giám sát và điều tra.”. Ông Jamie Raskin, thành viên Ủy ban Tư pháp Hạ viện, cáo buộc rằng hành động của các quan chức DOJ và HHS thể hiện một mô hình có chủ đích nhằm “quấy rối và đe dọa” thay vì bảo vệ bất kỳ ai khỏi sự phân biệt đối xử.
Phát ngôn viên của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ cho biết: “Khi còn ở DOJ, bà Haley Van Erem đã không làm việc trong các cuộc điều tra của trường đại học. Và đối với tất cả các vấn đề, Bộ Tư pháp vẫn đứng vững về tính toàn vẹn của các cuộc điều tra này.”
