Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Federal Reserve – Fed) được dự đoán rộng rãi sẽ tăng lãi suất cơ bản vào thứ Tư này, lần đầu tiên sau ba năm, nhằm đối phó với tình trạng lạm phát dai dẳng. Động thái này được cho là sẽ đưa ngân hàng trung ương vào thế đối lập với yêu cầu của Tổng Thống Donald Trump, người ủng hộ việc cắt giảm lãi suất.
Dù Chủ tịch Fed, ông Kevin Warsh, không đưa ra tín hiệu rõ ràng về các bước đi tiếp theo như những người tiền nhiệm, hầu hết các nhà phân tích và kinh tế gia đều kỳ vọng Fed sẽ nâng lãi suất. Lập luận này xuất phát từ bài phát biểu của ông Warsh hai tuần trước tại hội nghị thường niên của Fed ở Jackson Hole, Wyoming, nơi ông nhấn mạnh rằng Fed vẫn chưa đạt được mục tiêu kiềm chế lạm phát.
Việc tăng lãi suất có thể gây ra những biến động mạnh mẽ hơn cho nền kinh tế và thị trường tài chính vốn đang trong giai đoạn bất ổn. Trước đó, vào tháng 3, Fed còn dự báo sẽ cắt giảm lãi suất một lần trong năm nay. Tuy nhiên, với tình hình chiến sự tại Iran leo thang và gây ra sự tăng vọt giá dầu và khí đốt, lạm phát có khả năng sẽ duy trì ở mức cao hơn mục tiêu 2% của Fed trong thời gian dài hơn.
Bà Kristin Forbes, một nhà kinh tế tại Trường Sloan thuộc MIT, nhận định: “Tôi không thấy có dấu hiệu chấm dứt chiến tranh ở Iran vào lúc này. Với những gì mọi người đã trải qua trong những năm lạm phát cao vừa qua, người tiêu dùng nhạy cảm hơn, các công ty nhạy cảm hơn, họ tăng giá nhanh hơn… Rủi ro nằm ở chỗ lạm phát dai dẳng hơn là giảm nhanh chóng.”
Sự đầu tư mạnh mẽ vào các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang góp phần thúc đẩy lạm phát và làm tăng lãi suất dài hạn. Tuy nhiên, hiện nay các công ty lớn đang thảo luận về việc làm chậm lại sự phát triển của công nghệ này.
Quyết định tăng lãi suất tiềm năng của Fed diễn ra chỉ bảy tuần trước cuộc bầu cử giữa kỳ, nơi giá cả cao và khả năng chi trả là những vấn đề then chốt. Tổng Thống Donald Trump đã yêu cầu Fed cắt giảm lãi suất, một động thái không nằm trong kế hoạch, và ông đã tuyên bố hôm Chủ Nhật rằng “Hoa Kỳ đang mạnh đến mức chúng ta nên được hưởng mức lãi suất thấp nhất thế giới.”
Ông Donald Trump nhiều lần công kích người tiền nhiệm của ông Warsh, ông Jerome Powell, với những lời lẽ cá nhân gay gắt, phá vỡ truyền thống hàng thập kỷ khi các tổng thống coi Fed là một cơ quan độc lập. Ông Kevin Hassett, cố vấn kinh tế hàng đầu của Tổng Thống Donald Trump, khẳng định hôm Chủ Nhật trên CNN rằng Tổng Thống Donald Trump “tôn trọng 100% sự độc lập của Kevin Warsh.”
Tuy nhiên, ông Hassett cũng gợi ý trong một cuộc phỏng vấn với Fox News rằng Fed không nên tăng lãi suất quá gần thời điểm bầu cử. “Tôi sẽ cảnh giác với việc tăng lãi suất… Tôi nghĩ nếu quý vị muốn một Fed độc lập, thì một trong những điều Fed làm là tránh xa các cuộc bầu cử,” ông Hassett nói.
Theo ABC News, thị trường tài chính kỳ vọng ông Warsh và ngân hàng trung ương sẽ phớt lờ những cảnh báo này. Các nhà giao dịch hiện đánh giá khả năng Fed tăng lãi suất vào thứ Tư là 90%, dựa trên giá hợp đồng tương lai. Con số này đã nhảy vọt sau báo cáo lạm phát hôm thứ Sáu cho thấy giá cả vẫn ở mức cao dai dẳng và lạm phát cơ bản, không bao gồm thực phẩm và năng lượng biến động, đã tăng trong tháng Tám so với tháng trước.
Sau báo cáo đó, và những lời cảnh báo cứng rắn của ông Warsh về lạm phát hồi cuối tháng trước, hầu hết các nhà kinh tế cho rằng ông Warsh sẽ phải tăng lãi suất hoặc có nguy cơ làm suy giảm uy tín của mình với thị trường tài chính. Lãi suất dài hạn, như lãi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 và 30 năm, có thể tăng vọt nếu ông không tăng lãi suất, giống như những gì đã xảy ra sau cuộc họp của Fed vào cuối tháng Bảy khi ông Warsh không thuyết phục được thị trường rằng ông sẵn sàng nâng lãi suất nếu cần.
Ông Michael Feroli, một nhà kinh tế tại JPMorgan Chase, nhận định: “Cuối cùng, những lời cảnh báo nghiêm khắc lặp đi lặp lại của Chủ tịch về sự không khoan nhượng với lạm phát sẽ làm tổn hại uy tín thể chế nếu không có hành động nào để chứng minh.”
Một số thành viên của ủy ban thiết lập lãi suất của Fed vẫn kỳ vọng lạm phát, ngoài thực phẩm và năng lượng, sẽ giảm dần theo thời gian và có thể không cảm thấy việc tăng lãi suất là cần thiết. Tuy nhiên, ông Warsh đã không đưa ra lập luận đó. Thay vào đó, trong bài phát biểu ở Jackson Hole, ông nói rằng các báo cáo lạm phát gần đây “không cho tôi thấy rằng các xu hướng cơ bản đã được cải thiện,” và nói thêm rằng nếu không có sự cải thiện sớm, “chúng ta còn nhiều việc phải làm.”
Trớ trêu thay, bằng cách tăng cường uy tín của Fed, việc tăng lãi suất có thể giúp giảm bớt lãi suất dài hạn mà người tiêu dùng phải trả cho những thứ như thế chấp và các khoản vay mua ô tô. Một phần của sự gia tăng lãi suất thế chấp gần đây có thể phản ánh những lo ngại trong giới đầu tư rằng Fed không cam kết chống lạm phát. Các nhà đầu tư thường yêu cầu lợi suất cao hơn để nắm giữ trái phiếu khi lạm phát ở mức cao.
Tuy nhiên, nếu Fed thực sự tăng lãi suất vào thứ Tư, ông Warsh sẽ phải đối mặt với một loạt câu hỏi mới: Fed sẽ thực hiện bao nhiêu lần tăng lãi suất? Chúng sẽ hiệu quả đến đâu trong việc giảm lạm phát khi phần lớn lạm phát bắt nguồn từ giá dầu cao, thứ mà Fed không thể kiểm soát? Họ sẽ làm gì nếu sự chậm lại của AI đe dọa làm suy thoái nền kinh tế, điều mà thông thường sẽ khiến ngân hàng trung ương cắt giảm lãi suất?
Ông Matthew Luzzetti, nhà kinh tế trưởng về Hoa Kỳ tại Deutsche Bank, cho biết rất hiếm khi Fed chỉ nâng lãi suất cơ bản một lần, điều này có khả năng ít tác động đến nền kinh tế, và do đó, nhiều lần tăng lãi suất có thể xảy ra. Tuy nhiên, cách Fed mô tả các đợt tăng lãi suất có thể vào thứ Tư có thể đưa ra manh mối về các bước đi tiếp theo của họ, ông nói. Ví dụ, nếu ông Warsh gợi ý rằng Fed đang thu hồi ba lần cắt giảm lãi suất đã thực hiện vào cuối năm 2025 — khi họ lo ngại tỷ lệ thất nghiệp gia tăng — điều đó sẽ cho thấy cần thêm hai lần tăng lãi suất nữa.
Mặt khác, ông Luzzetti cho rằng ông Warsh có thể mô tả việc tăng lãi suất như một hành động “quản lý rủi ro”, với việc Fed kỳ vọng lạm phát sẽ hạ nhiệt nhưng vẫn tăng lãi suất để đảm bảo điều đó xảy ra. Điều này có thể chỉ ra khả năng chỉ có hai lần tăng lãi suất. Ông Warsh đã tránh đưa ra những hướng dẫn như vậy cho đến nay. Nhưng các nhà giao dịch Phố Wall kỳ vọng ba lần tăng lãi suất — vào tháng Chín, tháng Mười Hai và tháng Ba — theo giá hợp đồng tương lai, theo tin từ ABC News.
