Theo báo cáo mới nhất từ Văn phòng Phân tích Lập pháp (LAO) không đảng phái, California đang đối mặt với nguy cơ thâm hụt ngân sách 2 tỷ USD vào năm tài khóa 2027-28 nếu thị trường chứng khoán chậm lại, và khoản thâm hụt này có thể tăng vọt lên 35 tỷ USD vào năm tài khóa 2028-29 nếu bong bóng liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) vỡ.
Dự báo này trái ngược với những gì Thống đốc Gavin Newsom đã công bố vào tháng 6, khi ông ký một ngân sách được cho là cân bằng tài chánh trong hai năm liên tiếp và giảm một nửa thâm hụt trong tương lai. Tuy nhiên, ngân sách của ông Newsom phụ thuộc nhiều vào doanh thu từ sự bùng nổ của AI để trì hoãn các cắt giảm dịch vụ y tế quan trọng, đặc biệt là cho di dân không có giấy tờ.
Theo LAO, để bù đắp khoản thâm hụt 15 tỷ USD dự kiến vào năm 2028-29, các nhà lãnh đạo tiểu bang sẽ phải cắt bỏ mọi khoản mở rộng dịch vụ kể từ năm tài khóa 2019-20, bao gồm cả việc mở rộng Medi-Cal cho di dân không có giấy tờ. Một giải pháp khác là đánh thuế mới, cao hơn cả mức thuế thu nhập 10%-12% hiện tại đối với những người có thu nhập cao nhất.
Nếu thị trường chứng khoán sụp đổ đột ngột, thâm hụt ngân sách hàng năm có thể lên tới 35 tỷ USD vào năm 2028-29, và tiểu bang sẽ không đủ tiền để khắc phục.
Chánh quyền sắp tới của Thống đốc đắc cử Xavier Becerra sẽ phải đối mặt với bức tranh tài chánh ảm đạm hơn nhiều so với người tiền nhiệm. LAO khuyến nghị chánh quyền mới cần nhanh chóng hành động bằng cách tiết kiệm mạnh mẽ, trả nợ và thực hiện các biện pháp cắt giảm hoặc tăng doanh thu dài hạn để xây dựng lại khả năng phục hồi của ngân sách.
Trong khi đó, các nhà lãnh đạo Đảng Dân chủ tại Thượng viện và Hạ viện đã hoan nghênh việc thông qua Tu chính án 2, cho phép tiểu bang trích lập tới 20% doanh thu thuế chung cho quỹ dự phòng, so với mức 10% trước đây. Họ cũng tìm cách đảo ngược hoặc bù đắp một số khoản cắt giảm Medi-Cal, vốn ước tính sẽ tước bỏ quyền lợi y tế của 2 triệu người dân California.
Lãnh đạo Đảng Cộng hòa tại Thượng viện, Roger Niello, kêu gọi chánh quyền của Becerra “đối mặt với thực tế”, nhấn mạnh rằng việc thị trường chứng khoán trở lại mức bình thường chỉ còn là vấn đề thời gian. Ông cảnh báo rằng việc không cân bằng ngân sách trong cả thời kỳ thịnh vượng và suy thoái sẽ dẫn đến những hậu quả đau đớn hơn.
Dù dự báo AI mang lại thêm 11 tỷ USD doanh thu so với ước tính trước đó, phần lớn số tiền này và hơn thế nữa phải được phân bổ cho giáo dục và dự trữ tiểu bang theo các tu chính án trước đó, không còn lại gì cho các chương trình khác.



