Các nhà khoa học đã khám phá ra lý do chính khiến các phi hành gia gặp khó khăn trong việc đại tiện khi ở trong môi trường vi trọng lực. Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature, do các nhà nghiên cứu tại Đại học Copenhagen thực hiện cùng với NASA, cho thấy việc thiếu trọng lực khiến thức ăn di chuyển chậm hơn qua đường ruột.
Các nhà khoa học đã phân tích mẫu từ 52 phi hành gia từng có thời gian dài trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Họ phát hiện ra rằng thời gian ở trong không gian đã ảnh hưởng đáng kể đến hệ vi sinh vật đường ruột, dẫn đến táo bón và các vấn đề tiêu hóa khác.
Thông thường, vi khuẩn đường ruột phân hủy carbohydrate và chất xơ làm nguồn năng lượng chính. Tuy nhiên, trong môi trường không trọng lực, thức ăn di chuyển chậm hơn, khiến vi khuẩn đường ruột tiêu thụ hết carbohydrate có sẵn và chuyển sang lên men protein. Quá trình này tạo ra các hợp chất cụ thể, cho phép các nhà nghiên cứu chứng minh rằng sự thiếu hụt carbohydrate dễ tiếp cận là nguyên nhân dẫn đến việc đi tiêu chậm.
Giorgia La Barbera, một trong những tác giả của nghiên cứu, cho biết: “Chúng tôi thấy những thay đổi trong mẫu máu của các phi hành gia, cho thấy vi khuẩn đường ruột bắt đầu lên men protein nhiều hơn bình thường trong vòng vài tuần sau khi họ đến không gian, và sự thay đổi này tiếp tục cho đến khi họ trở về Trái đất.”
Để giải quyết vấn đề này, các nhà khoa học đề xuất chế độ ăn giàu “carbohydrate lên men chậm”. Những loại carbohydrate này cần nhiều thời gian hơn để cơ thể xử lý, giúp hệ vi sinh vật đường ruột của phi hành gia có “thứ để nhấm nháp” khi thức ăn di chuyển qua ruột. Henrik Roager, đồng tác giả nghiên cứu, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ăn các loại thực phẩm nguyên chất, giàu chất xơ như rau củ, đậu lăng và các loại hạt để duy trì nhu động ruột và cung cấp thêm chất nền cho vi khuẩn trong các nhiệm vụ không gian.
Ông cũng đề cập rằng việc bổ sung men vi sinh (prebiotics) và các phương pháp điều trị khác có thể giúp giảm thời gian vận chuyển qua ruột, từ đó giúp phi hành gia tránh bị táo bón. Điều này tương tự như lời khuyên cho người dân trên Trái đất về việc uống nhiều nước và ăn nhiều chất xơ hơn để ngăn ngừa táo bón.
Các phát hiện này cũng có thể hữu ích cho những bệnh nhân phải nằm liệt giường hoặc mắc bệnh mãn tính, những người cũng thường xuyên bị táo bón. Táo bón không chỉ gây khó chịu như đầy hơi, đau bụng, chuột rút, mà còn có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe lâu dài như bệnh tim, bệnh thận mãn tính và tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Một chuyến đi đến Sao Hỏa mà không giải quyết được vấn đề táo bón sẽ khiến các phi hành gia gặp nguy cơ mắc các biến chứng này.
Scott M. Smith, quản lý hóa sinh dinh dưỡng tại NASA, cho biết NASA luôn quan tâm đến chế độ ăn uống và sức khỏe, xem dinh dưỡng là một phương tiện để giảm thiểu tác động tiêu cực của du hành vũ trụ. Các phát hiện mới này rất hấp dẫn và sẽ tiếp tục được xem xét để đưa ra các khuyến nghị phù hợp.
