Tổng Thư Ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres hôm thứ Ba đã có một bài phát biểu cuối nhiệm kỳ, kêu gọi các nhà lãnh đạo toàn cầu đoàn kết để đối phó với các mối đe dọa hiện hữu, bao gồm khủng hoảng khí hậu, trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển nhanh chóng và tình trạng bất bình đẳng ngày càng gia tăng. Ông nhấn mạnh rằng quyền lực là gốc rễ của nhiều cuộc khủng hoảng này, với xu hướng thế giới đang đi theo hướng đa cực, quyền lực chuyển dịch từ các chính phủ sang một số tập đoàn và cá nhân tư nhân, cũng như sự chuyển giao quyền lực từ con người sang máy móc.
Ông Guterres cảnh báo về nguy cơ thế giới bị chia cắt thành hai khối đối địch với các hệ thống kinh tế, công nghệ và an ninh riêng biệt, đồng thời chỉ trích tư duy “mạnh được yếu thua”. Ông kêu gọi các cường quốc nhận ra rằng sức mạnh quân sự đơn thuần không thể đảm bảo hòa bình và không một cường quốc nào có thể giải quyết các thách thức hiện tại một mình.
Trong bài phát biểu trước Đại Hội Đồng Liên Hợp Quốc, ông Guterres đã chỉ ra bốn “bài kiểm tra quyền lực” lớn mà thế giới phải đối mặt: quyền lực đối với chiến tranh và hòa bình, quyền lực gây ra hỗn loạn khí hậu, quyền lực của trí tuệ nhân tạo, và quyền lực tập trung hóa sự giàu có và thúc đẩy bất bình đẳng.
Ông nhấn mạnh rằng hòa bình và an ninh là bài kiểm tra đầu tiên của thế kỷ 21, kêu gọi chấm dứt các cuộc xung đột ở Trung Đông, Ukraine, Sudan, Myanmar và các nơi khác, đồng thời thúc đẩy đối thoại. Về khủng hoảng khí hậu, ông Guterres gọi đây là sự mất cân bằng quyền lực lớn nhất giữa các thế hệ, khi thế hệ hiện tại đang tiêu thụ tương lai của thế hệ kế tiếp. Ông cũng bày tỏ lo ngại về việc thế giới sắp vượt ngưỡng an toàn 1,5 độ C, dù vẫn còn hy vọng vào sự chuyển dịch sang năng lượng sạch.
Đối với trí tuệ nhân tạo, ông cảnh báo nguy cơ không nằm ở bản thân công nghệ mà ở công nghệ thiếu sự kiểm soát và trách nhiệm giải trình. Ông kêu gọi các đối thủ trong lĩnh vực AI hợp tác để quản lý các rủi ro hiện hữu chung, nhấn mạnh rằng các quyết định sinh tử không bao giờ được giao cho máy móc và robot sát thủ không có chỗ trong tương lai.
Về vấn đề bất bình đẳng, ông Guterres khẳng định đây là một vấn đề quyền lực, khi nhân loại có nguồn lực dồi dào nhưng hàng tỷ người vẫn sống trong cảnh thiếu thốn lương thực, nước sạch, giáo dục, việc làm và chăm sóc y tế. Ông bày tỏ sự thất vọng khi hầu hết các mục tiêu phát triển của Liên Hợp Quốc sẽ không đạt được vào năm 2030.
Nhiệm kỳ thứ hai của ông Guterres sẽ kết thúc vào ngày 31 tháng 12, và tương lai lãnh đạo Liên Hợp Quốc vẫn chưa rõ ràng. Ông Guterres kết thúc bài phát biểu bằng việc cam kết không bao giờ từ bỏ các giá trị mà Liên Hợp Quốc đại diện, bao gồm luật pháp quốc tế, chủ quyền quốc gia và quyền con người, trước khi rời bục vinh quang trong tiếng vỗ tay tán thưởng của khán giả. Theo ABC News.
