Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump đã bày tỏ sự không hài lòng với Oman, một quốc gia nhỏ bé nằm đối diện eo biển Hormuz với Iran. Mối quan ngại này xuất phát từ việc Oman đang có các cuộc thảo luận với Tehran về việc quản lý tuyến đường thủy chiến lược này.
Ông Trump đã công khai tuyên bố với một phóng viên rằng Hoa Kỳ sẽ tấn công Oman nếu nước này “cản đường”, một lời đe dọa không phải là lần đầu tiên ông đưa ra. Oman hiện chưa đưa ra bình luận chính thức nào.
Theo các quan chức khu vực, nguyên nhân sâu xa của những lời đe dọa này là do Tổng Thống Trump không hài lòng về tiến triển của các cuộc đàm phán giữa Oman và Iran về eo biển Hormuz. Về phía Hoa Kỳ, Tổng Thống Trump đang chịu áp lực phải đạt được một thỏa thuận nhanh chóng với Iran, vốn ban đầu ông cam kết sẽ thực hiện, đặc biệt là liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran. Thay vào đó, Iran đã tận dụng eo biển Hormuz như một công cụ đàm phán, khẳng định quyền kiểm soát đối với một tuyến đường thủy trước đây được coi là quốc tế.
Các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran đã rơi vào bế tắc. Gần đây, thời hạn 60 ngày cho một thỏa thuận tạm thời giữa hai nước đã kết thúc mà không có dấu hiệu gia hạn, và Tổng Thống Trump hiện tuyên bố không có kế hoạch đàm phán nào với Iran.
Trong bối cảnh đó, các cuộc thảo luận duy nhất đang diễn ra là giữa Iran và Oman về việc vận chuyển qua eo biển. Oman, với dân số hơn 5 triệu người, thường giữ vai trò tương đối lặng lẽ ở Vùng Vịnh. Khác với một số quốc gia láng giềng, Oman chưa từng là mục tiêu tấn công trong cuộc chiến này như Tehran đã nhắm vào các nước láng giềng có quân đội Hoa Kỳ đóng quân. Tuy nhiên, Oman đã cho phép quân đội Hoa Kỳ sử dụng các cơ sở của mình, dù quan hệ quốc phòng được mô tả là quy mô nhỏ hơn so với các nước như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Các nhà lãnh đạo Oman từ lâu đã ưu tiên đối thoại với Iran và đã tham gia vào các nỗ lực trung gian hòa giải. Tuy nhiên, công việc này hiện đang do Qatar và Pakistan dẫn dắt. Thế giới đang chú ý nhiều hơn đến Oman kể từ khi thỏa thuận tạm thời được ký kết. Theo tin từ Associated Press, các cuộc thảo luận hiện tại giữa Iran và Oman dường như đang được Iran thúc đẩy, với mục tiêu là “phát triển các cơ chế đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz, đồng thời tôn trọng quyền chủ quyền và chủ quyền của cả hai quốc gia ven biển, cũng như an ninh và lợi ích quốc gia của Iran.” Các cơ chế này có thể bao gồm cả việc thu phí.
Một số quan chức khu vực cho biết thỏa thuận dự kiến sẽ yêu cầu các tàu thuyền vào Vịnh Ba Tư qua một tuyến đường do Iran kiểm soát và rời đi qua một tuyến đường do Oman kiểm soát. Tuy nhiên, bất kỳ thỏa thuận nào cũng dường như phụ thuộc vào việc Hoa Kỳ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran.
Trong một tuyên bố trước đó, Oman đã mô tả các cuộc đàm phán là “tiến triển trong một bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng,” đồng thời lên án các vụ tấn công lặp đi lặp lại vào các tàu thuyền qua eo biển. Sau cuộc gặp giữa Bộ trưởng Ngoại giao Oman và người đồng cấp Ai Cập, Ai Cập cho rằng thỏa thuận giữa Iran và Oman có thể mở đường cho Hoa Kỳ và Tehran quay lại đàm phán về một “thỏa thuận toàn diện và lâu dài giải quyết mọi lo ngại và tăng cường an ninh và ổn định khu vực.”
Oman đang bị kẹt giữa hai cường quốc đầy vũ trang và cứng rắn. Trong khi đó, nguồn cung dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và các hàng hóa liên quan trên toàn cầu chỉ có thể đi qua eo biển với số lượng hạn chế, và các tàu thuyền vẫn có nguy cơ bị tấn công.
Kể từ lời đe dọa mới nhất của Tổng Thống Trump, hãng thông tấn Oman News Agency đã đăng tải các tin tức về Sở Giao dịch Chứng khoán Muscat, thể thao, nhập khẩu cà phê và trà. Các tuyên bố của Bộ Ngoại giao tập trung vào các cuộc gặp gỡ ngoại giao. Hiện chưa rõ liệu lời đe dọa của Tổng Thống Trump có ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán của Oman với Iran hay không, hoặc liệu có thúc đẩy hai nước hoàn tất và công bố thỏa thuận hay không. Tuy nhiên, rõ ràng là Tổng Thống Hoa Kỳ đang chuyển hướng sự tức giận mà chính quyền của ông đang cảm nhận, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần và nền kinh tế toàn cầu đang theo dõi sát sao các sự kiện trên eo biển Hormuz.
