Tình hình căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran đã bước sang tháng thứ sáu, một cột mốc đáng chú ý đối với một cuộc xung đột mà Tổng Thống Donald Trump từng trấn an người dân rằng sẽ chỉ là một “cuộc dạo chơi” kéo dài vài tuần. Tuy nhiên, cuộc chiến vẫn chưa kết thúc, mặc dù Tổng Thống Trump tuyên bố đã gây thiệt hại nặng nề cho giới lãnh đạo, quân sự và kinh tế của Iran thông qua các cuộc không kích và phong tỏa.
Trong tuần này, chính quyền của ông cho biết sẽ chuyển hướng tập trung vào việc gia tăng áp lực kinh tế thay vì hành động quân sự để hy vọng kết thúc cuộc xung đột. Chiến lược thay đổi này xoay quanh việc đe dọa trừng phạt bất kỳ quốc gia hay tổ chức nào tiếp tục giao thương với Tehran. Việc chuyển sang sử dụng các biện pháp trừng phạt diễn ra trong bối cảnh kho dự trữ đạn dược của Hoa Kỳ bị suy giảm sau nhiều tháng chiến tranh, làm dấy lên lo ngại rằng cuộc xung đột kéo dài có thể làm suy yếu khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Hoa Kỳ ở các khu vực khác trên thế giới.
Khi cuộc xung đột tiếp diễn, những phát biểu của Tổng Thống Trump về việc tìm kiếm một giải pháp nhanh chóng cho cuộc chiến dường như cũng đang phai nhạt. Ông nhấn mạnh trong tuần này rằng mình “không vội” đưa Iran trở lại bàn đàm phán và tiếp tục đưa ra lập luận rằng giới lãnh đạo của Cộng hòa Hồi giáo đang gặp khó khăn. Tổng Thống Trump nói với các phóng viên hôm thứ Năm: “Họ không trả lương cho quân đội của mình. Họ đang gặp rắc rối lớn. Họ có rất ít khả năng”. Ông cũng cho biết thêm: “Chúng tôi không muốn nói chuyện với họ. Chúng tôi không tìm cách gặp gỡ hay bất cứ điều gì”.
Vẫn chưa rõ liệu Tổng Thống Trump có đưa ra tuyên bố nào về kỷ niệm sáu tháng của cuộc xung đột hay không, một cuộc chiến đã tiêu tốn của Hoa Kỳ hơn 37,5 tỷ đô la và gây tổn hại đến sự tín nhiệm của ông trước các cuộc bầu cử quan trọng vào tháng 11. Theo tin từ Associated Press, Tổng Thống Trump sẽ dành thứ Sáu tại Houston để vinh danh phi hành đoàn Artemis II của NASA về nhiệm vụ 10 ngày của họ quanh Mặt Trăng vào đầu năm nay.
Sự kiện này đặt ra một tình huống phức tạp đối với nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa “Nước Mỹ trên hết”, người từng chỉ trích gay gắt những người tiền nhiệm vì lãng phí tiền thuế của người dân Mỹ và sinh mạng quân nhân trong các cuộc xung đột ở Trung Đông, đồng thời cam kết trên đường đua tranh cử sẽ giữ cho quân đội tránh xa “những cuộc chiến bất tận”. Tuy nhiên, Tổng Thống Trump đã phản bác những nhận định cho rằng cuộc chiến này – trong đó không có binh sĩ Hoa Kỳ nào triển khai vào Iran – có thể so sánh với các cuộc chiến kéo dài ở Iraq và Afghanistan, nơi hơn 7.000 người Mỹ đã thiệt mạng.
Cuộc chiến của Tổng Thống Trump kéo dài hơn nhiều so với những gì ông đã nói với người dân Hoa Kỳ. Tuy nhiên, điều này không ngăn cản ông chia sẻ một bài đăng trên mạng xã hội trong tuần này tuyên bố “NHIỆM VỤ ĐÃ HOÀN THÀNH 2026”. Hình ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra có hình ảnh Tổng Thống Trump với bối cảnh máy bay chiến đấu của Hoa Kỳ, một tàu chiến và cờ Mỹ phía trên những hình ảnh nhỏ hơn của Tổng Thống George W. Bush và cựu Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Israel trong những loạt đạn mở màn của cuộc chiến.
Tổng Thống Trump liên tục nhấn mạnh rằng chiến dịch của Hoa Kỳ và Israel đã gây thiệt hại nặng nề cho hải quân và không quân của Iran. Các quan chức Iran cho biết đất nước đã phải gánh chịu 270 tỷ đô la thiệt hại trực tiếp và gián tiếp. Các cuộc tấn công của quân đội Israel trong những tuần đầu của cuộc chiến đã xóa sổ phần lớn cơ cấu lãnh đạo của chính phủ thần quyền, bao gồm cả Ayatollah Khamenei.
Tuy nhiên, Iran đã tìm thấy đòn bẩy thông qua các cuộc tấn công của riêng mình tại Eo biển Hormuz, nơi có tương đối ít tàu vận chuyển dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng mạo hiểm đi qua. Hôm thứ Năm, Tổng Thống Trump lại tuyên bố “Eo biển Hormuz đã mở cửa”, nói rằng 24 tàu đã đi qua vào ngày hôm trước. Con số này chỉ là một phần nhỏ so với khoảng 130 tàu đi qua tuyến đường thủy quan trọng này mỗi ngày trước khi chiến tranh bắt đầu.
Các nhà trung gian Qatar và Pakistan tiếp tục thúc đẩy một lối thoát ngoại giao khỏi tình hình này. Thủ tướng Qatar, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, đã ở Tehran hôm thứ Năm để thảo luận về một kế hoạch được đề xuất giữa Iran và Oman nhằm tăng cường giao thông qua Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, tại Washington, Tổng Thống Trump tỏ ra ít quan tâm đến việc quay trở lại thỏa thuận sơ bộ đạt được vào tháng 6, nhằm mở lại eo biển và khởi động các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran. Thỏa thuận đó đã sụp đổ trong vòng vài tuần sau khi Iran bắt đầu tấn công các tàu thuyền.
Đồng thời, Tổng Thống Trump cho biết nỗ lực của Hoa Kỳ nhằm bóp nghẹt Tehran về mặt kinh tế đang có hiệu quả, với việc phong tỏa hải quân của Hoa Kỳ ngăn chặn dầu của Iran ra thị trường, trong khi một dòng chảy nhỏ các tàu vận chuyển dầu từ các quốc gia Vùng Vịnh khác vẫn đi qua. “Chúng ta có quyền kiểm soát và chúng ta có lệnh phong tỏa,” Tổng Thống Trump nói. “Iran không nhận được bất cứ thứ gì. Không có gì được thông qua.” Theo Aarathi Krishnan, một nhà phân tích rủi ro địa chính trị tại RAKSHA Intelligence Future, không còn nghi ngờ gì nữa rằng các cuộc tấn công kết hợp với nhiều thập kỷ trừng phạt quốc tế đã gây tổn hại cho Iran. Nhưng khi Tổng Thống Trump cố gắng chuyển sang một chương mới trong cuộc chiến, Krishnan cho rằng nhà lãnh đạo này có thể đã sai lầm khi kết luận rằng áp lực hơn nữa đối với Tehran – quốc gia đã dành nhiều thập kỷ để thích nghi với các lệnh trừng phạt kinh tế quốc tế – sẽ mang lại kết quả chính trị mà ông mong muốn.
Thực tế, nền kinh tế Iran trước khi chiến tranh bắt đầu đã chìm trong tình trạng lạm phát gia tăng, theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Thu nhập quốc dân bình quân đầu người đã giảm từ khoảng 8.000 đô la vào năm 2012 xuống còn 5.000 đô la vào năm 2024, theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới. Tuy nhiên, Tehran cũng đã thể hiện sự kiên cường, bán dầu giảm giá và thiết lập các mạng lưới vận chuyển và tài chính không rõ ràng, Krishnan nói. “Chính quyền này đã hoàn toàn đánh giá thấp sự kiên cường của Iran,” Krishnan nói. “Đây không phải là điều mới đối với chế độ Iran.”
Richard Goldberg, người từng là cố vấn cấp cao về Iran tại Hội đồng An ninh Quốc gia trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng Thống Trump tại Tòa Bạch Ốc, cho rằng Iran hiện đang ở “vùng nước chưa được khám phá” nếu chính quyền thực hiện một chiến dịch trừng phạt thực sự gay gắt đối với các đối tác thương mại của Iran. “Những gì chúng ta nên thấy là một nỗ lực nhằm bịt kín mọi lối thoát mà chế độ còn lại,” Goldberg, hiện đang làm việc tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ, một tổ chức tư vấn diều hâu ở Washington, nói. “Sử dụng sức mạnh kinh tế của Hoa Kỳ để kết hợp lệnh phong tỏa hải quân với lệnh cấm vận trên không và trên bộ đồng thời gây áp lực mạnh lên bất kỳ ai cho phép chế độ tiếp cận ngoại tệ – dù là ở Trung Đông, Trung Quốc hay thậm chí châu Âu.”
Tuy nhiên, vẫn còn phải xem chính quyền sẽ đi xa đến đâu. Bộ trưởng Ngân khố Scott Bessent tuần này đã công bố một chiến dịch mà Tòa Bạch Ốc gọi là “Chiến dịch Vô địch Kinh tế”, nhưng chỉ đưa ra cảnh báo cho các quốc gia cắt giảm thương mại và vẫn chưa công bố bất kỳ biện pháp trừng phạt thứ cấp nào. Bessent nói với các phóng viên rằng chính quyền muốn các quốc gia có cơ hội chuyển đổi khỏi Iran trước khi quá muộn – và thừa nhận rằng cũng có rủi ro kinh tế cho Hoa Kỳ trong việc tiến hành. Trung Quốc, đối tác thương mại và người mua dầu lớn nhất của Iran, đã phản ứng bằng cách bày tỏ sự phản đối “các biện pháp trừng phạt đơn phương bất hợp pháp”. Khi được hỏi hôm thứ Năm về lý do tại sao ông chưa trừng phạt các ngân hàng Trung Quốc, Tổng Thống Trump đã đưa ra một câu trả lời bí ẩn. “Ai nói tôi không làm? Bạn không biết tôi có làm hay không,” Tổng Thống Trump nói. “Tôi không cần phải thông báo mọi thứ, đúng không?”
