Thế giới biết rằng Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump đang tức giận với Iran. Tuy nhiên, ông cũng không hài lòng với Oman, quốc gia nhỏ bé nằm bên kia eo biển Hormuz so với Cộng hòa Hồi giáo.
Oman đã đóng một vai trò tương đối lặng lẽ kể từ khi cuộc chiến với Iran bắt đầu, bao gồm cả vai trò trung gian hòa giải. Nhưng vị trí địa lý đã đẩy vương quốc này vào thế khó xử khi phải đàm phán với Tehran về việc quản lý eo biển, đồng thời đối mặt với những lời đe dọa từ phía Tổng Thống Trump.
Tổng Thống Trump tuần này đã nói với phóng viên Trey Yingst của Fox News rằng Hoa Kỳ sẽ ném bom Oman nếu họ “cản đường”, ông còn sử dụng một lời lẽ không phù hợp để nhấn mạnh. Đây không phải là lần đầu tiên ông đưa ra lời đe dọa như vậy. Bộ Ngoại giao Oman đã không trả lời ngay lập tức các câu hỏi qua email về lời đe dọa của Tổng Thống Trump và khi nào Oman cùng Iran có thể đưa ra một tuyên bố chung về thỏa thuận của họ.
Dưới đây là cái nhìn về quốc gia đang ở giữa cuộc giằng co giữa Washington và Tehran.
TỔNG THỐNG TRUMP KHÔNG HÀI LÒNG VỀ THỎA THUẬN OMAN-IRAN ĐANG NỔI LÊN
Tổng Thống Trump đã đe dọa Oman vì ông không hài lòng với việc nước này sắp đạt được thỏa thuận với Iran về eo biển, theo hai quan chức khu vực cho biết hôm thứ Ba.
Tổng Thống Trump đang chịu áp lực. Ông đã cam kết một cuộc chiến nhanh chóng và một Iran suy yếu, cùng với một thỏa thuận tốt hơn về chương trình hạt nhân của Tehran. Thay vào đó, Iran đã lợi dụng Eo biển Hormuz như một vũ khí mới trong các cuộc đàm phán, khẳng định quyền kiểm soát đối với cái từng được coi là tuyến đường thủy quốc tế trước chiến tranh.
Trong bài phát biểu tại một cuộc vận động tranh cử ở Garden City, New York, Tổng Thống Donald Trump cho biết ông sẽ sớm tuyên bố Eo biển Hormuz là “lãnh thổ của Hoa Kỳ”.
Các cuộc đàm phán Hoa Kỳ-Iran đã đi vào bế tắc. Tuần này đã kết thúc thời hạn 60 ngày bắt đầu khi Hoa Kỳ và Iran ký một thỏa thuận tạm thời. Thỏa thuận này được dự kiến sẽ mở đường cho các cuộc đàm phán chi tiết hơn. Tuy nhiên, không có dấu hiệu nào cho thấy thỏa thuận này sẽ được gia hạn. Tổng Thống Trump hiện cho biết không có cuộc đàm phán nào được lên kế hoạch với Iran.
Vì vậy, các cuộc thảo luận được xác nhận duy nhất hiện nay là giữa Iran và Oman về hoạt động vận chuyển trên eo biển. Các cuộc thảo luận này đã diễn ra trong nhiều tuần. Oman đã không nói nhiều về chúng một cách công khai. Tehran cho biết họ đang hoàn thiện một tuyên bố chung. Nhiều người tin rằng Iran không hề vội vã.
Tổng Thống Trump đã đưa ra nhiều lời đe dọa đối với Iran. Giờ đây, ông cũng đang trút giận lên Oman.
VƯƠNG QUỐC ĐÃ CỐ GẮNG HÒA GIẢI
Oman, với dân số chỉ hơn 5 triệu người, là một trong những quốc gia lặng lẽ hoạt động ở Vùng Vịnh. Quốc gia này đã cho phép quân đội Hoa Kỳ sử dụng các cơ sở của mình, mặc dù Washington mô tả quan hệ quốc phòng là quy mô nhỏ hơn so với các nước láng giềng vùng Vịnh như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Không giống như các quốc gia trong khu vực, Oman chưa từng bị nhắm mục tiêu trong cuộc chiến theo cách mà Tehran đã tấn công các nước láng giềng khác trong Vùng Vịnh. Viện Quincy về Nghiên cứu Nhà nước có Trách nhiệm tại Washington lưu ý rằng mặc dù các cảng của Oman đã bị máy bay không người lái nhắm mục tiêu, Iran chưa nhận trách nhiệm và Oman cũng không đổ lỗi cho Iran, và không có tên lửa nào bắn trúng lãnh thổ Oman.
Các nhà lãnh đạo Oman từ lâu đã ưu tiên đối thoại với Iran. Vương quốc này đã tham gia vào các nỗ lực trung gian hòa giải, nhưng công việc đó giờ đây đang được thúc đẩy bởi Qatar và Pakistan.
Sự chú ý của thế giới đã hướng về Oman nhiều hơn kể từ khi thỏa thuận tạm thời được ký kết. Không lâu sau khi ký kết, sự yên bình tương đối đã bị phá vỡ khi Iran bắt đầu bắn vào các tàu cố gắng đi qua Eo biển Hormuz gần bờ biển Oman trên tuyến đường được Hoa Kỳ hỗ trợ.
Hiện tại, Oman đang tham gia vào các cuộc thảo luận dường như được thúc đẩy bởi Iran, quốc gia này mô tả các cuộc đàm phán là nhằm mục đích “phát triển các cơ chế để đảm bảo điều hướng an toàn qua Eo biển Hormuz, đồng thời tôn trọng quyền chủ quyền và chủ quyền của cả hai quốc gia ven biển, cũng như an ninh và lợi ích quốc gia của Iran.” Các cơ chế này có thể bao gồm phí.
Các quan chức khu vực cho biết thỏa thuận đang nổi lên này yêu cầu các tàu đi vào Vịnh Ba Tư qua một tuyến đường do Iran kiểm soát và rời đi qua một tuyến đường do Oman kiểm soát. Tuy nhiên, bất kỳ thỏa thuận nào dường như đều phụ thuộc vào việc Hoa Kỳ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran.
Đầu tháng này, Oman đã mô tả các cuộc đàm phán là “tiến triển trong một bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng”, đồng thời trong cùng tuyên bố lên án các cuộc tấn công lặp đi lặp lại vào các tàu quá cảnh trên eo biển.
Sau cuộc gặp hôm thứ Ba giữa Bộ trưởng Ngoại giao Oman và người đồng cấp Ai Cập, Ai Cập cho biết thỏa thuận Iran-Oman có thể mở đường cho Hoa Kỳ và Tehran quay trở lại đàm phán cho một “thỏa thuận toàn diện và lâu dài giải quyết mọi mối quan ngại và tăng cường an ninh và ổn định khu vực”.
KHÔNG RÕ LỜI ĐE DỌA CỦA TỔNG THỐNG TRUMP CÓ ẢNH HƯỞNG GÌ
Oman bị mắc kẹt giữa hai cường quốc với vũ khí mạnh và kiên định. Trong khi đó, nguồn cung dầu, khí đốt tự nhiên và các mặt hàng liên quan trên toàn cầu chỉ có thể đi qua eo biển với mức độ hạn chế, và các tàu vẫn có nguy cơ bị tấn công.
Kể từ lời đe dọa mới nhất của Tổng Thống Trump, hãng thông tấn Oman News Agency đã đăng tải thông tin về những vấn đề khác — Sàn giao dịch chứng khoán Muscat, thể thao, nhập khẩu cà phê và trà. Các tuyên bố của Bộ Ngoại giao tập trung vào các cuộc gặp gỡ và lời chào ngoại giao.
Không rõ liệu lời đe dọa của Tổng Thống Trump có tạo ra bất kỳ sự khác biệt nào trong các cuộc đàm phán của Oman với Iran, bao gồm cả việc thúc giục hai nước hoàn thiện và công bố một thỏa thuận hay không.
Nhưng rõ ràng là Tổng Thống Hoa Kỳ đang truyền tải áp lực ngày càng tăng mà chính quyền của ông cảm thấy khi các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần, và khi nền kinh tế toàn cầu theo dõi các sự kiện trên eo biển do Iran kiểm soát để tìm bất kỳ dấu hiệu giảm căng thẳng nào.
Theo thông tin từ Associated Press.
