Thị trường trái phiếu, vốn thường lặng lẽ, đôi khi phát đi những tín hiệu cảnh báo đủ lớn để tác động đến thị trường chứng khoán toàn cầu và thu hút sự chú ý của các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ cũng như thế giới. Sau khi những hồi chuông báo động từ thị trường trái phiếu tăng cao trong mùa hè, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã công bố một động thái có thể giúp hạ nhiệt thị trường này.
Bộ Tài chính Hoa Kỳ cho biết sẽ mua lại lượng trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ với số tiền tăng gấp đôi, và động thái này đã tạm thời giúp giảm lợi suất dài hạn. Lợi suất trên toàn cầu trước đó đã leo thang lên mức cao nhất trong nhiều năm, thậm chí có những trường hợp lên đến hàng thập kỷ, do giá dầu tăng vọt vì cuộc chiến với Iran, lo ngại về nợ công lớn và ngày càng tăng của các chính phủ, cùng nhiều yếu tố khác.
Rủi ro là rất cao vì lợi suất cao gây áp lực lên nền kinh tế và kéo theo áp lực giảm giá lên thị trường chứng khoán, vốn đã đạt mức kỷ lục nhờ sự hưng phấn về lợi nhuận doanh nghiệp và tiềm năng của công nghệ trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, tương lai vẫn còn nhiều bất định và một số nhà phân tích cảnh báo rằng động thái của Bộ Tài chính có thể phản tác dụng.
Theo tin từ AP ngày 19/08/2026, lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm của Hoa Kỳ, vốn cho thấy mức lãi suất nhà đầu tư mong muốn chính phủ Hoa Kỳ trả trước khi cho họ vay tiền trong một thập kỷ, đã vượt mốc 4.70%. Lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 30 năm đã tăng vọt lên trên 5%, trở lại mức của năm 2007 trước cuộc khủng hoảng tài chính.
Khi chính phủ Hoa Kỳ và các chính phủ khác phải trả nhiều lãi hơn để vay tiền, thì người dân và các công ty cũng vậy. Đối với nhiều hộ gia đình Hoa Kỳ, điều này thể hiện rõ nhất qua lãi suất thế chấp. Lãi suất này đã tăng cùng với lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu, và lãi suất trung bình cho khoản thế chấp cố định 30 năm gần mức cao nhất trong một năm.
Lợi suất cao cũng khiến các công ty Hoa Kỳ tốn kém hơn khi vay tiền để xây dựng nhà máy và phát triển kinh doanh. Điều này đặc biệt nguy hiểm vào thời điểm này, khi các khoản đầu tư lớn vào trung tâm dữ liệu để cung cấp năng lượng cho AI là động lực chính cho sự tăng trưởng của nền kinh tế Hoa Kỳ.
Động thái của Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent là một nỗ lực đầy rủi ro nhằm kiềm chế sự gia tăng của lợi suất dài hạn, và một số nhà phân tích hoài nghi về tác động lâu dài của nó. Các nhà phân tích tại Evercore ISI cho rằng động thái này gần như không thay đổi các yếu tố cơ bản, đặc biệt là nhu cầu tài trợ cho lượng nợ khổng lồ của các “hyperscaler” (các công ty công nghệ lớn) bên cạnh thâm hụt chính phủ rất lớn.
Tình hình nợ công của các chính phủ trên toàn cầu đang phình to khi chi tiêu vượt xa nguồn thu. Nếu chính phủ Hoa Kỳ đã phải trả mức lãi suất cao như vậy để vay tiền khi nền kinh tế đang tăng trưởng, thì điều gì sẽ xảy ra nếu họ cần vay nhiều hơn để đối phó với cơn suy thoái nghiêm trọng sắp tới?
Lợi suất trái phiếu đã từng góp phần khiến Liz Truss trở thành thủ tướng phục vụ ngắn nhất của Vương quốc Anh vào năm 2022, khi thị trường phản ứng dữ dội với kế hoạch cắt giảm thuế và tăng chi tiêu mà không có nguồn thanh toán.
Năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã phát biểu rằng thị trường trái phiếu có thể đóng vai trò trong quyết định trì hoãn nhiều biện pháp thuế quan đề xuất của ông, cho biết ông nhận thấy các nhà đầu tư ở đó “đang hơi lo lắng”.
