Năm năm sau khi Taliban nắm quyền trở lại Afghanistan, có đến 2,4 triệu bé gái vẫn bị cấm đến trường trung học. Điều này đã xóa bỏ thành quả giáo dục của nhiều thập kỷ và khiến cả một thế hệ phụ nữ trẻ không có cơ hội đến lớp. Theo UNESCO, Afghanistan hiện là quốc gia duy nhất trên thế giới chính thức cấm các em gái và phụ nữ theo học chương trình giáo dục vượt cấp tiểu học. Cơ quan này đã ra lời kêu gọi khẩn thiết về việc khôi phục quyền được học hành của họ một cách “nhanh chóng và vô điều kiện”.
Tổ chức Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng hậu quả từ chính sách của Taliban không chỉ dừng lại ở cánh cửa lớp học. Phụ nữ bị cấm đảm nhận hầu hết các công việc được trả lương và các nghề nghiệp tiếp xúc với công chúng. Họ cũng đối mặt với những hạn chế về việc đi lại nếu không có người giám hộ nam.
Tổ chức UNESCO nhấn mạnh trong một tuyên bố: “Phụ nữ đã bị xóa sổ khỏi đời sống công cộng, và khi một thế hệ trẻ gái trưởng thành mà không có giáo dục, tương lai của họ càng trở nên tăm tối”. Taliban trở lại nắm quyền vào ngày 15 tháng 8 năm 2021, sau khi lực lượng Hoa Kỳ và NATO rút quân khỏi Afghanistan.
Mặc dù đối mặt với áp lực kéo dài từ Liên Hợp Quốc, các tổ chức nhân đạo, những nhà hoạt động nhân quyền và nhiều quốc gia Hồi giáo, Taliban vẫn kiên quyết không dỡ bỏ các hạn chế về giáo dục, khẳng định đây là vấn đề nội bộ. Điều này dẫn đến sự đảo ngược đáng kể so với những tiến bộ giáo dục mà các em gái Afghanistan đã đạt được trong hai thập kỷ trước đó.
UNESCO cho biết, với việc giáo dục trung học và đại học chính thức bị đóng cửa đối với phụ nữ và trẻ em gái, họ đã chuyển sang các chương trình giáo dục dựa vào cộng đồng, chương trình xóa mù chữ và phát triển kỹ năng, cũng như hỗ trợ tâm lý để giữ cho họ tiếp tục học hỏi. Hơn 70.000 người đã tham gia các chương trình của UNESCO, trong đó phụ nữ chiếm 73%. Tuy nhiên, UNESCO cũng thừa nhận rằng những nỗ lực này không thể thay thế hoàn toàn trường học chính quy.
Tổ chức này nhấn mạnh: “Các em gái và phụ nữ Afghanistan có quyền được học, làm việc, đi lại tự do và định hình tương lai của chính mình. Thế giới không được phép quay lưng lại cho đến khi nhân quyền của họ được khôi phục”. UNESCO cam kết sẽ tiếp tục hợp tác với các cộng đồng địa phương và đối tác để duy trì các cơ hội thay thế cho phụ nữ và trẻ em gái Afghanistan, đồng thời thúc đẩy việc dỡ bỏ lệnh cấm giáo dục.
