Bà Narges Mohammadi, nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng nhất của Iran và là người đoạt giải Nobel Hòa bình năm 2023, cho biết người dân nước này đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng phát sinh từ các cuộc chiến tranh kéo dài và các biện pháp trừng phạt của Hoa Kỳ, khiến họ “không còn chỗ để thở”.
Bà Mohammadi, 54 tuổi, người đã được tạm tha khỏi nhà tù hồi đầu năm nay vì lý do sức khỏe sau khi bị ngất xỉu, đã chia sẻ những thông tin này với hãng thông tấn AP trong một cuộc phỏng vấn diễn ra bên ngoài Iran vào ngày thứ Sáu. Cuốn hồi ký mới của bà, mang tựa đề “Người Phụ Nữ Không Bao Giờ Ngừng Đấu Tranh”, được viết khi bà đang thụ án tù, với một số phần được bạn tù tuồn ra ngoài.
“Chính người dân đang phải trả một cái giá cực kỳ đắt đỏ,” bà Mohammadi nói. Tuy nhiên, bà cũng nhận thấy rằng nhiều người Iran vẫn tiếp tục âm thầm chống đối chính quyền. Sự thay đổi này, theo bà, bắt nguồn từ các cuộc biểu tình năm 2022 sau cái chết của Mahsa Amini, một phụ nữ 22 tuổi đã tử vong sau khi bị bắt giữ vì vi phạm quy định về trang phục Hồi giáo.
Bà cho biết, chính quyền đã gia tăng đàn áp, nhưng một thế hệ trẻ mới “biết quyền của mình” và đang kiên định đứng lên. “Và điều đó mang lại cho chúng ta lý do để hy vọng,” bà nói.
Bà Mohammadi đã bị giam giữ nhiều lần trong nhiều thập kỷ đấu tranh cho nhân quyền. Bà mô tả vụ bắt giữ gần đây nhất vào tháng 12, khi bà bị đánh đập dã man bởi lực lượng an ninh tại thành phố Mashhad. Bà đã bị kết án 16 năm tù và hơn 100 roi, mặc dù chưa bị đánh roi nhưng đã trải qua thời gian dài bị biệt giam. Tình trạng sức khỏe của bà trở nên nguy kịch và bà đã phải nhập viện.
Khi được hỏi về sức khỏe, bà Mohammadi cho biết: “Tôi đang hồi phục.” Bà cũng chia sẻ đã lấy cảm hứng từ những câu chuyện của những phụ nữ khác, bắt đầu từ mẹ của mình. “Tôi đã cố gắng hình dung về mỗi người trong số họ – làm thế nào những người phụ nữ này thực sự đã thay đổi thế giới, xã hội, bản thân họ, thế hệ tiếp theo – khiến họ nhận thức, khiến họ chống cự,” bà nói.
Bà cũng hồi tưởng lại những ký ức “kinh hoàng” thời thơ ấu trong cuộc chiến tranh Iran-Iraq những năm 1980 và phát triển “sự căm ghét đối với chiến tranh”. Bà đã bị giam giữ tổng cộng 44 năm tù và đã phải chịu đựng nhiều năm trong tù. Bà bị cấm xuất cảnh từ năm 2009 và không thể đoàn tụ với chồng cùng hai con đang sống lưu vong tại Pháp.
Theo hãng tin AP, bản án hiện tại của bà được hoãn thi hành và bà phải trở lại nhà giam bất cứ khi nào cơ quan tư pháp yêu cầu.
